Thỏa thuận lao động: lớp “bảo hiểm” mới cho chuỗi cung ứng hàng không
Thỏa thuận lao động giữa các nhà sản xuất máy bay lớn và người lao động là những hợp đồng dài hạn quy định tiền lương, phúc lợi, điều kiện làm việc và cơ chế đối thoại, qua đó giảm nguy cơ đình công máy bay, giữ ổn định chuỗi cung ứng hàng không và bảo vệ kế hoạch sản xuất cho các hãng bay toàn cầu. Khi Boeing thỏa thuận lao động với Hiệp hội Nhân viên Kỹ thuật Chuyên nghiệp ngành Hàng không Vũ trụ (SPEEA) và Airbus hợp đồng nhân viên tại Tây Ban Nha cùng được thông qua, câu chuyện không chỉ là vài phần trăm tăng lương mà là việc ngành hàng không vừa tránh được một cú sốc sản xuất tiềm ẩn. Ở thời điểm nhu cầu bay đang hồi phục, sự ổn định này mang tính chiến lược hơn là một chiến thắng công đoàn thuần túy.
Boeing khóa nguy cơ đình công và gửi tín hiệu sửa sai sau khủng hoảng 737 MAX
Khoảng 17.000 kỹ sư, chuyên gia và nhân viên kỹ thuật của Boeing, do SPEEA đại diện, đã bỏ phiếu thông qua hợp đồng mới có thời hạn 4 năm. Đây là bước ngoặt không chỉ vì nó chấm dứt nguy cơ đình công có thể xảy ra ngay sau khi hợp đồng hiện tại hết hạn, mà còn vì nội dung thỏa thuận đã nhượng bộ rõ ràng. Người lao động nhận tăng lương đảm bảo 10% ngay sau khi phê chuẩn, tăng thêm 4% mỗi năm và có thể nhận thêm 2% dựa trên hiệu suất làm việc. SPEEA nhấn mạnh: “Chúng ta đã giành được nhiều thắng lợi mà một số người cho rằng hoàn toàn không thể đạt được khi chu kỳ đàm phán này bắt đầu”. Sau khủng hoảng 737 MAX phơi bày việc ban lãnh đạo quá chú trọng kết quả tài chính, thỏa thuận này là tín hiệu cho thấy Boeing buộc phải đưa kỹ sư và chuyên gia trở lại vị trí trung tâm.
Airbus xoa dịu đình công tại Tây Ban Nha, củng cố mắt xích sản xuất chủ lực
Trong khi Boeing tránh được đình công vào phút chót, Airbus cũng kết thúc nhiều tháng bất ổn tại Tây Ban Nha khi người lao động bỏ phiếu thông qua đề xuất mới nhằm chấm dứt các cuộc đình công. Thỏa thuận này tập trung khôi phục sức mua bị mất, tăng lương theo lạm phát, tăng linh hoạt nghỉ phép và khôi phục làm việc từ xa ở mức 40% thời gian. Khoảng 87% lực lượng lao động tham gia trưng cầu ý kiến, với 20,26% phản đối và 2,98% bỏ phiếu trắng. Tỷ lệ ủng hộ cao cho thấy mức độ cấp thiết của việc ổn định nhà máy, nhưng số phiếu chống cũng là lời nhắc rằng Airbus mới xử lý được phần nổi của tảng băng bất mãn. Ở một quốc gia nơi hãng có khoảng 14.500 nhân viên và 8 nhà máy sản xuất máy bay vận tải quân sự, bộ phận máy bay thương mại và vệ tinh, đây là mắt xích không thể để gián đoạn thêm.
Lao động ổn định, lịch giao máy bay bớt mong manh
Bản chất của các thỏa thuận lao động mới ở Boeing và Airbus là giảm thiểu rủi ro gián đoạn sản xuất trong giai đoạn chuỗi cung ứng hàng không chịu áp lực lớn về nhân lực, sản lượng và tiến độ giao máy bay. Một cuộc đình công kéo dài tại Boeing có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất và giao hàng, đồng thời gây thêm sức ép lên các chương trình đang chậm tiến độ như 737 MAX 10 và 777X. Trước đó, người ta lo ngại đình công có thể làm chậm nỗ lực xin cấp chứng nhận quan trọng cho hai dòng này, cũng như kế hoạch tăng sản lượng và đẩy nhanh giao hàng. Khi những mẫu thân hẹp và thân rộng chủ lực của Boeing, cùng mạng lưới nhà máy của Airbus tại Tây Ban Nha, không còn đứng trước nguy cơ đình công máy bay, các hãng hàng không toàn cầu ít nhất có thể lên kế hoạch đội bay mà không phải tính thêm một lớp rủi ro nhân sự trong nhà máy.
Ý nghĩa dài hạn: từ xung đột sang đối thoại trong ngành sản xuất máy bay
Điều đáng nói là cả hai thỏa thuận đều xuất phát từ xung đột cụ thể: SPEEA từng bác bỏ đề xuất ban đầu của Boeing với mức tăng lương chỉ tối đa 3% theo lạm phát, còn người lao động Airbus phản đối tăng lương thấp hơn lạm phát, giám sát thời gian đi làm chặt chẽ và yêu cầu văn phòng hiện diện nhiều hơn. Sự nhượng bộ cuối cùng cho thấy các tập đoàn sản xuất máy bay đã hiểu rằng chi phí bất ổn lao động lớn hơn nhiều so với chi phí tăng lương hợp lý. Một cuộc đình công 40 ngày của SPEEA hồi năm 2000 từng trở thành một trong những cuộc đình công nhân viên văn phòng lớn nhất Mỹ, để lại dấu mốc về mức độ phá vỡ sản xuất. Bài học hiện tại khá rõ: ai kiểm soát được xung đột lao động sẽ kiểm soát được nhịp độ giao máy bay – và trong ngành hàng không thương mại, nhịp độ đó quyết định vị thế cạnh tranh.
