Cột mốc 950 năm kể câu chuyện về đạo học
Quốc Tử Giám là học viện hoàng gia đầu tiên của Việt Nam, được thành lập tại Thăng Long năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, mở dấu mốc quan trọng trong lịch sử giáo dục nước nhà. Nhân dịp 950 năm Quốc Tử Giám, điều đáng chú ý không chỉ là tuổi đời của một di tích, mà là cách các hoạt động kỷ niệm làm sáng rõ những giá trị vẫn còn ý nghĩa: coi trọng tri thức, tôn sư trọng đạo và bồi dưỡng nhân tài. Tại buổi họp báo ở Hà Nội ngày 2/11, ban tổ chức giới thiệu chuỗi 11 hoạt động diễn ra từ ngày 5 đến 15/11. Đây là dịp để nhìn lại di sản giáo dục và tri ân tiền nhân, nhưng cũng để đặt câu hỏi thiết thực hơn: làm thế nào để truyền thống hiếu học tiếp tục nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo, trách nhiệm và khát vọng cống hiến hôm nay?

Từ nghiên cứu và triển lãm đến trải nghiệm công chúng
Chuỗi hoạt động không giới hạn câu chuyện Quốc Tử Giám trong những trang sử hay kiến trúc cổ. Các chương trình được xây dựng theo hướng kết hợp nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và sáng tạo nghệ thuật đương đại, nhờ đó mở ra nhiều cách tiếp cận cho công chúng. Hội thảo khoa học cấp quốc gia ngày 12/11 tập trung làm rõ vai trò của Quốc Tử Giám trong lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa, đồng thời nhận diện những giá trị của đạo học và tư tưởng trọng dụng hiền tài. Các trưng bày, triển lãm chuyên đề đưa lịch sử khoa bảng đến gần người xem hơn; chương trình trải nghiệm “Hành trình Quốc học - Dấu ấn tri thức” gợi lại hành trình học tập xưa. Bên cạnh đó, chương trình nghệ thuật đương đại kết nối tinh thần di sản với ngôn ngữ biểu đạt hôm nay. Sự đa dạng này có ý nghĩa: di sản chỉ tiếp tục sống khi người xem được tìm hiểu, cảm nhận và đối thoại với nó.

Sơn Tây nối mạch truyền thống hiếu học
Trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long (1076-2026) với truyền thống hiếu học Sơn Tây”, khai mạc tại Văn Miếu Sơn Tây ngày 7/11, cho thấy đạo học không chỉ thuộc về kinh đô mà còn lan tỏa trong các vùng đất khoa bảng. Một điểm nhấn cụ thể của trưng bày là câu chuyện hơn 70 người Sơn Tây đỗ đại khoa, trong đó 40 tiến sĩ được khắc tên trên bia tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những con số ấy khiến mối liên hệ giữa Thăng Long và xứ Đoài trở nên rõ nét: người học, người dạy và các dòng họ khoa bảng cùng góp phần bồi đắp truyền thống hiếu học qua nhiều thế hệ. Không gian trưng bày còn kết hợp nội dung lịch sử với hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống, giúp công chúng, nhất là người trẻ, tiếp cận nền giáo dục khoa cử xưa bằng hình thức gần gũi hơn.

Lễ kỷ niệm hướng di sản về tương lai
Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam”, dự kiến diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày 14/11 tại Sân Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Chương trình được đặt trong chủ đề “Tinh hoa đạo học”, gợi lại hành trình từ ngày thành lập đến truyền thống đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng người tài. Tuy nhiên, giá trị của dịp kỷ niệm không nên dừng ở nghi thức hay những lời nhắc về quá khứ. Ý nghĩa lớn hơn nằm ở việc biến sự trân trọng di sản thành động lực học tập, sáng tạo và đóng góp cho cộng đồng. Quốc Tử Giám từng là trung tâm đào tạo nhân tài; hôm nay, câu chuyện ấy vẫn có thể khơi gợi một quan niệm bền vững: tri thức cần đi cùng đạo đức và trách nhiệm. Nhìn theo cách đó, 950 năm không chỉ là một cột mốc để tưởng nhớ, mà còn là lời mời tiếp nối đạo học bằng hành động.







