Chuẩn bị sớm trước áp lực phụ tải và thời tiết
Phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia là kế hoạch điều phối nguồn phát, lưới truyền tải, nhiên liệu và hồ chứa theo dự báo cung cầu, nhằm giữ hệ thống an toàn, ổn định trong từng giai đoạn. Sáng 7/11/2026, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương để bàn phương án này cùng giải pháp bảo đảm cung ứng điện 2027. Đây là bước chuẩn bị cần thiết, không phải thủ tục có thể để sát mùa nóng mới hoàn tất.
Áp lực đã hiện rõ trong dự báo: nhu cầu phụ tải năm 2026 tăng 10,3% so với năm trước, lên 356,2 tỷ kWh; riêng hai tháng cuối năm, mức tăng điện năng toàn quốc dự kiến là 13,1%. Trong khi đó, El Niño có xác suất xuất hiện 98% từ tháng 10 đến tháng 12/2026 và có thể kéo dài đến tháng 6/2027. Nước về hồ thấp khiến sản lượng thủy điện năm 2026 dự kiến đạt 86,1 tỷ kWh, thấp hơn khoảng 21 tỷ kWh so với năm 2025. Khi nhu cầu tăng mà thủy điện chịu sức ép, kế hoạch điện quốc gia phải dựa vào nhiều kịch bản thay vì một dự báo thuận lợi duy nhất.

Kịch bản vận hành phải gắn với khả năng cung ứng thực tế
Đơn vị Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) xây dựng 5 kịch bản phụ tải và 3 kịch bản thủy văn cho năm 2027, đồng thời đề xuất chủ động tích, giữ nước và vận hành hồ hợp lý; bảo đảm các nhà máy nhiệt điện sẵn sàng; sắp xếp lịch sửa chữa nguồn điện phù hợp; tăng cường điều phối, trao đổi thông tin và quy hoạch. Điểm đáng chú ý là phương án cần làm rõ khả năng cung ứng theo từng giai đoạn, thay vì chỉ đưa ra tổng sản lượng cả năm. Hội nghị cũng rà soát cân đối cung cầu theo tháng và theo miền, đánh giá tiến độ dự án nguồn, lưới điện, đồng thời xây dựng cách ứng phó nguy cơ bất lợi trong mùa khô.
Các đại biểu còn bàn khả năng huy động nguồn điện, bảo đảm than cho phát điện, cấp phép thăm dò khoáng sản và phương án tích nước hồ chứa. Những vấn đề này cho thấy nguồn cung điện không chỉ phụ thuộc vào công suất đặt: nhiên liệu, lịch bảo dưỡng, thủy văn và khả năng truyền tải đều có thể trở thành điểm nghẽn. Bộ trưởng yêu cầu ngành điện chủ động chuẩn bị nhiên liệu, nâng độ sẵn sàng của tổ máy và đẩy nhanh các công trình nguồn, lưới. Khuyến khích lắp hệ thống lưu trữ năng lượng cũng là hướng đáng cân nhắc để giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ tại chỗ.

Trách nhiệm phối hợp và mốc việc cụ thể
Phần quan trọng của hội nghị là phân rõ đầu việc. NSMO phối hợp với Cục Điện lực phải khẩn trương hoàn thiện phương thức vận hành, xây dựng kịch bản cơ sở và phương án kiểm tra, bảo dưỡng trong cao điểm mùa khô, trình Bộ Công Thương xem xét trước ngày 15/11/2026. Hồ sơ phải chỉ ra khả năng cấp điện theo từng giai đoạn và những vấn đề cần xử lý để hệ thống vận hành an toàn, ổn định. Mốc thời gian gấp là hợp lý: phương án chỉ có giá trị nếu được phê duyệt đủ sớm để các đơn vị chuẩn bị nguồn lực, chứ không dừng ở dự báo rủi ro.
Các địa phương cần rà soát nhu cầu nước cho sinh hoạt, sản xuất và mục đích khác, rồi đề xuất cách sử dụng tiết kiệm, hiệu quả; ngành và đơn vị liên quan phải bảo đảm nhiên liệu theo các kịch bản, tháo gỡ vướng mắc và thúc tiến độ công trình. Quảng Trị đã kiến nghị cập nhật Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, điều chỉnh đấu nối một số dự án nguồn và bổ sung lưới truyền tải để tăng khả năng giải tỏa công suất. Tỉnh có tổng công suất dự án điện dự kiến triển khai 12.963,2 MW trong giai đoạn 2025–2030, nên lưới truyền tải là điều kiện thiết yếu để nguồn điện quy hoạch có thể phát huy tác dụng.

Đích đến là điện ổn định cho sản xuất và sinh hoạt
Các giải pháp phải bắt đầu từ những tháng cuối năm 2026, để bảo đảm điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt năm 2027, nhất là trong cao điểm nắng nóng. Với người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa của kế hoạch không nằm ở số lượng kịch bản trên giấy mà ở việc hạn chế nguy cơ thiếu điện, giữ nguồn cấp ổn định và giảm áp lực giờ cao điểm. Điều đó đòi hỏi phối hợp thực chất giữa đơn vị vận hành, nhà máy, cơ quan quản lý và địa phương: tích nước có tính đến các nhu cầu dùng nước khác, nhưng vẫn chuẩn bị đủ nhiên liệu và đưa công trình truyền tải về đích.
Hội nghị đã xác định đúng những nút thắt chính: phụ tải tăng, thủy văn bất lợi, nhiên liệu và tiến độ nguồn lưới. Tuy nhiên, hiệu quả của kế hoạch vận hành hệ thống điện sẽ được quyết định bởi tốc độ chuyển các nhận định thành phương án được phê duyệt, trách nhiệm có người thực hiện và tiến độ được theo dõi. Kết luận cần rõ ràng: bảo đảm cung ứng điện 2027 không thể trông chờ vào một nguồn đơn lẻ hay một kịch bản thuận lợi; phải chuẩn bị đồng bộ, kiểm tra khả năng thực hiện và phối hợp liên tục trước khi mùa khô đến.






