Từ 16 tỷ USD FDI đến tham vọng cực tăng trưởng công nghiệp mới
Hệ sinh thái công nghiệp Hà Tĩnh là cấu trúc phát triển dựa trên sự kết nối giữa các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài, doanh nghiệp trong nước và hạ tầng năng lượng – logistics – số, nhằm tạo chuỗi giá trị sản xuất gắn với xuất khẩu, tăng trưởng sản xuất công nghiệp và nâng sức cạnh tranh vùng biển Bắc Trung Bộ. Hà Tĩnh đã thu hút hơn 70 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký khoảng 16,47 tỷ USD, trong đó nổi bật là các dự án quy mô lớn trong Khu kinh tế Vũng Áng. Đây không còn là câu chuyện “chạy theo” dự án đơn lẻ, mà là bước chuyển chủ động xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp có chiều sâu, nơi FDI trở thành hạt nhân kéo các ngành hỗ trợ, dịch vụ và công nghiệp chế biến – chế tạo đi lên.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bền vững, đòi hỏi không chỉ huy động mà còn phải tổ chức, kết nối và phát huy hiệu quả các nguồn lực hiện có. Với vị trí cửa ngõ Hành lang kinh tế Đông – Tây và quỹ đất công nghiệp dồi dào, Hà Tĩnh có điều kiện hiếm nơi nào sánh kịp để biến các dự án tỷ đô thành một không gian công nghiệp tích hợp, thay vì những ốc đảo đầu tư rời rạc.
Cộng hưởng Petrovietnam – Hà Tĩnh: từ dự án riêng lẻ đến hệ sinh thái năng lượng – công nghiệp
Điểm then chốt trong bước ngoặt phát triển của Hà Tĩnh là sự cộng hưởng giữa Petrovietnam và tiềm lực địa phương. Quan hệ hợp tác được khởi động từ năm 2010 và nâng lên Thỏa thuận hợp tác toàn diện năm 2025, mở rộng từ đầu tư, sản xuất kinh doanh đến hạ tầng, an sinh xã hội và đào tạo nguồn nhân lực. Sự gặp gỡ giữa năng lực công nghiệp – năng lượng của Petrovietnam và lợi thế KKT Vũng Áng, cảng nước sâu, quỹ đất công nghiệp đã tạo nền tảng để hợp tác đi vào chiều sâu.
Quan trọng hơn là thay đổi về tư duy: từ triển khai các dự án riêng lẻ sang mục tiêu xây dựng hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng có tính liên kết, nơi năng lượng, công nghiệp, logistics và hạ tầng số phát triển đồng bộ. Một minh chứng cụ thể là thỏa thuận giữa Ban Quản lý KKT Hà Tĩnh, PV GAS và Nebula Energy về nghiên cứu cơ hội đầu tư Trung tâm dữ liệu tích hợp hạ tầng LNG tại Vũng Áng, tận dụng nhiệt lạnh từ LNG tái hóa và kết hợp phát triển hạ tầng năng lượng sạch với hạ tầng số. Theo định hướng đến năm 2035, sẽ ưu tiên Kho LNG Bắc Trung Bộ, Nhà máy điện LNG Vũng Áng III, hạ tầng phân phối khí và Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo cùng các dự án công nghiệp hỗ trợ.
Dự án mở rộng công suất và làn sóng FDI mới: động cơ cho tăng trưởng sản xuất công nghiệp
Hà Tĩnh đang chứng minh rằng tăng trưởng sản xuất công nghiệp bền vững phải dựa trên cả dự án mở rộng công suất lẫn FDI thế hệ mới. Việc nâng công suất các dự án hiện hữu và làn sóng đầu tư mới đang tạo ra động lực tăng trưởng cho chỉ số sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Chỉ 2 tháng đầu năm, chỉ số này đã tăng 15,52% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 14,44% và sản xuất, phân phối điện tăng 23,74%.
Động lực đến rõ nhất từ các dự án mở rộng công suất. Các nhà máy sản xuất pin và ô tô điện của một tập đoàn lớn nâng công suất vận hành đã tạo lực đẩy cho chỉ số sản xuất công nghiệp. Đại diện Nhà máy sản xuất ô tô điện tại KKT Vũng Áng cho biết năm 2026 dự kiến sản xuất 100.000 xe, gấp hơn 4 lần năm trước, qua đó thúc đẩy chỉ số sản xuất toàn tỉnh. Song song, ngày 8/3/2026, Nhà máy tinh luyện hợp kim Ferro Chromnium của một doanh nghiệp FDI tại phường Vũng Áng chính thức đi vào hoạt động, trở thành dự án FDI đầu tiên của Hà Tĩnh trong lĩnh vực tinh luyện hợp kim màu. Những nhà thầu khác đang san lấp, xây nhà xưởng, đặt mục tiêu quý II/2026 đưa vào sản xuất đại trà với công suất thiết kế hàng triệu sản phẩm mỗi năm.
Vai trò của các doanh nghiệp nội địa: Haindeco và lớp nền hạ tầng sản xuất
Nếu FDI là chất xúc tác, thì doanh nghiệp nội địa chính là lớp nền để hệ sinh thái công nghiệp Hà Tĩnh vận hành ổn định. Haindeco là ví dụ điển hình: trong nhiệm kỳ 2021 – 2025, doanh nghiệp đạt doanh thu 1.608 tỷ đồng, tăng 58% so với nhiệm kỳ trước, nộp ngân sách 17 tỷ đồng và dành khoảng 2 tỷ đồng cho an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới; thu nhập bình quân người lao động đạt 13,7 triệu đồng/người/tháng. Công ty đã tham gia thi công hàng loạt công trình hạ tầng then chốt kết nối quốc lộ, cảng nước sâu Vũng Áng – Sơn Dương và Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II.
Quan trọng hơn, Haindeco xây được năng lực lõi trong sản xuất vật liệu và xây lắp. Doanh nghiệp đang liên kết với hơn 30 đối tác trong và ngoài tỉnh để sản xuất, thi công móng, mặt đường bê tông nhựa nóng; đã đầu tư 2 trạm trộn hiện đại, cung ứng 963.000 tấn bê tông nhựa ra thị trường. Nhiệm kỳ 2026 – 2031, Haindeco đặt mục tiêu giữ vững vị thế là đơn vị sản xuất bê tông nhựa nóng hàng đầu tỉnh, trở thành doanh nghiệp mạnh trong xây lắp công trình và xuất khẩu lao động, đồng thời phấn đấu tốc độ tăng trưởng 5 – 10% và nâng thu nhập người lao động mỗi năm từ 10 – 15%. Trong bức tranh hệ sinh thái công nghiệp, đây là mắt xích hạ tầng không thể thay thế.
Hà Tĩnh trên đường trở thành cực FDI và trung tâm sản xuất mới
Hà Tĩnh đang ở thời điểm bản lề: FDI quy mô lớn, hợp tác Petrovietnam Hà Tĩnh, dự án mở rộng công suất và doanh nghiệp nội địa như Haindeco cùng hội tụ, tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp đang hình thành rõ nét. Tỉnh đặt mục tiêu chỉ số sản xuất công nghiệp năm 2026 tăng 8% và tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp trong GRDP đạt 16,76%. Nhìn chung, các nhà máy tăng công suất vận hành đầu năm đã mở ra kỳ vọng lớn cho phát triển công nghiệp và củng cố vị thế của tỉnh trong chuỗi giá trị sản xuất khu vực.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và ưu tiên phát triển bền vững, đây cũng là cơ hội để Hà Tĩnh chọn lọc dự án phù hợp định hướng dài hạn, nhất là các dự án năng lượng tiên tiến và công nghiệp sạch. Nếu tỉnh tiếp tục nhất quán con đường “hệ sinh thái công nghiệp” thay vì chạy theo số lượng dự án, kết hợp chặt chẽ đầu tư trực tiếp nước ngoài Hà Tĩnh với doanh nghiệp bản địa và hạ tầng chiến lược, Vũng Áng và toàn tỉnh có thể vươn lên thành cực FDI và trung tâm tăng trưởng sản xuất công nghiệp mới của miền Trung.
