Tín hiệu chuẩn bị chưa đồng nghĩa quyết định tấn công
Mỹ tấn công Iran là khả năng nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào các mục tiêu của Tehran, nhưng những dấu hiệu chuẩn bị hiện có chưa chứng minh Nhà Trắng đã quyết định khai hỏa. Ngày 21/10, thông tin được công bố cho biết quân đội Mỹ và Israel đã xây dựng kế hoạch không kích mới sau bầu cử giữa kỳ, với mục tiêu có thể gồm cơ sở hạt nhân, năng lượng, tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Các dấu hiệu khiến nguy cơ đáng lưu tâm không chỉ nằm ở lời cảnh báo của giới chức. Mỹ được cho là đang điều thêm lực lượng tới Trung Đông, trong khi Bộ Ngoại giao ngày 21/10 yêu cầu nhân viên không thiết yếu cùng gia đình rời khỏi Ả Rập Xê Út; quân đội Israel cũng được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao. Những động thái ấy có thể phục vụ răn đe hoặc gây sức ép đàm phán, song khi đi cùng kế hoạch tác chiến cụ thể, chúng làm khoảng lặng từ đầu tháng 9 trở nên mong manh.
Mốc bầu cử khiến các tín hiệu càng được soi kỹ. Một chuyên gia nhận định các đòn đánh có thể dồn dập ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11, nhưng đó là dự báo chứ không phải lịch hành động đã được xác nhận.
Lực lượng được tăng cường, còn quyết định vẫn bỏ ngỏ
Quy mô điều động cho thấy Washington muốn duy trì nhiều lựa chọn quân sự. Các nguồn tin được dẫn lại cho biết Lầu Năm Góc tính đưa nhóm tác chiến tàu sân bay Theodore Roosevelt và nhóm đổ bộ Makin Island tới Trung Đông, tăng thêm khoảng 9.000–10.000 binh sĩ; một quan chức Mỹ nói ba tàu sân bay có thể hiện diện trong khu vực từ cuối tháng 10. Một thông tin khác cho biết hai nhóm tác chiến tàu sân bay đang ở Biển Ả Rập, còn nhóm thứ ba dự kiến đến cuối tháng 11.
Tuy vậy, lực lượng sẵn có không phải bằng chứng rằng lệnh tấn công đã được ban hành. Các kế hoạch có thể nhằm chuẩn bị phương án, tăng sức ép lên Tehran hoặc tạo thế mặc cả. Yếu tố chính trị cũng phức tạp: cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ ngày 3/11 và bầu cử tại Israel ngày 27/10 tác động đến cách hai đồng minh xử lý cuộc xung đột. Việc ông Trump có thể bớt chịu ràng buộc chính trị sau bầu cử không xóa đi rủi ro về giá năng lượng, thương vong và một chiến dịch kéo dài.
Vì vậy, nói Mỹ chắc chắn sẽ đánh sau bầu cử là đi quá xa so với thông tin hiện có. Mốc thời gian đang được bàn tới, không phải một cam kết công khai.
Iran chuẩn bị đáp trả và mở rộng phạm vi mục tiêu
Tehran phát tín hiệu rằng một cuộc tấn công mới sẽ không kết thúc bằng phản ứng tượng trưng. Các quan chức Iran nói nước này chuẩn bị phương án đáp trả trên diện rộng, gồm căn cứ quân sự và cơ sở năng lượng của Mỹ tại Vùng Vịnh; họ cũng cảnh báo hạ tầng trọng yếu của Mỹ có thể thành mục tiêu nếu nước láng giềng hỗ trợ chiến dịch.
Iran đáp trả Mỹ còn có thể vượt khỏi các mục tiêu quân sự truyền thống. Một quan chức Iran cảnh báo rằng nếu giao tranh tái diễn, cáp internet dưới biển, trung tâm dữ liệu, cơ sở trí tuệ nhân tạo và hạ tầng khác trong khu vực có thể bị phá hủy. Tehran tuyên bố đã củng cố khả năng chống chịu và muốn tạo ra cái giá đủ lớn để khiến một chiến dịch kéo dài trở nên không còn phù hợp. Đây là chiến lược răn đe dễ hiểu, nhưng cũng nguy hiểm: càng mở rộng danh sách mục tiêu, càng nhiều bên và hoạt động dân sự có thể bị cuốn vào.
Nếu các đòn đánh chạm tới cơ sở dầu khí, sân bay hay tuyến vận tải, tác động sẽ không dừng ở chiến trường. Người tiêu dùng có thể chịu hệ quả qua biến động năng lượng và gián đoạn thương mại; bất ổn đồng thời tại các điểm nghẽn chiến lược sẽ làm hậu quả kinh tế của chiến dịch mới nghiêm trọng hơn.
Không kích có thể làm suy yếu Iran mà không đem lại kết cục
Điểm yếu trong lập luận ủng hộ đánh tiếp là giả định rằng sức mạnh không quân có thể nhanh chóng chuyển thành nhượng bộ chính trị. Các đợt không kích trước đó đã làm giá năng lượng và lạm phát tăng trên toàn cầu, khiến an ninh Trung Đông xấu đi và gây sức ép lên kho tên lửa đánh chặn của Mỹ. Lặp lại một chiến dịch như vậy có thể gây thêm thiệt hại cho Iran, nhưng không bảo đảm Tehran đầu hàng hay chấp nhận yêu cầu của Washington và Israel.
Mỹ và Israel cũng không nhất thiết theo đuổi cùng một kết cục. Washington có động cơ ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân và bảo vệ lực lượng, đối tác cùng hàng hải; Israel có thể ưu tiên làm suy yếu rộng hơn năng lực quân sự của Iran. Khác biệt ấy khiến một chiến dịch ngắn, mạnh vẫn có nguy cơ kéo theo những mục tiêu tiếp nối.
Kết luận thận trọng nhất là nguy cơ nối lại chiến sự có thật, nhưng thời điểm và quyết định cuối cùng vẫn chưa rõ. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ Iran, chuẩn bị quân sự và tuyên bố cứng rắn có thể cùng lúc là răn đe lẫn tín hiệu nguy hiểm. Nếu một bên đọc nhầm ý đồ của bên kia, xung đột Trung Đông có thể lan rộng nhanh hơn khả năng kiểm soát; còn nếu bom rơi, kết quả dễ thấy nhất có thể chỉ là Iran suy yếu thêm, trong khi lối thoát chính trị vẫn mờ mịt.
