Trường học số, lớp học số Google: không chỉ là màn hình và Wi-Fi
Trường học số và lớp học số Google là những mô hình nhà trường đưa công nghệ số vào toàn bộ hoạt động quản lý, dạy và học, từ học bạ điện tử, điểm danh thông minh tới kho học liệu số và lớp học trực tuyến, với mục tiêu thay đổi cách học sinh tiếp cận kiến thức, hình thành kỹ năng công nghệ học sinh và thói quen tự học trong môi trường số.
Điểm đáng nói là cả mô hình trường học số ở Gia Lâm và lớp học số Google tại Hà Nội đều không coi công nghệ như phụ kiện, mà như “hạ tầng học tập” mới. Trường THCS Gia Lâm xác định xây dựng trường học số không chỉ là mua thiết bị, mà là đưa công nghệ vào quản lý, dạy và học một cách thực chất. Trong khi đó, trường THCS Giảng Võ dùng lớp học số Google để thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục, bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên và xây dựng kho học liệu phục vụ giảng dạy. Nhìn từ hai điểm thí điểm này, câu hỏi không còn là “có nên số hóa hay không”, mà là “số hóa như thế nào để học sinh học khác đi và tốt hơn thực sự”.
Gia Lâm: trường học số bắt đầu từ học bạ điện tử và dữ liệu
Trường THCS Gia Lâm là ví dụ điển hình cho cách một trường phổ thông biến khẩu hiệu chuyển đổi số giáo dục thành thay đổi cụ thể trong lớp học. Mô hình trường học số tại đây tích hợp công nghệ số vào quản trị, giảng dạy, học tập và đánh giá, biến dữ liệu thành “ngôn ngữ chung” giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh.
Từ năm học 2025–2026, 100% học sinh được triển khai học bạ điện tử, 100% cán bộ, giáo viên được trang bị và sử dụng chữ ký số. Đây là bước thay đổi nền tảng: thay vì những cuốn học bạ giấy đóng dấu, toàn bộ quá trình học tập được lưu trữ, cập nhật và xác nhận trên môi trường số, giúp theo dõi tiến bộ minh bạch và liên tục. Hệ thống điểm danh hằng ngày bằng nhận diện khuôn mặt, kết nối thông tin với cán bộ quản lý và phụ huynh qua tin nhắn, biến việc quản lý nề nếp học sinh thành quy trình thời gian thực. Cơ sở vật chất cũng được nâng cấp đồng bộ với 68/68 lớp và 16 phòng bộ môn được trang bị tivi 75 inch, internet tốc độ cao, máy chiếu đa vật thể và 6 màn hình tương tác thông minh. Nếu số hóa chỉ dừng ở vài máy tính trong phòng tin, học sinh sẽ không thay đổi thói quen; nhưng khi mọi lớp, mọi giờ học đều gắn với công nghệ, hành vi học tập buộc phải dịch chuyển.
Khi công nghệ đi vào từng giờ học: từ AI đến câu lạc bộ STEM
Điểm đáng chú ý ở mô hình trường học số Gia Lâm là công nghệ không bị “nhốt” trong phòng máy, mà xuất hiện trong từng giờ dạy và hoạt động ngoại khóa. Nhà trường xây dựng hệ sinh thái giáo dục số với bài giảng điện tử, video E-learning, tài liệu tương tác và kho học liệu số; kiểm tra, đánh giá trên nền tảng số cho môn Tin học và một trong bốn kỹ năng môn Tiếng Anh. Điều này buộc học sinh phải luyện kỹ năng công nghệ học sinh như thao tác trên hệ thống, nộp bài, làm bài kiểm tra số, chứ không chỉ nghe giảng thụ động.
Ở chiều giáo viên, 100% giáo viên tham gia khóa học trực tuyến về AI do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, đồng thời chủ động dùng các công cụ như ChatGPT, Gemini, Google NotebookLM trong công việc chuyên môn. “100% cán bộ, giáo viên sử dụng chữ ký số; 100% học sinh có học bạ điện tử từ năm học 2025–2026” là con số cho thấy chuyển đổi số không chỉ dừng ở học sinh mà bao trùm cả đội ngũ nhà trường. Với học sinh, các câu lạc bộ STEM và Tiếng Anh trở thành “phòng thí nghiệm số” khi các em được tiếp cận lập trình, mô phỏng robot, thiết kế mạch điện tử, mô phỏng 3D và sử dụng AI hỗ trợ học tập. Cách tổ chức này khiến học sinh buộc phải học cách kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và trung thực trong học tập.
Lớp học số Google ở Hà Nội: thay đổi hành vi chứ không chỉ giao diện
Nếu Gia Lâm cho thấy bức tranh trường học số ở cấp quản trị, thì lớp học số Google tại trường THCS Giảng Võ tập trung vào “điểm chạm” trực tiếp với học sinh. Trường này là cơ sở giáo dục tiên phong của Hà Nội triển khai mô hình lớp học số Google và đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục. Việc triển khai được gắn với các nghị quyết về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và giáo dục, nghĩa là đây không phải phong trào lẻ tẻ mà là mắt xích trong chiến lược dài hạn.
Điều quan trọng là lớp học số Google không chỉ thay đổi trải nghiệm học tập, mà còn nâng cao kỹ năng công nghệ học sinh như soạn thảo văn bản trên Google Docs, thiết kế sơ đồ, bài thuyết trình trên Slides, làm việc nhóm trực tuyến. “Lớp học số Google mang lại những chuyển biến rất tích cực về hành vi học tập của các con, đặc biệt là lứa tuổi học sinh THCS vốn rất nhạy bén với công nghệ”. Thay vì dùng thiết bị số chủ yếu cho giải trí, học sinh bắt đầu quen với việc nhận bài, nộp bài, thảo luận nhóm, phản hồi giáo viên trên cùng một nền tảng. Ngay từ đầu năm học, nhà trường chuẩn bị hạ tầng công nghệ, bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên và xây dựng kho học liệu, cho thấy bài học rõ ràng: nếu giáo viên không được “số hóa” trước, lớp học số khó lòng thành công.
Từ thí điểm đến phổ cập: cơ hội và điều kiện để trường học số không trở thành phong trào
Hai mô hình trường học số ở Gia Lâm và lớp học số Google tại Giảng Võ đều mới ở giai đoạn thí điểm, nhưng đã phác họa khá rõ tương lai gần của chuyển đổi số giáo dục. Tại Gia Lâm, lễ bấm nút ra mắt mô hình trường học số đi kèm với phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời với chủ đề “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”. Thông điệp ở đây rất rõ: số hóa không chỉ để quản lý thuận tiện, mà để nuôi dưỡng thói quen học suốt đời cho học sinh và cộng đồng.
Với một trường mới hình thành sau sắp xếp, sáp nhập như THCS Gia Lâm, chuyển đổi số giúp kết nối dữ liệu, thống nhất phương thức quản lý, tạo điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp và học sinh phát triển năng lực tự học, sáng tạo, sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Ở Hà Nội, trường THCS Giảng Võ dự kiến tiếp tục duy trì và mở rộng mô hình lớp học số Google ở nhiều khối lớp, hướng tới xây dựng trường học số Google. Cơ hội là rõ ràng: học sinh quen với môi trường số từ sớm, kỹ năng công nghệ học sinh được hình thành ngay trong trường phổ thông. Nhưng để tránh biến thành phong trào ngắn hạn, các mô hình này cần được đánh giá bằng chính sự tiến bộ của học sinh, khả năng hỗ trợ giáo viên và hiệu quả quản lý nhà trường. Nói cách khác, trường học số và lớp học số Google chỉ có ý nghĩa khi mỗi giờ học trên lớp thực sự khác đi, và học sinh rời lớp với thêm một phần năng lực số cho tương lai.
