Trường nội trú vùng biên: định nghĩa một mô hình mới cho học sinh sâu xa
Trường nội trú vùng biên là mô hình trường học ăn ở tập trung, được xây dựng tại các xã biên giới, kết hợp cơ sở vật chất hiện đại với chương trình giáo dục phổ thông nhằm phục vụ học sinh vùng sâu xa vốn phải đi lại xa xôi, chịu nhiều thiếu thốn, qua đó rút ngắn khoảng cách tiếp cận tri thức giữa khu vực biên giới và đô thị. Sau khoảng 10 tháng khẩn trương thi công, Trường PTNT tiểu học và trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ đã hoàn thiện toàn bộ các hạng mục, từ phòng học, khu nội trú, nhà ăn đến các không gian sinh hoạt, sẵn sàng đón học sinh bước vào năm học mới. Với tôi, điểm mấu chốt không chỉ là một công trình mới, mà là một tuyên bố: học sinh vùng sâu xa xứng đáng được học trong điều kiện tốt như ở thành phố.
245 tỉ đồng và thông điệp về tài trợ giáo dục doanh nghiệp
Trường PTNT tiểu học và trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ được xây dựng trên diện tích khoảng 6,15 ha, với tổng mức đầu tư 280 tỷ đồng, trong đó Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam tài trợ 245 tỷ đồng, ngân sách địa phương đối ứng 35 tỷ đồng. Đây là ví dụ điển hình cho tài trợ giáo dục doanh nghiệp đúng chỗ: nơi ngân sách còn mỏng, hạ tầng giáo dục biên giới dễ bị bỏ lại phía sau, doanh nghiệp bước vào bù đắp khoảng trống. Khi một tập đoàn dành hàng trăm tỷ đồng cho trường nội trú vùng biên thay vì một công trình phô trương ở trung tâm, thông điệp là rất rõ: đầu tư vào học sinh vùng sâu xa là đầu tư dài hạn, không phải việc làm từ thiện nhất thời. Câu hỏi còn lại không phải “có nên” mà là “làm sao nhân rộng” mô hình này.
Cơ sở vật chất hiện đại giữa núi rừng và ý nghĩa với hành trình đến lớp
Trên khuôn viên rộng khoảng 6,15 ha, một quần thể giáo dục đồng bộ được hình thành, gồm 30 phòng học lý thuyết, 16 phòng học bộ môn, nhà hiệu bộ, thư viện, khu nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt văn hóa, sân thể thao, nhà đa năng, bể bơi, nhà công vụ giáo viên và các hạng mục phụ trợ. Những dãy phòng học sáng màu, khu nội trú và nhà đa năng tạo nên một không gian giáo dục hiện đại, mở ra điều kiện học tập, sinh hoạt tốt hơn cho con em đồng bào các dân tộc vùng biên. Trước đây, với nhiều học sinh ở các bản xa, đến trường đồng nghĩa với việc phải dậy từ rất sớm, vượt qua những con dốc, lối mòn và khe suối. Mô hình học tập, ăn ở tập trung sẽ giúp học sinh giảm những hành trình vượt núi, băng rừng đến lớp; đồng thời được tiếp cận môi trường giáo dục an toàn, đồng bộ và đầy đủ hơn. Với học sinh vùng biên, cơ hội tiếp cận giáo dục hiện đại càng có ý nghĩa đặc biệt.
Từ chính sách đến thực tế: một trường, nhiều thế hệ được hưởng lợi
Theo thiết kế, trường có quy mô 30 lớp, gồm 14 lớp tiểu học và 16 lớp trung học cơ sở, tổng số hơn 1.000 học sinh. Sáng 5/9, ngôi trường nội trú vùng biên này đã mở cửa đón hơn 1.000 học sinh, đúng thời điểm khai giảng năm học 2026-2027. Đây là công trình đầu tiên trong số các trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới của tỉnh Lai Châu hoàn thành toàn bộ các hạng mục trước thời hạn. Đặt trong bối cảnh cả nước đang triển khai chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền, trường Phong Thổ giống như một “bản mẫu sống” cho cách kết hợp ngân sách nhà nước với tài trợ giáo dục doanh nghiệp. Một ngôi trường có thể thay đổi tương lai của nhiều thế hệ: đó là câu trả lời thuyết phục nhất về giá trị lâu dài của những khoản đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào giáo dục vùng sâu xa.
Kết luận: không để học sinh vùng sâu xa đứng ngoài cuộc chơi chất lượng
Nhà trường đã tổ chức đón học sinh năm học 2026-2027, giúp các em từng bước làm quen với môi trường học tập và sinh hoạt mới. Nhưng câu chuyện không dừng ở ngày khai giảng. Với một phòng STEM trị giá 3 tỷ đồng được trao tặng thêm, đây không chỉ là nơi ở và học, mà còn là không gian để học sinh vùng biên chạm vào khoa học công nghệ – điều lâu nay thường gắn với đô thị. Cả nước có thể xây hàng trăm trường nội trú vùng biên bằng ngân sách, nhưng nếu thiếu mô hình cơ sở vật chất hiện đại và sự tham gia của doanh nghiệp, khoảng cách chất lượng với thành phố vẫn khó thu hẹp. Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ cho thấy: khi nhà nước định hướng, doanh nghiệp dám đầu tư, học sinh vùng sâu xa hoàn toàn có thể học trong những ngôi trường không thua kém trung tâm.
