Thay đổi có lợi cho số đông, không phải mọi hộ
Biểu giá điện 5 bậc là cách tính tiền điện sinh hoạt theo năm ngưỡng sản lượng, trong đó mỗi phần điện tiêu thụ được tính theo đơn giá riêng của bậc tương ứng. Từ ngày 1/11/2026, biểu giá điện mới thay thế cấu trúc 6 bậc trước đó; đồng thời, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm VAT. Đây là tin đáng mừng với phần lớn hộ gia đình, nhưng con số “hơn 98%” không có nghĩa mọi hóa đơn đều giảm. Theo EVN, khách hàng dùng đến 900 kWh mỗi tháng, chiếm 98,23% số khách hàng, dự kiến giảm tiền điện khi tính cả mức giảm giá bình quân. Điểm cần nhìn đúng là tác động phụ thuộc sản lượng tiêu thụ: chính sách tạo lợi ích rộng, nhưng không chia đều.
Năm bậc mới phân bổ giá ra sao?
Bộ Công Thương thiết kế lại các ngưỡng tiêu thụ thay vì chỉ gộp cơ học một bậc. 100 kWh đầu tiên có giá 1.901 đồng/kWh; từ kWh thứ 101 đến 200 là 2.289 đồng; từ 201 đến 400 là 2.894 đồng; từ 401 đến 700 là 3.456 đồng; và từ kWh thứ 701 trở lên là 3.844 đồng/kWh. Các mức này chưa gồm VAT. Tiền điện vẫn được tính lũy tiến: sản lượng ở mỗi bậc chịu đơn giá của chính bậc đó, chứ không phải toàn bộ điện năng trong tháng đều bị tính theo giá bậc cao nhất. Vì vậy, mức giá tối đa 3.844 đồng/kWh là thông tin cần lưu ý với hộ dùng nhiều, nhưng không thể tự nó cho biết toàn bộ hóa đơn sẽ tăng hay giảm. Cần xét cả lượng điện dùng và phần điều chỉnh giá bình quân.
| Bậc | Sản lượng áp dụng | Giá chưa gồm VAT |
|---|---|---|
| 1 | 0–100 kWh | 1.901 đồng/kWh |
| 2 | 101–200 kWh | 2.289 đồng/kWh |
| 3 | 201–400 kWh | 2.894 đồng/kWh |
| 4 | 401–700 kWh | 3.456 đồng/kWh |
| 5 | Từ 701 kWh trở lên | 3.844 đồng/kWh |
Hóa đơn giảm ở mức dùng phổ biến, tăng ở nhóm tiêu thụ cao
Số liệu được EVN công bố cho thấy nhóm sử dụng 200 kWh mỗi tháng có 9.673.179 hộ, chiếm 32,94%; tiền điện theo tính toán giảm từ 439.700 đồng xuống 419.000 đồng, tức giảm 20.700 đồng/tháng. Đây là ví dụ cụ thể hơn lời khẳng định chung rằng đa số hộ được hưởng lợi. Tuy nhiên, các hộ dùng trên 900 kWh mỗi tháng, chiếm 1,77% khách hàng, có thể trả thêm do cách thiết kế lại các bậc. Với mức dùng khoảng 1.000 kWh, tiền điện dự kiến tăng 37.600 đồng/tháng; ở 2.000 kWh, mức tăng có thể lên tới 421.300 đồng/tháng. Do đó, cụm từ “hơn 98% hộ giảm” mô tả một xu hướng theo nhóm, không thay thế việc mỗi gia đình kiểm tra sản lượng và hóa đơn thực tế.
Đơn giản hóa biểu giá, nhưng cần minh bạch tác động
Việc điều chỉnh được nêu là nhằm phù hợp với Luật Điện lực năm 2024 và đơn giản hóa cấu trúc biểu giá; EVN cũng cho biết tổng chi phí mua điện dự kiến giảm 1.531,89 tỷ đồng trong một tháng. Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định chuyển từ 6 bậc xuống 5 bậc là tương đối hợp lý và phù hợp với thông lệ của một số nước. Dù vậy, một biểu giá ít bậc hơn chỉ thật sự dễ hiểu nếu người dùng có thể đối chiếu rõ mức tiêu thụ với cách tính lũy tiến. Hộ gia đình nên theo dõi số kWh từng tháng, nhất là khi thường xuyên vượt các ngưỡng cao. Kết luận: đợt điều chỉnh có khả năng giảm tiền điện cho đại đa số khách hàng sinh hoạt, nhưng mức dùng lớn có thể chịu tác động ngược; lợi ích vì thế là rộng, không đồng nghĩa đồng đều.
