Từ giảng đường khép kín đến lớp học mở của thị trường lao động
“Doanh nghiệp vào lớp học” là cách gọi cho mô hình hợp tác doanh nghiệp trường học, trong đó chuyên gia từ thị trường lao động trực tiếp tham gia giảng dạy, góp ý chương trình, tổ chức thực hành và tuyển dụng, nhằm giúp giáo dục nghề nghiệp gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp, chuẩn bị việc làm sau tốt nghiệp và tăng kỹ năng thực tế học sinh để các em không còn bỡ ngỡ khi bước vào môi trường công việc. Nếu trước đây giảng đường chủ yếu là không gian của lý thuyết, thì mô hình mới buộc nhà trường phải mở cửa cho thị trường lao động bước vào. Gần 700 chuyên gia là lãnh đạo, nhà quản lý và nhân sự đến từ các tổ chức nhà nước, doanh nghiệp đã tham gia mạng lưới giảng viên thực tiễn – Practical Lecturer, triển khai hơn 50 lớp học Glo-cal truyền cảm hứng ngay tại nhà trường. Đây không chỉ là con số ấn tượng mà là tuyên bố rõ ràng: đào tạo không thể tiếp tục tách rời thực tiễn. Quan điểm trung tâm ở đây là người học phải được chuẩn bị để làm việc, chứ không chỉ để thi. Khi gần 4% chuyên gia là lãnh đạo cấp cao, 45% là trưởng/phó phòng, trưởng bộ phận và 52% là nhân sự từ các tổ chức nhà nước, doanh nghiệp, lớp học trở thành điểm gặp của quyết định quản trị, trải nghiệm vận hành và bài giảng hàn lâm. Điều này thay đổi cơ bản cách sinh viên nhìn về con đường nghề nghiệp: ít mơ hồ hơn, nhiều dữ liệu hơn.
Glo-cal Education: tri thức toàn cầu, kỹ năng địa phương và áp lực việc làm
Điểm đáng nói của chương trình Glo-cal Education không phải ở tên gọi thời thượng, mà ở triết lý giáo dục: kết nối tri thức toàn cầu với bối cảnh địa phương và thực tiễn thị trường. Trong một môi trường lao động biến động nhanh bởi sản xuất, dịch vụ và chuyển đổi số, sinh viên nếu chỉ học khuôn mẫu giáo trình sẽ bị bỏ lại phía sau. Theo mô hình này, với người học, Glo-cal giúp nâng cao hiểu biết về các vấn đề đương đại, tăng cường tư duy phản biện, năng lực giải quyết vấn đề và ra quyết định trong bối cảnh thực tiễn; qua đó rút ngắn thời gian thích nghi với môi trường nghề nghiệp. Báo cáo cho thấy 74% chuyên gia tham gia mạng lưới có trình độ từ thạc sĩ trở lên, hơn 62% được đào tạo tại các cơ sở giáo dục quốc tế. Đây là nguồn lực không nhỏ nếu được phân bổ đúng vào các lớp học. Quan trọng hơn, chương trình được triển khai hướng đến kỷ niệm 50 năm thành lập trường (1976-2026), đồng thời tạo nền tảng chuyên nghiệp, bài bản cho chiến lược phát triển dài hạn. Việc xây dựng nền tảng kết nối đồng bộ, lâu dài giữa trường và đội ngũ chuyên gia thực tiễn theo từng học kỳ, dự kiến 2–3 đợt mỗi năm, cho thấy đây không phải hoạt động phong trào mà là bước tái định nghĩa không gian học tập: tri thức không dừng lại trong giảng đường, mà mở rộng qua trải nghiệm thực tiễn và đối thoại đa chiều.
Phú Thọ: giáo dục nghề nghiệp xoay trục sang nhu cầu thị trường
Nếu giáo dục đại học đang tìm cách toàn cầu hóa nội dung, thì giáo dục nghề nghiệp ở Phú Thọ lại tạo ra bước xoay trục rất cụ thể: từ tư duy "cung" sang tư duy "cầu" trong thị trường lao động. Nói thẳng, các trường nghề không còn được phép đào tạo theo khả năng sẵn có của mình, mà phải đào tạo theo nhu cầu tuyển dụng. Theo cơ quan quản lý tại Phú Thọ, phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp đang được tăng cường và trở nên thực chất. Doanh nghiệp không chỉ xuất hiện ở khâu tuyển dụng cuối cùng, mà tham gia ngay từ đầu thông qua thỏa thuận hợp tác, hợp đồng đặt hàng và chương trình đào tạo theo yêu cầu. Họ góp ý, phát triển, cập nhật chương trình, chuẩn đầu ra; hỗ trợ thiết bị, học liệu; cử kỹ thuật viên tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành; tiếp nhận học sinh thực tập và tham gia đánh giá kỹ năng nghề. Kết quả là sinh viên ở Trường Cao đẳng Cơ khí – Lâm nghiệp Phú Thọ đang được thực hành Công nghệ ô tô, nâng cao kỹ năng nghề theo yêu cầu việc làm. Đồng thời, 10 cơ sở giáo dục nghề nghiệp rà soát, cập nhật 149 chương trình, từng bước tích hợp kỹ năng số, kỹ năng xanh, kỹ năng mềm, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Đây chính là bản dịch cụ thể của "kỹ năng thực tế học sinh" sang ngôn ngữ thị trường lao động.
Mô hình hỗ trợ việc làm bền vững: từ lớp học đến sàn tuyển dụng
Một hệ thống giáo dục nghề nghiệp gắn với doanh nghiệp sẽ vô nghĩa nếu thiếu khâu kết nối việc làm. Phú Thọ cho thấy điều này qua mô hình hỗ trợ việc làm bền vững: từ đào tạo theo nhu cầu, tư vấn nghề, cung cấp thông tin tới kết nối tuyển dụng. Các hội nghị hướng nghiệp, tuyển sinh và kết nối cung – cầu lao động được tổ chức, với sự tham gia của gần 2.000 học sinh, hàng chục gian tư vấn của trường và doanh nghiệp. Tại hội nghị, 10 doanh nghiệp ký kết thỏa thuận hợp tác và hợp đồng đào tạo, cung cấp lao động với các trường đại học, cao đẳng và Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh. Song song, hội chợ việc làm ngày 3/8/2026 tại cơ sở 1 của Trung tâm thu hút hơn 200 người lao động tới tìm hiểu tuyển dụng, tư vấn nghề và kết nối việc làm. Từ đào tạo theo cầu đến tư vấn, cung cấp thông tin và kết nối tuyển dụng, các khâu này đang được gắn kết chặt chẽ hơn, tạo nền tảng tiếp cận việc làm cho người lao động, hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng và hướng tới thị trường lao động hiện đại, bền vững. Điều đáng chú ý là hiệu quả thể hiện bằng con số: hơn 80% học sinh có việc làm sau tốt nghiệp, nhiều ngành đạt tới 100% như hàn, công nghệ ô tô, điện công nghiệp, cắt gọt kim loại. Đây là lời đáp rõ ràng cho câu hỏi: hợp tác doanh nghiệp trường học có thực sự chuẩn bị việc làm sau tốt nghiệp, hay chỉ là khẩu hiệu?
Ít nỗi lo bỡ ngỡ, nhiều năng lực thích ứng: vì sao mô hình này nên được nhân rộng?
Cả hai câu chuyện – Glo-cal Education ở một trường kinh tế lớn và mô hình giáo dục nghề nghiệp gắn hỗ trợ việc làm bền vững tại Phú Thọ – cùng chỉ tới một kết luận: khi doanh nghiệp bước vào lớp học, học sinh bước ra thị trường với tâm thế vững vàng hơn. Họ hiểu rõ yêu cầu nghề, nắm kỹ năng thực tế và không còn bị sốc bởi khoảng cách giữa bài giảng và dây chuyền sản xuất. Lợi ích dễ nhận thấy là nỗi lo "ra trường bỡ ngỡ" giảm đi. Với người học, chương trình như Glo-cal giúp rút ngắn thời gian thích nghi với môi trường nghề nghiệp. Với học sinh trường nghề, tỉ lệ có việc làm sau tốt nghiệp vượt 80% cùng thu nhập ổn định. Với doanh nghiệp, nguồn nhân lực mới không còn là "tờ giấy trắng" mà là những người đã được đặt trong bối cảnh sản xuất, dịch vụ, chuyển đổi số. Vì sao mô hình này nên được nhân rộng? Bởi nó không chỉ giải bài toán kỹ năng, mà còn chạm tới tâm lý: học sinh đỡ lo lắng khi tốt nghiệp, doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo lại, cộng đồng có thị trường lao động bền vững hơn. Nếu tiếp tục giữ giảng đường khép kín, chúng ta đang phó mặc cả thế hệ trẻ cho một cú sốc nghề nghiệp đã có lời giải rõ ràng ngay trong những lớp học hợp tác doanh nghiệp – trường học.
