Đừng chờ ban xuất hiện mới đưa trẻ đi khám
Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, thường lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của người bệnh hoặc người mang vi khuẩn. Bệnh có thể khởi đầu giống cảm cúm nhưng diễn tiến nhanh, vì vậy cha mẹ không nên chờ triệu chứng trở nên rõ rệt mới tìm trợ giúp y tế. Tính đến ngày 17-10, TP.HCM ghi nhận 4 học sinh dương tính với não mô cầu, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Sau ca học sinh tử vong tại thành phố, Bộ Y tế phát cảnh báo và nhấn mạnh người tiếp xúc gần tại Trường THCS Hai Bà Trưng cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ. Những thông tin này đáng để phụ huynh lưu tâm, nhưng không phải lý do để hoảng sợ: điều quan trọng là nhận ra dấu hiệu nguy hiểm và hành động sớm.
Những dấu hiệu não mô cầu cần xử trí khẩn
Các dấu hiệu não mô cầu ban đầu có thể gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy và sợ ánh sáng. Trẻ nhỏ đôi khi bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc thóp phồng; những biểu hiện này cần được đánh giá y tế, không nên tự quy kết là cảm cúm thông thường. Đặc biệt, nếu trẻ sốt cao kèm đau đầu nhiều, nôn, cứng cổ, lơ mơ, mệt bất thường, chấm xuất huyết hoặc phát ban, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Ban đỏ thẫm hoặc tím đen có thể là dạng “vệt tử ban”; đừng đợi ban lan rộng mới đi khám. Bệnh có thể khiến trẻ tử vong trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Tự mua kháng sinh không thay thế được chẩn đoán và điều trị của nhân viên y tế.
- Đưa trẻ đi khám ngay khi có sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn hoặc cứng cổ.
- Coi lơ mơ, mệt bất thường, chấm xuất huyết hay ban đỏ thẫm, tím đen là dấu hiệu cần xử trí khẩn.
- Với trẻ nhỏ, lưu ý bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc thóp phồng.
Não mô cầu ở trẻ: theo dõi sát, không tự chẩn đoán
Não mô cầu ở trẻ đáng lo vì bệnh có thể chuyển từ sốt, đau đầu, nôn ói sang phát ban, lơ mơ, hôn mê rất nhanh. Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% số ca bệnh được ghi nhận trên toàn quốc từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026. Trong giai đoạn này, cả nước có 24 ca mắc và 4 ca tử vong; số ca tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025, khi ghi nhận 14 ca. Bệnh có thể để lại di chứng ở 10-20% trường hợp và tỷ lệ tử vong được ghi nhận là 8-15%. Những con số ấy củng cố một nguyên tắc thực tế: nếu trẻ có biểu hiện đáng ngờ, đi khám sớm an toàn hơn là chờ xem bệnh có tự khỏi hay không. Thời gian ủ bệnh thường từ 2-10 ngày, phổ biến 3-4 ngày, nên gia đình cần để ý sức khỏe sau khi có nguy cơ phơi nhiễm. Triệu chứng hô hấp không đủ để tự xác định tác nhân; hãy để cơ sở y tế thăm khám, xét nghiệm và hướng dẫn điều trị.
Tiếp xúc gần não mô cầu: làm theo hướng dẫn y tế
Tiếp xúc gần não mô cầu không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh, nhưng người thuộc diện tiếp xúc cần làm theo hướng dẫn theo dõi và dự phòng của ngành y tế. Tại TP.HCM, ngành y tế đang theo dõi danh sách người tiếp xúc gần với chùm ca bệnh theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Người tiếp xúc gần với bệnh nhân tại Trường THCS Hai Bà Trưng được khuyến cáo theo dõi sức khỏe chặt chẽ; nếu có dấu hiệu bất thường, cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được hướng dẫn. Về phòng bệnh não mô cầu, tiêm vắc xin theo tư vấn của cơ sở y tế là biện pháp chủ động quan trọng. Các vắc xin có phạm vi bảo vệ khác nhau, nên trao đổi với bác sĩ để chọn loại phù hợp với tuổi, sức khỏe và tiền sử tiêm chủng. Gia đình cũng nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly hay chai nước, giữ nhà và lớp học thông thoáng. Học sinh có triệu chứng hô hấp nên nghỉ ở nhà và được theo dõi.
