Hỗ trợ toàn bộ chi phí, nhưng theo nhu cầu thực tế
Cơ chế hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao là đề xuất để TP.HCM chi trả toàn bộ kinh phí học tập, bồi dưỡng cho người thuộc chương trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời gắn khoản hỗ trợ với nhu cầu sử dụng sau đào tạo. Theo dự thảo tờ trình của Sở Khoa học và Công nghệ, người học trong các nhiệm vụ, chương trình, kế hoạch được duyệt sẽ được đề xuất hỗ trợ 100% kinh phí theo đơn giá giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng không đồng nghĩa mọi người học đều được miễn phí: quyền lợi chỉ dành cho nhóm nằm trong kế hoạch đã phê duyệt. Thời gian hỗ trợ tính theo thời gian học thực tế, tối đa 10 tháng mỗi năm học; chương trình tín chỉ được quy đổi nhưng không vượt mức của khóa học theo năm.
Đặt hàng đào tạo để bắt đầu từ vị trí việc làm
Điểm đáng giá hơn mức hỗ trợ là cách TP.HCM muốn tổ chức đào tạo: cơ quan có nhu cầu phải xác định nội dung, số lượng người học, vị trí hiện tại và công việc dự kiến sau khóa học. Thành phố dự kiến giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu dịch vụ từ trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và viện nghiên cứu để phát triển nhân lực chất lượng cao. Cách làm này có thể hạn chế tình trạng học xong nhưng kỹ năng không khớp việc cần làm. Kế hoạch sẽ nêu kinh phí, thời gian, sản phẩm đầu ra và tiêu chí nghiệm thu; chương trình có thể là khóa học, mô-đun, suất học hoặc thiết kế riêng. Việc học cũng có thể diễn ra trong nước, ở nước ngoài, trực tuyến hoặc kết hợp. Đặt hàng cơ sở nước ngoài được xem xét khi trong nước chưa đáp ứng chuyên môn hoặc nhiệm vụ cấp bách.
Nhu cầu công nghệ đòi hỏi đào tạo sát ứng dụng
Đề xuất xuất hiện trong bối cảnh thành phố cần bổ sung kỹ năng cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, kinh tế xanh và nông nghiệp công nghệ cao. Tại Diễn đàn Công nghệ Tương lai Việt Nam – Ấn Độ ngày 26/10/2026, lãnh đạo TP.HCM đề xuất chương trình đào tạo 20–30 học viên mỗi năm, tập trung vào thiết kế vi mạch, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Hai bên cũng hướng tới chọn 3–5 sáng kiến hợp tác ưu tiên, trong đó có 1–2 dự án thí điểm triển khai trong 12–24 tháng để đưa công nghệ vào thực tiễn và nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp. Quy mô ban đầu còn giới hạn, nhưng hướng tiếp cận đúng: đào tạo công nghệ cần gắn với dự án, việc làm và chuyển giao, thay vì chỉ tăng số lượng khóa học.
Hiệu quả phải được đo sau khi người học trở lại công việc
Hỗ trợ học phí chỉ tạo giá trị công nếu đi kèm đánh giá đầu ra và trách nhiệm sử dụng nhân lực. Dự thảo yêu cầu theo dõi tiến độ, số lượng, chất lượng và mức độ đạt chuẩn; đơn vị tiếp nhận phải giao nhiệm vụ phù hợp, đánh giá hiệu quả sau đào tạo. Cơ chế cũng nêu trách nhiệm hoàn trả trong những trường hợp vi phạm theo quy định. Đây là phần cần được thực thi nghiêm: nếu tiêu chí nghiệm thu mơ hồ hoặc vị trí sau học không được bố trí, ngân sách có thể chi đủ mà năng lực công vụ và doanh nghiệp không tăng tương ứng. Dự thảo dự kiến được trình UBND TP.HCM xem xét để trình HĐND thành phố thông qua trong tháng 12-2026. Nếu được thiết kế chặt từ khâu chọn người đến đánh giá tại nơi làm việc, cơ chế đặt hàng có thể mở rộng đào tạo nhân lực theo đúng nhu cầu công nghệ.
