Boeing cam kết mở rộng đầu tư tại Việt Nam: Cơ hội nâng hạng trong chuỗi cung ứng hàng không

Cam kết mới của Boeing: Bước ngoặt cho hệ sinh thái hàng không Việt Nam

Boeing cam kết mở rộng hoạt động tại Việt Nam, tập trung vào bảo trì, sửa chữa, đào tạo và tích hợp chuỗi cung ứng hàng không, qua đó chuyển quan hệ từ mua bán tàu bay sang phát triển một hệ sinh thái hàng không có giá trị gia tăng cao tại Việt Nam, gắn với chiến lược đầu tư Mỹ Việt Nam sâu hơn trong dài hạn.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại Hoa Kỳ, chiều 21/9 tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp ông Brendan Nelson, Chủ tịch Boeing Global, Phó Chủ tịch cấp cao Tập đoàn Boeing. Đây không chỉ là một cuộc gặp ngoại giao bên lề, mà là thời điểm Boeing hé lộ định hướng hoạt động mới tại Việt Nam. Khi một tập đoàn hàng không vũ trụ lâu đời tuyên bố sẽ trở thành cầu nối thúc đẩy quan hệ ngoại giao, kinh tế giữa hai nước thông qua hiện diện sâu hơn tại Việt Nam, câu chuyện không còn là vài hợp đồng mua bán máy bay, mà là thiết kế lại vị trí của Việt Nam trong bản đồ chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu.

Từ thị trường tiêu thụ đến mắt xích chuỗi cung ứng hàng không

Cốt lõi của cuộc gặp là thông điệp: Việt Nam không muốn mãi là khách hàng mua tàu bay, mà muốn trở thành đối tác công nghiệp trong chuỗi cung ứng hàng không. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh nền tảng hợp tác hơn ba thập kỷ đã đủ lớn để hai bên phải hướng tới một hệ sinh thái hàng không có giá trị gia tăng cao tại Việt Nam, thay vì chỉ xoay quanh đơn hàng máy bay lẻ tẻ.

Ông đề nghị Boeing ưu tiên nâng vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng của tập đoàn, phối hợp với các cơ quan và doanh nghiệp trong nước xây dựng chương trình cụ thể để tăng số lượng doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn tham gia chuỗi cung ứng Boeing, từng bước nâng giá trị mua sắm và sản xuất tại Việt Nam. Nói thẳng ra, đây là lời “đặt hàng chính sách” rất rõ: hoặc Boeing kéo thêm doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng hàng không, hoặc Việt Nam khó có lý do chấp nhận một quan hệ chỉ dừng ở nhập khẩu tàu bay.

Bảo trì, sửa chữa, MRO: Tham vọng biến Việt Nam thành trung tâm kỹ thuật

Một điểm then chốt trong cam kết mới là việc Boeing hỗ trợ Việt Nam nghiên cứu, thẩm định, bảo trì, sửa chữa và đại tu tàu bay. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: từ chỗ phải gửi máy bay ra nước ngoài làm bảo trì máy bay tốn kém, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển năng lực MRO (bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu) và dịch vụ kỹ thuật hàng không ngay trong nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Boeing hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn, truy xuất nguồn gốc và quản trị sản xuất; phát triển năng lực bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu (MRO) cũng như các dịch vụ kỹ thuật hàng không tại Việt Nam. Nếu yêu cầu này được đáp ứng nghiêm túc, Việt Nam có thể trở thành điểm đến MRO cho cả khu vực, không chỉ phục vụ đội tàu bay nội địa. Nhưng để đạt chuẩn Boeing, hệ thống quản trị, nhân sự và cả tư duy “làm cho đủ” sẽ bị thử thách mạnh; đây là phép thử về năng lực công nghiệp hơn là một món quà đầu tư.

Đào tạo phi công, kỹ sư: Xây nền nhân lực trước khi nói đến công nghiệp 4.0

Không có nhân lực, mọi tham vọng chuỗi cung ứng chỉ nằm trên giấy. Boeing định hướng hỗ trợ Việt Nam mở rộng các trường đào tạo phi công, kỹ sư, trong khi phía Việt Nam mong muốn xây dựng chương trình phát triển nhân lực hàng không dài hạn, bao gồm đào tạo nhân lực quản lý và kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu và giảm phát thải.

Đáng chú ý, các nội dung hợp tác còn mở rộng sang nâng cao tiêu chuẩn an toàn bay, quản trị dữ liệu và khai thác đội tàu bay, bảo dưỡng dự báo và số hóa bảo dưỡng, tối ưu hóa lịch bay, nhiên liệu, quản lý không lưu và nâng cao năng lực khai thác. Nếu triển khai nghiêm túc, đây không chỉ là chuyện đào tạo phi công, mà là xây một thế hệ chuyên gia dữ liệu, kỹ sư bảo trì số hóa và nhà quản lý vận hành hiện đại cho ngành hàng không. Việt Nam, nếu khôn khéo, phải ràng buộc chuyển giao công nghệ vào chương trình đào tạo, thay vì chấp nhận những khóa huấn luyện “lý thuyết đẹp, ứng dụng ít”.

Boeing Việt Nam sau 30 năm: Cơ hội lớn, nhưng cần đòi hỏi cao hơn

Đến năm 2025, Boeing đánh dấu 30 năm hợp tác với Việt Nam; từ những chiếc Boeing 767-300ER đầu tiên năm 1995 đến các hợp đồng Boeing 777-200ER đầu thập niên 2000, quan hệ này đã chuyển từ cung cấp tàu bay sang hàng không thương mại, chuỗi cung ứng, đào tạo kỹ thuật, hợp tác đại học và chương trình cộng đồng. Hôm nay, Boeing đã có văn phòng doanh nghiệp tại Hà Nội và các văn phòng dịch vụ kỹ thuật tại Hà Nội, TP.HCM, nhưng điều đó chưa đủ để nói Việt Nam đã ở “vị trí cao” trong hệ sinh thái của hãng.

Boeing hiện là một trong những tập đoàn hàng không vũ trụ lớn và lâu đời nhất thế giới, hoạt động tại hơn 150 quốc gia, với doanh thu năm 2025 đạt 89,5 tỷ USD và lợi nhuận ròng 2,2 tỷ USD. Một tập đoàn với quy mô như vậy tuyên bố định hướng tăng cường hoạt động tại Việt Nam và trở thành cầu nối ngoại giao, kinh tế giữa hai nước, nhưng phần còn lại phụ thuộc vào cách Việt Nam “ra đề bài”: nếu tiếp tục hài lòng với vai trò thị trường mua tàu bay, cơ hội sẽ trôi qua; nếu kiên định yêu cầu nâng vị trí trong chuỗi cung ứng hàng không, phát triển MRO và nhân lực, đây có thể là bước ngoặt hiếm có để Boeing Việt Nam trở thành câu chuyện công nghiệp, không chỉ là câu chuyện thương mại.