Hỗ trợ toàn phần, nhưng không áp dụng đại trà
Đào tạo nhân lực chất lượng cao theo dự thảo của TP.HCM là cơ chế thành phố xác định nhu cầu, chọn đơn vị đào tạo và hỗ trợ người học trong các chương trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đây là đề xuất đáng chú ý vì chuyển trọng tâm từ hỗ trợ khóa học có sẵn sang đầu tư cho năng lực mà thành phố cần.
Dự thảo tờ trình của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đề xuất hỗ trợ 100% chi phí đào tạo, bồi dưỡng cho người học thuộc nhiệm vụ, chương trình hoặc kế hoạch phát triển nhân lực chất lượng cao đã được phê duyệt, theo đơn giá giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Vì vậy, mức hỗ trợ học phí này không đồng nghĩa mọi học viên ở các ngành liên quan đều tự động được miễn phí: điều kiện cốt lõi là chương trình được duyệt và người học thuộc đúng kế hoạch.
Thời gian hỗ trợ tính theo thời gian học thực tế, tối đa 10 tháng trong một năm học; chương trình theo tín chỉ được quy đổi nhưng không vượt mức hỗ trợ của khóa học theo năm. Giới hạn này giúp dự toán ngân sách rõ hơn, song người học cần chờ hướng dẫn chính thức để biết cách xác định khóa học, hồ sơ và tiêu chí được chọn.
Đặt hàng từ nhu cầu công việc, không từ danh mục khóa học
Điểm tiến bộ nhất của dự thảo là yêu cầu bắt đầu từ nhu cầu nhân lực thực tế của cơ quan, đơn vị. Đơn vị đề xuất phải nêu nội dung đào tạo, số người học, vị trí hiện tại và vị trí dự kiến sau đào tạo; kế hoạch tiếp đó xác định phương thức, kinh phí, thời gian, đầu ra và tiêu chí nghiệm thu. Cách tiếp cận này có cơ hội giảm tình trạng học xong nhưng không có vị trí sử dụng.
Dự thảo gồm 17 điều, đề xuất giao nhiệm vụ cho đơn vị sự nghiệp công lập thuộc thành phố nếu đủ năng lực; đặt hàng khi cơ sở trong nước chưa đáp ứng chuyên môn, chương trình nước ngoài được thiết kế riêng hoặc nhiệm vụ cấp bách. Nếu không đủ điều kiện giao nhiệm vụ hay đặt hàng, thành phố sẽ lựa chọn đơn vị đào tạo qua đấu thầu theo quy định.
Các chương trình có thể là khóa học, mô-đun, suất học hoặc thiết kế riêng, tổ chức trong nước, nước ngoài, trực tuyến hay kết hợp. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc nghiệm thu đầu ra và bố trí công việc sau đào tạo, chứ không chỉ ở số người hoàn thành khóa học. Dự thảo cũng nêu trách nhiệm hoàn trả chi phí trong trường hợp người học vi phạm cam kết hoặc bỏ học; điều kiện cụ thể cần được xác định trong văn bản chính thức.
Sáu nhóm ngành ưu tiên và những điểm cần chờ làm rõ
Sáu nhóm ngành trọng điểm được nêu gồm: y tế chuyên sâu, y học công nghệ cao và dược sinh học; giáo dục, đào tạo và sư phạm; đô thị thông minh, hạ tầng, giao thông và quy hoạch; tài chính, ngân hàng, thương mại và quản trị doanh nghiệp; văn hóa, du lịch chất lượng cao, thể thao và kinh tế di sản; công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, kinh tế xanh và nông nghiệp công nghệ cao. Phạm vi rộng cho thấy thành phố muốn gắn đào tạo với cả dịch vụ công lẫn các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.
Ưu tiên chiến lược là hợp lý, nhưng danh sách ngành tự nó chưa cho biết ai đủ điều kiện tham gia. Dự thảo đặt trách nhiệm cho cơ quan sử dụng nhân lực theo dõi tiến độ, chất lượng và chuẩn đầu ra, đồng thời bố trí nhiệm vụ phù hợp sau đào tạo. Người học và cơ sở đào tạo vì thế cần chờ thông tin chính thức về tiêu chí tuyển chọn, cam kết phục vụ, cách đánh giá và quy trình thanh toán.
Thành phố đang lấy ý kiến đến ngày 12-11-2026; sau các bước góp ý, tham vấn, phản biện xã hội và thẩm định, dự thảo dự kiến được trình HĐND TP.HCM xem xét trong tháng 12-2026. Đề xuất được xây dựng nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển đô thị và giúp thành phố chủ động đào tạo theo nhu cầu thực tiễn.
Kết luận, hỗ trợ 100% có thể tạo cơ hội học tập đáng kể, nhưng giá trị của chính sách sẽ được quyết định bởi cách chọn đúng người, đúng chương trình và bảo đảm người học được sử dụng sau đào tạo. Trước khi nghị quyết được thông qua và có hướng dẫn triển khai, đây vẫn là đề xuất chứ chưa phải quyền lợi áp dụng rộng rãi.
