Giáo dục sống xanh: Khi bài học bắt đầu từ chiếc chai nhựa
Giáo dục sống xanh trong trường tiểu học là cách tổ chức cho học sinh trải nghiệm, trò chơi và hoạt động thực hành gắn với đời sống hằng ngày, để các em hiểu mối liên hệ giữa thói quen sử dụng tài nguyên, xử lý rác thải và trách nhiệm bảo vệ môi trường của bản thân. Hơn 1.000 học sinh Trường Tiểu học Yên Viên (xã Phù Đổng, Hà Nội) đã tham gia School Tour 2026 do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt tổ chức, nơi các em học cách giảm rác thải, tiết kiệm tài nguyên và sống xanh thông qua trò chơi, cuộc thi và hoạt động thực hành. Thay vì nghe giảng về biến đổi khí hậu một cách trừu tượng, các em bắt đầu từ câu hỏi rất cụ thể: một chai nhựa dùng xong phải làm gì, vì sao nên hạn chế đồ nhựa dùng một lần, làm sao để tiết kiệm điện, nước ở lớp và ở nhà. Đây là bước chuyển quan trọng: biến khái niệm lớn thành lựa chọn nhỏ, có thể làm ngay trong ngày hôm đó.
School Tour 2026: Từ khẩu hiệu đến hành động trong sân trường
Điểm đáng nói của School Tour 2026 là chương trình không dừng ở khẩu hiệu “sống xanh” mà buộc học sinh phải suy nghĩ và hành động. Với thông điệp “Ươm mầm tri thức – Đánh thức hành động”, chương trình tập trung trang bị kiến thức bảo vệ môi trường và khuyến khích học sinh thực hiện những hành động cụ thể nhằm giảm thiểu rác thải ngay từ trường học. School Tour 2026 do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt triển khai, với sự đồng hành của Tập đoàn TH, Ngân hàng TMCP Bắc Á, Công ty Cổ phần Tetra Pak Việt Nam, Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương Việt Nam (Pacific Environment), Liên minh Không rác Việt Nam và Công ty Cổ phần Haplast. Đây không phải hoạt động lẻ tẻ: School Tour “Mầm xanh đến trường” đã được triển khai từ năm 2025, tập trung vào giảm rác thải nhựa, phân loại rác và giáo dục lối sống xanh thông qua các hoạt động trải nghiệm. Trong năm đầu tiên, chương trình được tổ chức tại năm trường tiểu học và trung học cơ sở ở Hà Nội, thu hút hơn 5.500 học sinh tham gia. Con số này cho thấy giáo dục sống xanh đang dần trở thành một cấu phần nghiêm túc của chương trình giáo dục, chứ không còn là phong trào ngắn hạn.
Học mà chơi: Khi sân trường biến thành “phòng thí nghiệm” sống xanh
Cách tiếp cận “học mà chơi, chơi để sống xanh” là điểm then chốt giúp giáo dục sống xanh bám rễ trong học sinh tiểu học. Ngày hội tại Trường Tiểu học Yên Viên kết hợp giao lưu với chuyên gia, sân chơi Rung chuông vàng, thi vẽ tranh và năm trạm trò chơi trải nghiệm. Mở đầu, học sinh cùng chị Trần Thị Kim Tuyến, Quản lý Truyền thông của Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương Việt Nam, khám phá câu chuyện rác thải nhựa, vi nhựa và ô nhiễm từ những vật dụng quen thuộc như chai nước, túi đựng, đồ nhựa dùng một lần. Tiếp đó, Rung chuông vàng buộc các em phải vận dụng kiến thức vừa học để trả lời câu hỏi về phân loại rác, nguyên tắc ưu tiên giảm thiểu, tái sử dụng trước khi tái chế. Một học sinh lớp 2A3 chia sẻ: “Con học được thêm nhiều kiến thức về rác thải nhựa khi trả lời câu hỏi ạ. Con sẽ hạn chế dùng đồ nhựa một lần”. Đây là minh chứng rõ ràng rằng trò chơi không chỉ để vui mà còn thay đổi nhận thức.
Hoạt động thực hành: Từ “Chiến thần phân loại” đến thói quen hằng ngày
Nếu giao lưu và trò chơi kiến thức giúp các em hiểu “vì sao”, thì các hoạt động thực hành học sinh ở năm trạm trò chơi lại trả lời câu hỏi “làm thế nào”. Sau phần thi kiến thức, học sinh tiếp tục khám phá và thực hành tại năm trạm với thử thách vận động, ghép tranh và phân loại rác. Mỗi nhiệm vụ đòi hỏi các em phải trao đổi, phối hợp với bạn bè, đồng thời vận dụng kiến thức để nhận diện hành động bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bỏ rác đúng nơi quy định. Trò chơi “Chiến thần phân loại” là ví dụ tiêu biểu: học sinh phải nhận diện từng loại rác và tự tay đưa vào đúng thùng phân loại. Một học sinh lớp 5A2 hào hứng: “Con thích chơi trò Chiến thần phân loại nhất vì con đã phân loại đúng 7/7 loại rác vào đúng thùng luôn ạ! Về nhà, con cũng sẽ phân loại rác và nhắc mọi người cùng bỏ rác vào đúng thùng”. Khi một đứa trẻ tiểu học có thể tự tin nói câu này, nghĩa là bài học đã vượt khỏi phạm vi sân trường.
Từ ngày hội đến thay đổi dài hạn trong trường học
Một ngày hội sống xanh dù sôi động đến đâu cũng sẽ trôi qua nếu nhà trường không biến nó thành nếp sinh hoạt. Điểm tích cực là chương trình không dừng ở sự kiện: nhà trường sẽ tiếp tục lồng ghép nội dung sống xanh vào các hoạt động học tập và sinh hoạt, duy trì việc thực hành phân loại rác để học sinh vận dụng thường xuyên những kiến thức đã được tiếp cận. Từ việc phân loại rác tại lớp, tiết kiệm điện, nước đến hạn chế đồ nhựa dùng một lần, mỗi học sinh đều có thể bắt đầu bảo vệ môi trường bằng những hành động nhỏ, thiết thực. Phân loại rác đúng cách, mang theo bình nước cá nhân, hạn chế đồ nhựa dùng một lần hay giữ gìn vệ sinh lớp học là những hành động cụ thể để các em bắt đầu và từng bước duy trì lối sống xanh. Sau Trường Tiểu học Yên Viên, School Tour 2026 dự kiến tiếp tục đến bốn trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội. Chương trình sẽ phối hợp với nhà trường và các đơn vị đồng hành để mở rộng cơ hội học tập, trải nghiệm, khuyến khích học sinh duy trì những hành động bảo vệ môi trường trong học tập và sinh hoạt hằng ngày. Nếu mỗi trường biến sân trường thành “phòng thí nghiệm” giáo dục sống xanh, thì thế hệ học sinh tiểu học hôm nay có thể trở thành lực lượng nòng cốt của lối sống bền vững trong tương lai.
