Hỗ trợ 100% nhưng không phải suất học bổng đại trà
Đào tạo nhân lực chất lượng cao theo dự thảo của TP.HCM là cơ chế dùng ngân sách thành phố để giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu chương trình học dựa trên nhu cầu nhân lực cụ thể, thay vì cấp hỗ trợ đại trà cho mọi khóa học. Thành phố đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết gồm 17 điều, áp dụng với cơ sở đại học, giáo dục nghề nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức trong, ngoài nước có chức năng đào tạo, bồi dưỡng.
Điểm thu hút nhất là người học thuộc nhiệm vụ, chương trình hoặc kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt có thể được hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo, bồi dưỡng theo đơn giá giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Tuy nhiên, đây mới là đề xuất trong dự thảo, không phải quyền lợi tự động dành cho bất kỳ ai đăng ký học. Thời gian hỗ trợ tính theo thời gian học thực tế, tối đa 10 tháng mỗi năm học; chương trình tín chỉ được quy đổi nhưng không vượt mức của khóa học theo năm.
Sáu lĩnh vực ưu tiên trải từ y tế đến công nghệ xanh
Danh mục ưu tiên cho thấy thành phố muốn nối đào tạo với các nhu cầu phát triển dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào một vài ngành công nghệ. Sáu nhóm được đề xuất gồm:
- Y tế chuyên sâu, y học công nghệ cao và dược sinh học.
- Giáo dục, đào tạo và sư phạm.
- Đô thị thông minh, hạ tầng, giao thông và quy hoạch.
- Tài chính, ngân hàng, thương mại và quản trị doanh nghiệp.
- Văn hóa, du lịch chất lượng cao, thể thao và kinh tế di sản.
- Công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, kinh tế xanh và nông nghiệp công nghệ cao.
Phạm vi rộng này là hợp lý nếu thành phố muốn giải quyết thiếu hụt nhân lực ở nhiều mắt xích, từ dịch vụ công đến ngành mới. Nhưng danh sách ưu tiên chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành vị trí việc làm, kỹ năng cần có và đầu ra kiểm chứng được. Dự thảo xuất phát từ nhu cầu của từng cơ quan, đơn vị, không phải từ một khóa học có sẵn.
Đặt hàng theo nhu cầu, nghiệm thu theo kết quả
Theo cách thiết kế được đề xuất, đơn vị cần nhân lực phải nêu nội dung đào tạo, số người học, vị trí hiện tại và vị trí dự kiến sau đào tạo. Kế hoạch sau đó xác định phương thức, kinh phí, thời gian, sản phẩm đầu ra và tiêu chí nghiệm thu. Chương trình có thể là khóa học, mô-đun, suất học hoặc nội dung thiết kế riêng; hình thức học có thể trong nước, nước ngoài, trực tuyến hoặc kết hợp.
Thành phố dự kiến giao nhiệm vụ cho đơn vị công lập đủ năng lực; đặt hàng khi trong nước chưa có cơ sở đáp ứng yêu cầu chuyên môn, chương trình được thiết kế riêng ở nước ngoài hoặc nhiệm vụ cấp bách. Nếu không đủ điều kiện giao nhiệm vụ hay đặt hàng, cơ sở đào tạo sẽ được chọn qua đấu thầu theo quy định. Đây là điểm đáng chú ý: ngân sách có thể mua đúng năng lực còn thiếu, nhưng việc xác định nhu cầu và chọn nhà cung cấp phải minh bạch để tránh đào tạo xong mà không bố trí được người.
Kết quả cần được đánh giá theo tiến độ, số lượng, chất lượng và mức độ đạt chuẩn đầu ra; đơn vị sử dụng nhân lực có trách nhiệm bố trí công việc phù hợp và theo dõi hiệu quả sau đào tạo.
Điều kiện, trách nhiệm và mốc lấy ý kiến cần theo dõi
Hỗ trợ toàn bộ chi phí đi kèm nghĩa vụ. Người học và cơ sở đào tạo phải thực hiện cam kết về phục vụ và kết quả học tập; trường hợp bỏ học hoặc vi phạm nghĩa vụ, người học có thể phải hoàn trả chi phí thực nhận theo quy định. Dự thảo cũng nêu nguyên tắc tránh trùng lặp ngân sách và áp dụng mức hỗ trợ cao nhất nếu một người thuộc nhiều nhóm đủ điều kiện. Vì vậy, người quan tâm cần chờ quy định hoàn chỉnh về tiêu chí chọn học viên, cam kết công tác, cách xác định mức hỗ trợ và trường hợp được giảm khoản hoàn trả.
Dự thảo được xây dựng để triển khai Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 và cụ thể hóa định hướng phát triển của thành phố. Thời gian lấy ý kiến kéo dài đến ngày 12-11-2026; sau các bước tham vấn, phản biện xã hội và thẩm định, dự thảo dự kiến được trình HĐND TP.HCM xem xét trong tháng 12-2026.
Kết luận: đề xuất đào tạo sáu lĩnh vực có tiềm năng biến hỗ trợ học phí thành công cụ đặt hàng đúng người, đúng kỹ năng và đúng nhu cầu. Giá trị của chính sách sẽ phụ thuộc không chỉ vào mức hỗ trợ 100%, mà còn vào chất lượng lựa chọn chương trình, cam kết việc làm và cách đo hiệu quả sau đào tạo.
