Từ mục tiêu tăng trưởng đến lựa chọn ưu tiên
Kế hoạch kinh tế - xã hội là khung định hướng mục tiêu và giải pháp phát triển, kết nối tăng trưởng, ổn định vĩ mô và chất lượng đời sống người dân trong từng giai đoạn. Sáng 31/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiếp tục thảo luận về tình hình thực hiện kế hoạch năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027. Đây không chỉ là dịp rà soát kết quả, mà còn là lúc xác định điều gì cần được ưu tiên để mục tiêu tăng trưởng cao có thể chuyển thành năng suất và lợi ích cụ thể.
Cơ quan thẩm tra ghi nhận khả năng giữ ổn định kinh tế vĩ mô giữa nhiều biến động, đồng thời cảnh báo hệ thống giải pháp cho năm tới có nguy cơ dàn trải. Với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, bổ sung thêm nhiệm vụ chưa đủ; điều quan trọng là chọn đúng khâu đột phá và tổ chức thực hiện có hiệu quả. Theo tôi, đây là điểm đáng chú ý nhất của phiên họp: tham vọng tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi nguồn lực và trách nhiệm được tập trung vào những việc tạo ra thay đổi rõ rệt.
Tự chủ kinh tế phải thể hiện trong năng suất và giá trị trong nước
Năng lực tự chủ kinh tế không đồng nghĩa với khép kín; đó là khả năng tạo thêm giá trị trong nước, nâng năng suất và giảm sự lệ thuộc vào những mắt xích dễ tổn thương. Các định hướng được nêu gồm đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng, đồng thời chuyển đầu tư khoa học, công nghệ và chuyển đổi số từ chú trọng đầu vào sang sản phẩm ứng dụng, có khả năng thương mại hóa.
Các đại biểu cũng bàn về tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, logistics, liên kết vùng, ngoại giao kinh tế và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Những ưu tiên này chỉ phát huy tác dụng nếu luật lệ được thực thi nhất quán và kết quả nghiên cứu đi vào sản xuất. Bởi vậy, nâng tự chủ cần được đánh giá bằng năng lực làm ra sản phẩm, cải thiện năng suất và mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp trong nước, chứ không chỉ bằng số lượng chính sách ban hành.
Tăng trưởng cũng không thể tách khỏi đời sống thường nhật. Thảo luận đề cập an sinh xã hội, giáo dục và văn hóa ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; yêu cầu xuyên suốt là cải thiện thực chất đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Đây là thước đo cần đặt cạnh các chỉ tiêu vĩ mô.
Đầu tư công: chất lượng giải ngân quan trọng hơn danh mục
Phiên họp xem xét tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027. Đại biểu tập trung vào thu chi, tốc độ giải ngân và điều phối vốn cho các động lực phát triển vùng. Đây là phần then chốt của định hướng tăng trưởng: vốn công có thể mở đường cho hạ tầng và kết nối vùng, nhưng giải ngân nhanh chưa đủ nếu dự án không xử lý đúng điểm nghẽn hoặc thiếu phối hợp.
Đại biểu cũng nêu việc khơi thông nguồn lực, giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Cách tiếp cận hợp lý là gắn lựa chọn dự án với kết quả đầu ra, tiến độ và tác động phát triển, thay vì phân tán vốn quá rộng. Khi đầu tư công tạo được hạ tầng thiết yếu và thúc đẩy hoạt động sản xuất, lợi ích mới lan tới doanh nghiệp và người dân.
Phiên thảo luận ngày 30/10 có 25 đại biểu phát biểu và 2 đại biểu tranh luận. Các ý kiến trải rộng từ mục tiêu tăng trưởng hai con số đến ngân sách, đầu tư công và chính sách xã hội. Quy mô tham gia cho thấy nhiều vấn đề đang được đặt lên bàn; thách thức tiếp theo là chuyển các kiến nghị thành ưu tiên có người chịu trách nhiệm và tiến độ kiểm chứng được.
Thước đo tiếp theo là thực thi
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra cho từng nhiệm vụ, đồng thời tăng kiểm tra, giám sát và gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu. Đó là yêu cầu đáng ủng hộ: kế hoạch sẽ không tạo chuyển biến nếu cơ quan thực hiện có thể hoàn thành trên giấy mà không chịu trách nhiệm về tác động.
Sau phiên thảo luận sáng 31/10, các bộ trưởng liên quan giải trình một số vấn đề đại biểu nêu; buổi chiều, Quốc hội nghỉ để các cơ quan tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật, nghị quyết. Kết luận của phiên họp vì thế không nằm ở số lượng giải pháp được liệt kê, mà ở việc chọn đúng đột phá, sử dụng đầu tư công có trọng điểm và củng cố năng lực tự chủ kinh tế. Nếu những ưu tiên ấy đi kèm thực thi có trách nhiệm, kế hoạch phát triển mới có cơ hội đem lại tăng trưởng bền vững và cải thiện đời sống.
