Di sản âm nhạc Phú Quang nhìn từ người con gái cả
Di sản âm nhạc Phú Quang là tổng hòa giữa những giai điệu gắn với Hà Nội, ký ức của nhiều thế hệ yêu nhạc và trách nhiệm văn hóa mà ba người con ông đang tiếp tục gìn giữ, bảo vệ và lan tỏa như một phần máu thịt của gia đình. Đã 5 năm kể từ ngày nhạc sĩ rời cõi tạm, nhưng âm nhạc của ông vẫn vang trong những mùa thu, những chiều mưa, trong ký ức bao người yêu nhạc. Thay vì để di sản nằm yên trong những bản tổng phổ, nghệ sĩ piano Nguyễn Trinh Hương – Tiến sĩ, giảng viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam – chọn bước lên sân khấu và đứng sau hậu trường như một người giữ lửa. Quan điểm của chị khá rõ ràng: di sản không phải thứ để tôn thờ từ xa, mà phải sống tiếp cùng đời sống âm nhạc hôm nay.
Từ cô bé sang Nga học piano đến người giữ nhịp di sản
Năm 14 tuổi, Nguyễn Trinh Hương sang Nga, sống trong môi trường âm nhạc cổ điển hàn lâm, trải qua đủ bậc trung cấp, đại học và sau đại học chuyên ngành biểu diễn piano. Những năm tháng ấy không chỉ tạo cho chị kỹ thuật vững vàng, tư duy âm nhạc sâu mà còn cho chị một cái nhìn nghiêm cẩn về việc gìn giữ tác phẩm cổ điển, từ Beethoven đến chính những bản nhạc của cha mình. Điều thú vị là con đường nghệ thuật ban đầu lại khởi nguồn từ mẹ – một diễn viên múa ballet từng mơ được học piano nhưng phải gửi trọn ước mơ vào con gái. Còn nhạc sĩ Phú Quang, người rất ít ôm hôn hay nói lời ngọt ngào, chọn cách yêu con bằng việc âm thầm tìm tài trợ, tổ chức concert để “khoe” thành tích của con trước công chúng. Đó là kiểu tình yêu có kỷ luật, có mục tiêu, khiến Hương buộc phải trưởng thành trong âm nhạc lẫn trách nhiệm.
Ba chị em và trọng trách pháp lý lẫn tinh thần
Khoảng hai tháng trước, ba chị em Nguyễn Trinh Hương mới chính thức được pháp luật công nhận di chúc của nhạc sĩ Phú Quang, trao toàn quyền quản lý, định đoạt và điều hành di sản âm nhạc của ông. Về mặt pháp lý, đó là bước ngoặt; về mặt tinh thần, đó là lời nhắc rằng từ nay không còn một người cha đứng ở phía sau, chỉ còn chính họ làm hàng rào bảo vệ tác phẩm, bản quyền và ký ức. Hương nói không hề choáng ngợp, chỉ tự hào nhưng đồng thời lo lắng vì muốn làm nhiều hơn nữa để cha có thể tự hào về các con. Thực tế, ba chị em không phải những nhà tổ chức chuyên nghiệp nên khá vất vả trong việc lo tài chính và vận hành công việc. Tôi cho rằng chính sự không chuyên nghiệp này, ở một mức độ nào đó, lại giúp họ giữ được sự trong trẻo: họ tổ chức để tri ân tình yêu khán giả dành cho âm nhạc Phú Quang, hơn là để tạo thêm một “thương hiệu” biểu diễn.
Giáng Hương: ký ức gia đình và cách gìn giữ âm nhạc từ phía sau sân khấu
Nếu Nguyễn Trinh Hương là người đứng trên sân khấu, thì cô em gái Giáng Hương chọn đứng phía sau để gìn giữ âm nhạc của cha bằng ký ức và trực giác của một người không làm nghề nhưng sống cùng giai điệu từ trong bụng mẹ. Các nhạc công từng trêu rằng chơi nhạc Phú Quang trước mặt cô thì đừng đánh sai, vì cái tai của “con gái ông ấy” sẽ phát hiện ngay. Giáng Hương tốt nghiệp ngành Chăm sóc sắc đẹp, làm giảng viên, nhưng với cô, âm nhạc Phú Quang là một phần ký ức không bao giờ phai. Trong chương trình “Còn mãi một tình yêu” vào tháng 10 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hương đảm nhận chỉ đạo nghệ thuật, còn Giáng Hương phụ trách biên tập âm nhạc; hai chị em đứng ở hai vị trí khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu giữ nguyên những giá trị Phú Quang để lại để tình yêu của khán giả được tiếp nối.
Tình cha, sứ mệnh văn hóa và phần tiếp theo của câu chuyện
Trong ký ức của Giáng Hương, Phú Quang không chỉ là nhạc sĩ tài hoa mà còn là người cha sống tình cảm, hóm hỉnh, giàu nghị lực, có ý chí và đặc biệt đa cảm. Ông từng bay vào Sài Gòn, ở lại 10 ngày chỉ để chờ cô sinh con trai đầu lòng, rồi tự tay đặt tên cháu với chữ “Quang” làm tên đệm. Những chi tiết tưởng nhỏ ấy cho thấy di sản âm nhạc Phú Quang thực ra bắt nguồn từ một đời sống gia đình nhiều ân cần và trách nhiệm. Điều khiến các con ông lo lắng không phải khối lượng tác phẩm đồ sộ, mà là nỗi sợ không thể biên tập, lựa chọn các ca khúc theo đúng cảm xúc mà cha từng gửi gắm. Nhưng theo tôi, chính nỗi lo ấy là bảo chứng rằng họ đang gìn giữ tác phẩm không như tài sản thông thường, mà như một sứ mệnh văn hóa. Chương trình “Còn mãi một tình yêu” vì thế không phải lời hứa mơ hồ, mà là tuyên bố: tình yêu dành cho cha, cho âm nhạc của cha sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng bằng những việc làm cụ thể, năm này qua năm khác.
