Hoa hậu chạm di sản: Khi cuộc thi nhan sắc hóa lớp học Quan họ
Hát Quan họ truyền thống là loại hình âm nhạc dân ca Việt giàu chất trữ tình, với kỹ thuật hát đối đáp tinh tế và phong thái giao duyên đặc trưng vùng Kinh Bắc, đòi hỏi người hát phải đồng thời giữ làn hơi, cao độ và thần thái ứng xử nhuần nhuyễn. Trong tập 2 chương trình thực tế Hoa hậu Việt Nam 2026, chủ đề “Chạm vào di sản” đưa 53 thí sinh về Đền Đô Bắc Ninh – không gian gắn liền với những làn điệu Quan họ mượt mà. Đây không phải chuyến tham quan chụp hình cho có, mà là một “bài thi” buộc các cô gái học hát, học mặc, học ứng xử như liền anh, liền chị. Quan điểm của chương trình rất rõ: việc gìn giữ văn hóa không dừng ở lời khen, mà phải biến thành hành động, trải nghiệm và khả năng đưa di sản đến gần công chúng, nhất là người trẻ.
Nghệ sĩ Vân Dung và bài học hát Quan họ cho thế hệ hoa hậu
Điểm nhấn lớn nhất của tập này nằm ở thử thách hát Quan họ truyền thống, nơi nghệ sĩ Vân Dung đóng vai “cô giáo khó tính” của 53 thí sinh. Các cô gái được dẫn dắt qua những làn điệu kinh điển như Còn duyên, Mười nhớ, Cây trúc xinh, Qua cầu gió bay. Nghệ sĩ không chỉ dạy hát cho đúng chữ, mà mổ xẻ từng chi tiết kỹ thuật: cách lấy hơi, giữ cao độ, ngân dài, luyến láy và xử lý âm đệm để đạt được tiêu chí vang – rền – nền – nảy đặc trưng của âm nhạc dân ca Việt vùng Quan họ. Nhiều thí sinh ban đầu lúng túng, vào nhầm tông, phải hát chậm để giữ chất Quan họ, nhưng chính những lần hát lại đó cho thấy giá trị: để đặt được tình cảm và sự tinh tế của người Kinh Bắc vào mỗi câu hát, nhan sắc không đủ; cần sự kiên nhẫn và một “cái tâm” với di sản.
Từ búi tóc, khăn mỏ quạ đến têm trầu: Nét duyên nằm ở chi tiết
Điều làm nên sức sống của miền Quan họ không chỉ là tiếng hát, mà còn là phong thái ứng xử. Các đội còn lại được giao những nhiệm vụ nghe qua tưởng nhỏ nhưng là cốt lõi bản sắc: chít khăn mỏ quạ, cầm nón quai thao, têm trầu cánh phượng và thực hành tục mời trầu. Dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Đỗ Thị Tường, thí sinh phải tự tay chọn lá trầu, bổ cau, quệt vôi, tạo hình miếng trầu – đến lúc đó họ mới cảm nhận hết sự tỉ mỉ và khéo léo ẩn sau một nghi thức tưởng giản dị. Những động tác như cúi cả gương mặt để bày tỏ trân trọng, hay khẽ đưa nón về phía sau, cho thấy nét duyên miền Quan họ không nằm riêng ở áo tứ thân hay nón quai thao, mà là tổng hòa của ánh mắt, dáng đi và cách cư xử. Một cuộc thi sắc đẹp hiếm khi ép thí sinh “sống như liền chị” nhiều đến thế – và đó là điều đáng hoan nghênh.
Sân khấu Đền Đô và bài kiểm tra xử lý khủng hoảng
Cao trào của tập 2 đến khi mọi nhiệm vụ phải gộp lại thành một chương trình biểu diễn ngoài trời tại Đền Đô Bắc Ninh. Nhóm Hương Sắc nhận trách nhiệm nặng nhất: xây dựng nội dung, kết nối ba nhóm, dẫn chương trình song ngữ, điều phối tiết mục và sản xuất video quảng bá với thông điệp: “Di sản không phải là thứ cất trong tủ kính. Di sản phải được thở, được sống và được chảy trong huyết quản thế hệ hôm nay”. Khi ghi hình, sự cố âm thanh khiến loa, micro và nhạc đồng loạt gián đoạn. Đây là mặt “hạn chế” của trải nghiệm: di sản được đưa lên format truyền hình nên khó tránh rủi ro kỹ thuật. Nhưng cách thí sinh bình tĩnh bàn cách hát không nhạc, phối hợp ê-kíp để chương trình tiếp tục đã biến sự cố thành bài học năng lực ứng biến – thứ mà một hoa hậu tương lai khó thể thiếu.
Vì sao Hoa hậu phải học Quan họ?
Tập 2 cho thấy một lựa chọn táo bạo: thay vì tiếp tục những vòng thi sân khấu quen thuộc, Hoa hậu Việt Nam 2026 đưa 53 thí sinh vào một “trại huấn luyện di sản” ngay giữa Đền Đô. Tất nhiên, cách làm này có rủi ro – áp lực lớn, căng thẳng hậu trường khiến một số thành viên nhóm Hương Sắc bật khóc khi công việc kéo dài đến tối. Nhưng nếu chấp nhận hoa hậu là gương mặt đại diện cho hình ảnh phụ nữ Việt, thì việc họ từng trải qua hành trình hát Quan họ truyền thống, têm trầu, chít khăn, hiểu phong tục mời trầu, không phải là “phần phụ”, mà là yêu cầu tối thiểu. Việc gìn giữ văn hóa, như thông điệp chương trình nhấn mạnh, không thể dừng ở lời ngợi ca; nó phải được cụ thể hóa bằng hành động và trải nghiệm, để di sản bước ra khỏi tủ kính, đi thẳng vào đời sống của người trẻ.
