APEC 2027 và cuộc chạy đua hạ tầng ở Phú Quốc, An Giang
Các công trình APEC 2027 là tập hợp những dự án hạ tầng trọng điểm – từ sân bay, trung tâm hội nghị, đường kết nối, hệ thống điện đến xử lý môi trường – được triển khai tại Phú Quốc và An Giang nhằm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC, đồng thời tạo nền tảng phát triển dài hạn cho đặc khu và vùng biên giới Tây Nam. Trong bối cảnh thời gian chuẩn bị không còn nhiều, chuyến kiểm tra thực địa ngày 2/8 của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng đoàn công tác trung ương là lời nhắc rõ ràng: tiến độ xây dựng phải đi kèm chất lượng, an toàn và tính bền vững cho Phú Quốc hạ tầng và hệ sinh thái kinh tế – du lịch địa phương.
Điểm đáng chú ý của đợt kiểm tra lần này không chỉ là việc lãnh đạo Chính phủ xuất hiện trên công trường, mà là thông điệp chính trị: nhà nước sẽ trực tiếp "cầm lái" những dự án ưu tiên, tháo gỡ ngay tại chỗ các vướng mắc thay vì để tiến độ phụ thuộc vào quy trình giấy tờ. Trong gần ba tháng, Phó Thủ tướng đã hai lần xuống hiện trường và chủ trì họp xử lý khó khăn, cho thấy APEC 2027 được xem như một phép thử về năng lực tổ chức sự kiện quốc tế lẫn năng lực quản trị hạ tầng quy mô lớn.
| Hạng mục chính | Địa điểm | Mục tiêu |
|---|---|---|
| Sân bay, nhà ga, chuyển giao tài sản | Phú Quốc | Nâng cấp, phục vụ APEC và khai thác lâu dài |
| Trung tâm Hội nghị APEC, nhà hát, khách sạn | Phú Quốc | Không gian hội nghị – văn hóa – lưu trú tiêu chuẩn cao |
| ĐT975, tuyến tàu điện đô thị | Phú Quốc – An Giang | Kết nối nội đảo và vùng phụ cận phục vụ khách APEC |
| Giải phóng mặt bằng 21 dự án | An Giang | Hoàn tất trước 9/2026 để thi công đúng kế hoạch |
| Ngầm hóa, tăng cường cấp điện | An Thới, Dương Đông | Đảm bảo cung cấp điện ổn định cho sự kiện APEC |
Những dự án nào đang được ưu tiên tháo gỡ vướng mắc?
Qua chuyến khảo sát, có thể thấy rõ danh sách các dự án ưu tiên đang được Chính phủ và địa phương tập trung xử lý nút thắt. Tại Phú Quốc, đoàn công tác đã kiểm tra Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, đường tỉnh ĐT975, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 và Trung tâm Hội nghị APEC – bốn mảnh ghép quyết định diện mạo hạ tầng đón khách quốc tế. Đây là những dự án dễ bị chậm do phụ thuộc vào nhập khẩu vật tư, thiết bị và tổ chức thi công trong điều kiện thời tiết mùa mưa, nên việc "bám công trường" của cấp trung ương là lựa chọn mang tính chiến lược hơn là hình thức.
Ở An Giang, ưu tiên lại nằm ở khâu giải phóng mặt bằng và cơ chế đầu tư. Chủ tịch UBND tỉnh cho biết đa số dự án đã hoàn thành, nhiều dự án đạt 100% giải phóng mặt bằng, số còn lại ở mức 98–99%, với mục tiêu hoàn tất toàn bộ cho 21 dự án trong tháng 8 và đầu tháng 9/2026. Đây là con số ấn tượng nhưng cũng là áp lực, bởi chỉ cần một vài điểm nghẽn về đất đai hoặc chính sách bồi thường là toàn bộ tiến độ xây dựng có thể bị kéo lùi. Phó Thủ tướng không né tránh điều này khi yêu cầu các nội dung vượt thẩm quyền phải được khẩn trương báo cáo Quốc hội để xử lý.
Tiến độ xây dựng: chuyển biến tích cực nhưng không thể chủ quan
Đánh giá của Phó Thủ tướng cho thấy bức tranh tiến độ xây dựng đã sáng lên so với vài tháng trước. Tại Phú Quốc, nhiều công trình như Trung tâm Hội nghị APEC, nhà hát và các khách sạn phục vụ sự kiện đã hình thành rõ nét và bước vào giai đoạn hoàn thiện, dù thời tiết mưa và khó khăn nhập khẩu thiết bị vẫn là thách thức trực diện. Tại An Giang, tỉnh đặt mục tiêu dự án hoàn thành cuối cùng vào khoảng ngày 31/5/2027, sớm hơn khoảng sáu tháng so với thời điểm diễn ra Tuần lễ Cấp cao APEC, với nhiều dự án sẽ về đích trong quý IV/2026 và quý I/2027.
Tuy vậy, sự lạc quan không đồng nghĩa được phép chủ quan. Chính phủ thừa nhận thời gian đến APEC 2027 không còn nhiều, trong khi các dự án chịu tác động của mùa mưa, nguồn vật liệu và thiết bị nhập khẩu. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang phải chạy đua với thời gian để hoàn thành cơ bản lưới điện cho Phú Quốc trong tháng 9/2026, cùng với nhiệm vụ ngầm hóa hệ thống điện tại An Thới và Dương Đông nhằm đảm bảo an toàn, thẩm mỹ đô thị. Tiến độ thi công đang cải thiện, nhưng mỗi mốc thời gian đều gắn với rủi ro thực tế mà chỉ có giám sát chặt, quyết định nhanh và phối hợp liên ngành mới có thể giảm thiểu.
Cơ chế, an ninh, môi trường: lớp hạ tầng vô hình cho APEC
Nếu hạ tầng giao thông, điện, hội nghị là lớp hạ tầng hữu hình, thì cơ chế, an ninh và môi trường là lớp hạ tầng vô hình quyết định thành công của APEC 2027. Bộ Tài chính đã hoàn thiện dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ APEC; đồng thời phối hợp xử lý chuyển giao tài sản sân bay Phú Quốc giữa ACV và Tập đoàn Sungroup để triển khai các dự án hạ tầng. Các Bộ Quốc phòng, Công an xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn, từ quản lý điều hành bay, an ninh trên biển, biên giới biển đến phòng, chống UAV và tác chiến điện tử. Đây là những cấu phần thường ít được chú ý trên mặt báo, nhưng nếu chậm trễ, mọi thành tựu về tiến độ xây dựng có thể nhanh chóng bị lu mờ.
Khía cạnh môi trường cũng được đặt lên bàn ưu tiên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tháo gỡ vướng mắc đất đai, bồi thường, tái định cư cho các dự án, đồng thời đề nghị An Giang xử lý rác thải, đẩy nhanh tiến độ nhà máy xử lý rác và xây dựng lộ trình hạn chế rác nhựa. Song song, các bộ Ngoại giao, Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang hoàn thiện đề án lễ tân, hậu cần, tuyên truyền và hoạt động văn hóa, còn VCCI chuẩn bị các sự kiện doanh nghiệp như ABAC, đối thoại ABAC – lãnh đạo APEC và APEC CEO Summit. APEC 2027 vì thế không chỉ là câu chuyện bê tông, thép và Phú Quốc hạ tầng, mà là phép thử tổng thể về khả năng phối hợp chính sách đa ngành của bộ máy nhà nước.
Kết luận: APEC là cơ hội, không phải cái cớ để xây vội
Điểm tích cực của quá trình chuẩn bị APEC 2027 là Chính phủ nhìn nhận các công trình hạ tầng không chỉ để "đón một tuần hội nghị" mà là tài sản phát triển lâu dài của Phú Quốc và đất nước. Tỉnh An Giang chủ động triển khai đề án riêng và bảy tiểu đề án phục vụ sự kiện, trong khi đề nghị các Tiểu ban APEC sớm có chương trình chi tiết để địa phương chuẩn bị điều kiện tốt nhất, đặc biệt cho các hoạt động trên đảo Phú Quốc. Cách tiếp cận này cần được giữ vững: lấy mốc APEC để đẩy nhanh tiến độ xây dựng, nhưng không hy sinh chất lượng, an toàn, an ninh hay môi trường.
Về bản chất, APEC 2027 là cú hích để Việt Nam nâng chuẩn hạ tầng, quản trị và hình ảnh, nhưng cũng là phép thử về khả năng tránh bệnh hình thức, chống lãng phí, tham nhũng và đầu tư dàn trải. Khi Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng chống lãng phí, tham nhũng trong quá trình thực hiện dự án, đó là lời cảnh báo cần thiết: mọi "chạy đua" tiến độ đều phải chịu kỷ luật minh bạch. Nếu làm được, Phú Quốc và An Giang không chỉ hoàn thành nhiệm vụ tổ chức APEC, mà còn bước sang một giai đoạn phát triển mới với hệ thống hạ tầng được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn hội nghị quốc tế.
