AI tạo ảnh giả mạo công an: từ trò giải trí thành nguy cơ vi phạm pháp luật
AI tạo ảnh giả mạo là việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để sinh ra, chỉnh sửa hoặc lắp ghép hình ảnh có vẻ giống thật nhưng phản ánh sai sự kiện, danh tính hoặc chức vụ của người xuất hiện trong đó, đặc biệt nguy hiểm khi liên quan đến lực lượng công an và công chức nhà nước vì dễ gây hiểu lầm, hoang mang dư luận và xâm hại uy tín cơ quan chức năng. Vấn đề này không còn là giả thuyết. Hình ảnh một xe ô tô mang biển số 93A-004.62 cùng một số người mặc trang phục Cảnh sát giao thông nằm dưới mương nước đã lan truyền mạnh trên mạng nhưng được Công an thành phố Đồng Nai xác định là giả mạo, tạo bằng AI và hoàn toàn không có thật. Một vụ khác, người dùng tên P. tự tạo hình ảnh mình mặc trang phục tương tự Công an nhân dân, đăng kèm trạng thái “hoàn thành chuyên án 3 năm nằm vùng” để gây chú ý, khiến cơ quan công an phải triệu tập làm việc. Những sự việc này cho thấy AI không chỉ tạo nội dung “vui”, mà đã chạm đến ranh giới pháp lý.
Những vụ việc điển hình: từ Đồng Nai tới Thái Nguyên
Các vụ hình ảnh deepfake công an gần đây cho thấy cơ quan chức năng đã chuyển từ cảnh báo sang hành động. Tại Đồng Nai, hình ảnh xe mang biển số 93A-004.62 bị lật xuống mương cùng người mặc sắc phục CSGT phủ đầy bùn đất được chia sẻ như một vụ tai nạn nghiêm trọng, nhưng kiểm tra dữ liệu đăng ký xe cho thấy biển số này thuộc về một xe tải thùng Suzuki màu trắng do Công an xã Hưng Phước quản lý, không phải xe chuyên dụng CSGT như hình ảnh thể hiện. Việc dựng hiện trường giả bằng AI đã trực tiếp gây tổn hại uy tín lực lượng công an. Ở Thái Nguyên, một bài viết mô tả “2 chiến sĩ CSGT gặp tai nạn khi làm nhiệm vụ”, kèm hình ảnh cán bộ và phương tiện ngã trên đường, được trình bày như tin thời sự với ngày tháng cụ thể, nhưng Công an tỉnh khẳng định đây là hình ảnh được tạo, chỉnh sửa bằng AI, nội dung sai sự thật và trên địa bàn không hề có vụ tai nạn nào như vậy. Những “tin giả có hình” này không còn là chuyện câu like vô hại, mà là hành vi có dấu hiệu mạo danh công chức, bóp méo hoạt động lực lượng chức năng.
Triệu tập, xử phạt và ranh giới pháp lý cho người dùng AI
Điểm đáng chú ý là người tạo nội dung không được đứng ngoài luật chỉ vì ảnh do AI tạo. Trường hợp P. – người tự biến mình thành “công an nằm vùng 3 năm” bằng AI – đã bị cơ quan công an mời làm việc, phải thừa nhận sử dụng hình ảnh mặc trang phục tương tự Công an nhân dân để giải trí và tăng tương tác, tự nguyện gỡ bài, viết cam kết không tái phạm; vụ việc tiếp tục được làm rõ và xử lý theo quy định pháp luật. Điều này gửi đi thông điệp: mạo danh công chức, dù “cho vui”, vẫn đủ để bị triệu tập, nhắc nhở, thậm chí xử lý. Về khung phạt vi phạm AI, các hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống; xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính đến 30 triệu đồng với tổ chức và 15 triệu đồng với cá nhân theo Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP. Các cơ quan công an nhấn mạnh nếu tiếp tục vi phạm, người dùng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự. Đây không còn là vùng xám pháp lý: ai tạo, chia sẻ hình ảnh giả mạo công an đều đứng vào tầm ngắm của luật.
Người dùng mạng cần thay đổi thói quen trước cơn sóng deepfake
Những vụ hình ảnh deepfake công an cho thấy một thực tế: công nghệ đang chạy nhanh hơn ý thức trách nhiệm của người dùng. Các công cụ AI tạo ảnh cho phép bất kỳ ai “hóa thân” thành công chức, dựng hiện trường tai nạn, hay bôi nhọ lực lượng chức năng chỉ với vài cú click. Nhưng mỗi cú chia sẻ lại có thể gây hoang mang dư luận, làm méo mó nhận thức xã hội về hoạt động của cơ quan công an, và đặt chính người đăng vào nguy cơ vi phạm. Cơ quan công an đã khuyến cáo rất rõ: người dân phải kiểm chứng nguồn tin, đối chiếu với các kênh chính thống trước khi bình luận, đăng tải hoặc chia sẻ các nội dung liên quan đến lực lượng công an; không chia sẻ, bình luận hay tiếp tục phát tán thông tin chưa được xác thực, đặc biệt là về tai nạn, sự cố, lực lượng chức năng. Một câu trích đáng nhớ là: “việc tạo ra hình ảnh bằng AI không đồng nghĩa với việc người dùng được miễn trách nhiệm đối với nội dung mình đăng tải”. Đã tới lúc cộng đồng mạng coi mỗi thao tác đăng – share là một hành vi pháp lý, không phải trò chơi vô danh.
Kết luận: AI là công cụ sáng tạo, không phải lá chắn miễn trừ trách nhiệm
Điểm chung của các vụ việc từ Đồng Nai, Thái Nguyên đến trường hợp người bán hàng tự nhận “công an nằm vùng” là một sự ảo tưởng: tin rằng nội dung do AI tạo thì sẽ được coi là “đùa cho vui”, không ai truy cứu. Thực tế, lực lượng công an đã chứng minh điều ngược lại: mọi hành vi giả mạo, xuyên tạc, mạo danh công chức, dù bằng ảnh thật hay hình ảnh AI, đều có thể bị phát hiện và xử lý nghiêm. AI tạo ảnh giả mạo không xấu nếu dùng cho sáng tạo an toàn, nhưng khi chạm đến hình ảnh lực lượng chức năng, giấy tờ, trang phục công vụ, người dùng phải coi đó là vùng rủi ro pháp lý cao. Thay vì “sống ảo” bằng hình ảnh deepfake công an, hãy xây dựng thói quen kiểm chứng thông tin, tôn trọng uy tín cơ quan nhà nước và giữ cho môi trường mạng lành mạnh, văn minh. AI đã vào đời sống, và trách nhiệm pháp lý của chúng ta cũng phải theo kịp.
