Độ phủ rộng là bước đầu, không phải đích đến
Khám sức khỏe toàn dân là việc đưa khám định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí đến mọi nhóm dân cư, đồng thời tạo hồ sơ và đường dẫn chăm sóc tiếp nối để nguy cơ phát hiện được không bị bỏ quên. Hà Tĩnh đang tiến gần phần việc đầu tiên: hơn 94% dân số đã được khám định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí, ngành y tế rà soát để hướng tới 100% trong năm 2026. Con số này đáng chú ý, nhưng tự nó chưa chứng minh người dân đã được quản lý sức khỏe liên tục. Chiến dịch diện rộng giúp mở cửa dịch vụ cho những người ít đi khám thường xuyên; thành công sau đó phụ thuộc vào việc ai cần tái khám, kiểm tra chuyên sâu hay điều trị được nhận diện và theo dõi. Vì vậy, đánh giá tiến độ không nên dừng ở tỷ lệ đã khám. Cần nhìn cả chặng từ tiếp cận ban đầu đến chăm sóc tại y tế cơ sở.
Hà Tĩnh cho thấy huy động tại địa phương có thể đẩy nhanh độ phủ: tám địa phương đã hoàn thành 100% chỉ tiêu, các nơi còn lại cơ bản đạt 95–99%, và toàn bộ học sinh đã được khám. Ở Cẩm Xuyên, trạm y tế phối hợp với các đoàn thể, tổ chức khám tại trạm và thôn xóm, đồng thời đến nhà với người khó đi lại. Đây là cách làm thiết thực vì một chỉ tiêu bao phủ chỉ có ý nghĩa nếu người già yếu, người ở xa hay người khó tiếp cận dịch vụ cũng có cơ hội tham gia. Tuy nhiên, mức hoàn thành cần được hiểu đúng theo nhóm dân cư và phạm vi rà soát; công việc tiếp theo là tránh bỏ sót người chưa có mặt và biến kết quả khám thành kế hoạch chăm sóc phù hợp.
Ba địa phương, ba điểm nhấn trong cuộc đua bao phủ
Hà Tĩnh đặt trọng tâm vào hoàn tất nhanh mục tiêu 100% trong năm 2026. Huế chọn cách xác lập nhịp lặp lại: từ năm 2026, thành phố hướng tới để 100% người đang sinh sống, học tập và làm việc trên địa bàn được khám định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Kế hoạch giai đoạn 2026–2030 còn ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo, người mắc bệnh mạn tính cùng cư dân ở vùng khó khăn. Đến ngày 29-7-2026, Huế ghi nhận 591.908 người đã tiếp cận dịch vụ ít nhất một lần trong năm. Con số này phản ánh tiến độ tiếp cận, nhưng đích đến hàng năm đòi hỏi năng lực tổ chức ổn định, không chỉ một đợt cao điểm.
Hải Phòng có quy mô rà soát lớn: năm 2026, hơn 4,2 triệu người thuộc diện thống kê khám sức khỏe toàn dân, gồm hơn một triệu học sinh, gần 1,1 triệu lao động tại doanh nghiệp và gần 2,1 triệu người do cấp xã quản lý. Sau chiến dịch, thành phố tiếp tục rà soát dữ liệu và củng cố y tế cơ sở thay vì xem lượt khám là điểm kết thúc. Ba hướng đi bổ sung cho nhau: Hà Tĩnh cho thấy tốc độ huy động, Huế nhấn mạnh tính định kỳ và nhóm ưu tiên, còn Hải Phòng tập trung vào khâu quản lý sau chiến dịch. So sánh công bằng vì thế không chỉ hỏi nơi nào đạt tỷ lệ cao hơn, mà còn hỏi địa phương có kế hoạch duy trì khám, cập nhật hồ sơ và chăm sóc người có nguy cơ hay không.

Sàng lọc chỉ có giá trị khi có người theo dõi
Khoảng cách lớn nhất nằm giữa phát hiện và hành động tiếp theo. Tại Mai Phụ, Hà Tĩnh, khám cho 21.396 người dân thực tế có mặt đã phát hiện 1.682 trường hợp có bệnh lý hoặc dấu hiệu bất thường, trong đó có 678 trường hợp tăng huyết áp, 365 trường hợp bệnh cơ xương khớp và 125 trường hợp đái tháo đường; người được phát hiện đều được tư vấn theo dõi, chăm sóc và khám chuyên khoa khi cần. Đây là kết quả cụ thể của sàng lọc sức khỏe, nhưng tư vấn tại một lần khám chỉ mở đầu quá trình. Người bệnh cần biết nơi tái khám, thời điểm kiểm tra lại và cách tiếp tục điều trị. Nếu thiếu những bước đó, tỷ lệ bao phủ cao có thể tạo ra dữ liệu mà chưa tạo được chăm sóc liên tục.
Hải Phòng đưa ra một hướng nối tiếp rõ hơn: Trạm Y tế phường Kinh Môn quản lý gần 400 người tăng huyết áp, khám và cấp thuốc bảo hiểm y tế hàng tháng; sau đợt khám, người cao tuổi được lập hoặc cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử và hướng dẫn quay lại trạm để tiếp tục điều trị. Thành phố đặt lộ trình để tỷ lệ người dân được khám, quản lý sức khỏe tại trạm y tế cấp xã vượt 75% năm 2027, 85% năm 2028, 95% năm 2029 và đạt 100% năm 2030. Muốn thực hiện được, y tế cơ sở cần đủ nhân lực, thuốc và trang thiết bị. Rà soát dữ liệu cũng phải phân loại ai cần kiểm tra chuyên sâu, ai cần theo dõi hoặc điều trị thường xuyên; nếu không, hồ sơ điện tử chỉ là nơi lưu kết quả.

Thước đo thật sự là chăm sóc không bị đứt quãng
Mở rộng khám sức khỏe miễn phí và bảo đảm theo dõi sau sàng lọc là hai nhiệm vụ khác nhau. Nhiệm vụ thứ nhất đo xem bao nhiêu người đã được tiếp cận; nhiệm vụ thứ hai đo xem người có dấu hiệu bất thường có được hướng dẫn, tái khám và điều trị đúng lúc hay không. Hải Phòng nhấn mạnh rằng kết quả khám chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi được dùng trong những lần chăm sóc tiếp theo. Đây là tiêu chuẩn cần áp dụng cho cả ba địa phương, kể cả khi Hà Tĩnh chạm mốc 100% hay Huế duy trì mục tiêu khám ít nhất mỗi năm một lần. Tần suất khám giúp phát hiện nguy cơ, nhưng không thay thế năng lực theo dõi bệnh mạn tính và tư vấn phòng bệnh tại cộng đồng.
Bước kế tiếp vì thế không chỉ là hoàn thiện danh sách người chưa khám. Các địa phương cần nối kết quả sàng lọc với hồ sơ sức khỏe, phân luồng trường hợp cần khám chuyên khoa và bảo đảm trạm y tế có thể tiếp nhận người dân trở lại. Hà Tĩnh đang tăng tốc để phủ đủ dân số; Huế đặt mục tiêu khám lặp lại hàng năm; Hải Phòng cho thấy dữ liệu và năng lực y tế cơ sở là phần không thể thiếu sau chiến dịch. Kết luận cần rõ ràng: đạt tỷ lệ cao là điều kiện mở đầu, không phải thước đo cuối cùng. Mục tiêu khám sức khỏe toàn dân chỉ trở nên thực chất khi mỗi phát hiện bất thường dẫn đến một bước chăm sóc tiếp theo.







