Khám cộng đồng cần đi cùng vận động sát dân
Khám sức khỏe cộng đồng là hoạt động đưa dịch vụ kiểm tra, tư vấn và sàng lọc bệnh đến gần người dân, giúp phát hiện sớm nguy cơ thay vì chờ triệu chứng mới tìm đến cơ sở y tế. Hai cách làm tại Xuân Đài và Lâm Đồng cho thấy muốn chương trình đạt hiệu quả, tổ chức chuyên môn phải đi cùng vận động phù hợp với từng địa bàn. Ở phường Xuân Đài, ngành y tế giữ vai trò nòng cốt, Trạm Y tế rà soát đối tượng, tổ chức khám, cập nhật dữ liệu và quản lý sức khỏe tại cộng đồng. Qua ba đợt, phường thực hiện 2.069/3.469 lượt khám theo chỉ tiêu, đạt 59,64%. Con số cho thấy chương trình đã có nền tảng triển khai, nhưng còn cần tiếp tục đưa những người chưa tham gia đến điểm khám.
Xuân Đài tổ chức theo hệ thống, gắn khám với theo dõi
Điểm đáng chú ý ở Xuân Đài là khám sức khỏe định kỳ không được xem như một buổi khám đơn lẻ. Người dân còn được tư vấn dinh dưỡng, sinh hoạt phù hợp với thể trạng và hướng dẫn theo dõi, điều trị khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Cách làm này giúp biến kết quả sàng lọc thành chỉ dẫn có ích trong đời sống, nhất là với người cao tuổi và người khó tiếp cận dịch vụ y tế. Phường huy động nhiều lực lượng hỗ trợ: công an điều tiết người, phương tiện và bảo đảm trật tự; lực lượng bảo vệ an ninh cơ sở phối hợp bảo vệ tài sản, thiết bị. Lãnh đạo địa phương xác định duy trì khám định kỳ, khám sàng lọc miễn phí là nhiệm vụ thường xuyên, đồng thời gắn hoạt động với dữ liệu quản lý sức khỏe. Thời gian tới, Xuân Đài dự kiến tiếp tục rà soát danh sách, vận động người dân và cập nhật, chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử.
Lâm Đồng dựa vào mạng lưới người gần dân
Khác với trọng tâm tổ chức tại điểm khám ở Xuân Đài, Lâm Đồng đặt nặng việc đưa thông tin đến từng nhóm dân cư. Tỉnh phát động chiến dịch 60 ngày cao điểm ngày 30/9/2026, đặt mục tiêu mỗi người dân được khám ít nhất một lần trong năm và được lập hoặc cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử. Chính quyền, Mặt trận, đoàn thể, người có uy tín và thanh niên cùng lực lượng y tế tham gia vận động. Ở xã biên giới Tuy Đức, cán bộ cơ sở, già làng và người có uy tín giúp truyền đạt thông tin gần gũi với cộng đồng dân tộc thiểu số. Địa phương kết hợp phát thanh, mạng xã hội, xe loa, gặp trực tiếp và tổ chức khám vét cho người lỡ lịch. Đến 29/10, tỷ lệ khám ở trẻ dưới 6 tuổi đạt 98%, nhóm 6–18 tuổi đạt 77%, nhưng nhóm trên 18 tuổi mới đạt 17,1%. Sự chênh lệch này cho thấy vận động cần tập trung hơn vào người trưởng thành.
Tăng tỷ lệ khám phải dẫn tới chăm sóc tiếp nối
Chiến dịch của Lâm Đồng xuất phát từ khoảng trống còn lớn: cuối tháng 9/2026, tỉnh mới khám cho hơn 65% dân số; đến hết ngày 25/10, tỷ lệ đã tăng lên 79,9%. Tiến độ đi lên là tín hiệu tích cực, nhưng phần việc còn lại đòi hỏi địa phương tiếp tục phối hợp và tháo gỡ trở ngại để người dân có thể tham gia. So sánh hai mô hình cho thấy không có một cách vận động duy nhất. Xuân Đài tổ chức lực lượng, quy trình và dữ liệu quanh Trạm Y tế; Lâm Đồng mở rộng mạng lưới truyền thông qua chính quyền, đoàn thể, người có uy tín và thanh niên. Cả hai đều cần vượt qua tư duy chạy theo số lượt: khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí chỉ phát huy ý nghĩa khi người dân hiểu kết quả, được hướng dẫn bước tiếp theo và hồ sơ được cập nhật để phục vụ chăm sóc lâu dài. Đó mới là thước đo thuyết phục của một chương trình phòng bệnh.
