Ứng dụng giả mạo: cửa ngõ trực tiếp dẫn kẻ gian vào điện thoại của bạn
Ứng dụng giả mạo cơ quan nhà nước, ngân hàng hay doanh nghiệp là những phần mềm được tội phạm tạo ra với giao diện, tên gọi và nội dung giống ứng dụng hoặc website chính thức, nhằm dụ người dùng cài đặt để chiếm quyền điều khiển thiết bị, đánh cắp dữ liệu cá nhân và thực hiện lừa đảo trên di động. Khi chúng ta xem nhẹ khâu cài ứng dụng, nghĩa là đang mở khóa cho kẻ gian bước thẳng vào điện thoại, tài khoản ngân hàng và đời sống số của mình. Các đối tượng hiện không chỉ gửi đường link giả mạo website có giao diện giống cổng thông tin nhà nước, mà còn kèm những công văn, quyết định giả có quốc hiệu, tiêu ngữ để tạo niềm tin. Điều này khiến nhiều người dễ dàng tin rằng mình đang làm việc với “hệ thống chính thức”, trong khi thực tế là đang đứng trước bẫy lừa.
Giả mạo cán bộ nhà nước, doanh nghiệp: chiêu thức đánh vào tâm lý sợ… thủ tục
Điểm nguy hiểm nhất của làn sóng lừa đảo hiện nay là việc các đối tượng giả mạo cán bộ nhà nước, cán bộ thuế, điện lực hay nhân viên hỗ trợ kỹ thuật, biến những thủ tục vốn gây áp lực tâm lý thành cái cớ để chiếm đoạt tài sản. Với người kinh doanh, chúng tự xưng là người hỗ trợ đăng ký doanh nghiệp, thuế điện tử, gửi văn bản giả qua Zalo, Viber rồi dẫn nạn nhân vào trang giả mạo như “dangkythuedientu.com” để “đăng ký, đồng bộ thông tin”. Có trường hợp nạn nhân bị chiếm đoạt tới 585 triệu đồng chỉ vì liên tục nghe theo yêu cầu quét mã QR, đặt căn cước công dân lên màn hình, khiến không nhìn thấy thông báo trừ tiền. Đây không còn là những cú lừa nhỏ lẻ mà là các kịch bản tâm lý được dàn dựng, khai thác sự sợ hãi trước pháp luật và nỗi lo bị “khóa, phạt, truy thu”.
Ứng dụng chứa mã độc và quyền trợ năng: chiếc chìa khóa trao toàn bộ điện thoại cho kẻ gian
Lừa đảo trên di động hiện dựa mạnh vào các ứng dụng chứa mã độc, giả danh “thẻ bảo hiểm xã hội điện tử”, “ứng dụng đồng bộ dữ liệu” hay công cụ hỗ trợ kỹ thuật của ngân hàng. Các đối tượng gửi file có đuôi “.apk”, tên miền lạ như “.govvvn.com”, yêu cầu người dùng cài đặt ngoài kho chính thống rồi bật quyền truy cập tin nhắn, danh bạ, hình ảnh và đặc biệt là quyền Trợ năng trên điện thoại. Khi đó, mã độc có thể đọc mã OTP, theo dõi thao tác, lấy mật khẩu ngân hàng và chiếm toàn quyền điều khiển thiết bị từ xa. Yêu cầu chia sẻ màn hình, cấp quyền truy cập thiết bị là dấu hiệu cho thấy bạn sắp mất kiểm soát điện thoại và dữ liệu cá nhân. Một câu nên được trích dẫn nguyên văn vì tính cảnh báo: “Đây là thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm vì có thể khiến nạn nhân mất hoàn toàn quyền kiểm soát thiết bị và dữ liệu cá nhân”.
Bảo vệ tài khoản ngân hàng và dữ liệu cá nhân: nguyên tắc bất di bất dịch
Nếu coi căn cước công dân, mã OTP và mật khẩu ngân hàng là “chìa khóa nhà”, thì việc gửi hình CCCD, mã OTP, ảnh thẻ, dữ liệu sinh trắc học cho người lạ chẳng khác nào trao chìa khóa cho kẻ trộm. Các thông báo cảnh báo bảo mật ứng dụng hiện đều nhấn mạnh: tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản cho bất kỳ ai qua điện thoại hay mạng xã hội. Chỉ dùng website, ứng dụng chính thức của cơ quan nhà nước và ngân hàng; luôn tải ứng dụng từ App Store hoặc Google Play, không tải file gửi qua Zalo, SMS, email lạ. Khi cần giải quyết thủ tục hành chính, hãy trực tiếp đến bộ phận Một cửa, cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và chỉ truy cập cổng thông tin điện tử chính thức. Đó không phải là sự “phiền phức” mà là lớp bảo vệ cuối cùng cho tài khoản ngân hàng và danh tính số của bạn.
Đã lỡ cài ứng dụng lạ hoặc bấm vào link nghi vấn: phải hành động trong từng phút
Sai lầm lớn nhất sau khi phát hiện có dấu hiệu lừa đảo trên di động là do dự, nghĩ rằng “chắc chưa sao đâu”. Thực tế, với ứng dụng chứa mã độc đã được cấp quyền Trợ năng và truy cập tin nhắn, mỗi phút trôi qua đều có thể là một giao dịch chuyển tiền trái phép. Nếu bạn đã nhấp vào đường link lạ, cài file “.apk” hay ứng dụng giả mạo, cần lập tức ngắt kết nối Internet trên điện thoại, không tiếp tục đăng nhập ngân hàng, ví điện tử, email trên thiết bị đó. Dùng một thiết bị khác liên hệ ngân hàng để khóa khẩn cấp tài khoản và dịch vụ ngân hàng điện tử, sau đó nhanh chóng trình báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ xử lý. Thời điểm phản ứng quyết định bạn giữ được hay mất toàn bộ tiền trong tài khoản ngân hàng; chậm trễ đồng nghĩa trao thêm thời gian cho kẻ gian khai thác dữ liệu cá nhân và “dọn sạch” tài sản.
