Từ hạ tầng riêng lẻ đến cuộc chơi trạm sạc mở
Mạng lưới trạm sạc xe điện là hệ thống điểm cung cấp năng lượng dành cho ô tô điện và xe hybrid sạc ngoài, được bố trí tại các cửa hàng xăng dầu, trạm dừng nghỉ, đại lý ô tô và nhiều địa điểm công cộng khác, cho phép người dùng dễ dàng tiếp cận, sạc xe nhiều thương hiệu trên nền tảng công nghệ tương thích và hạ tầng dùng chung, thay vì phụ thuộc vào một hãng xe duy nhất.
Thỏa thuận hợp tác giữa TC Group và VGX về phát triển hạ tầng sạc cho phương tiện điện hóa là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường đã bước sang giai đoạn mới, ưu tiên hạ tầng sạc mở thay vì hệ sinh thái đóng. Thay vì chạy đua xây trạm sạc riêng cho từng hãng, hai bên chọn cách phối hợp kỹ thuật để bảo đảm sự tương thích giữa phương tiện thuộc hệ sinh thái TC Group với trụ sạc VGX và tích hợp nền tảng công nghệ phục vụ người dùng. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: hạ tầng sạc không còn là “vũ khí độc quyền” mà trở thành nền tảng chung để nuôi cả thị trường xe điện.
TC Group – VGX: Cú bắt tay chiến lược và lợi ích đôi bên
Điểm đáng chú ý trong hợp tác TC Group VGX là cả hai bên đều mang vào cuộc chơi những lợi thế hạ tầng khác nhau, hướng tới cùng một mục tiêu: mở rộng mạng lưới sạc Việt Nam với mô hình hạ tầng sạc mở. VGX – liên doanh giữa Petrolimex, Xuân Cầu Holdings và Selex Motors – định hướng đặt trạm sạc xe điện tại cửa hàng xăng dầu, trạm dừng nghỉ và các địa điểm phù hợp khác. TC Group lại sở hữu hệ thống phân phối ô tô rộng khắp, đang chuyển dịch mạnh sang dải sản phẩm điện hóa. Khi hai mạng lưới này “gối đầu” lên nhau, bài toán đầu tư trở nên hiệu quả hơn nhiều so với việc mỗi doanh nghiệp tự xây hạ tầng từ đầu.
Theo nội dung hợp tác, TC Group và VGX sẽ xây dựng chính sách riêng cho khách hàng thuộc hệ sinh thái TC Group khi sử dụng dịch vụ năng lượng của VGX. Người dùng xe điện hóa thương hiệu Hyundai và cả Skoda trong tương lai sẽ hưởng lợi trực tiếp từ mạng lưới trạm sạc này, với khả năng tiếp cận hạ tầng rộng hơn và dịch vụ đồng bộ hơn. Ở chiều ngược lại, VGX có thêm nguồn phương tiện và khách hàng từ hệ thống phân phối TC Group, giúp tăng nhanh sản lượng sử dụng trạm sạc – yếu tố sống còn với mô hình kinh doanh hạ tầng năng lượng. Đây là kiểu hợp tác hạ tầng đôi bên cùng thắng, nếu được triển khai đúng với định hướng mở cho mọi hãng xe và mọi người dùng.
Mạng lưới sạc Việt Nam sôi động với nhiều "ông lớn" tham gia
Điều đáng bàn là thỏa thuận TC Group VGX diễn ra trong bối cảnh cuộc đua xây trạm sạc xe điện đang bước vào giai đoạn sôi động, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong nước. Một đơn vị đang dẫn đầu về quy mô hệ thống trạm sạc với hơn 150.000 trạm phủ khắp toàn quốc, thể hiện rõ tham vọng chiếm lĩnh hạ tầng sạc công cộng. Một doanh nghiệp khác đặt mục tiêu phủ sóng 30.000 trạm sạc trên toàn quốc, trong khi một bên chọn mô hình liên minh trạm sạc đa thương hiệu, kết nối hơn 350 trụ sạc. "Hơn 150.000 trạm sạc, cùng mục tiêu 30.000 trạm và liên minh 350 trụ sạc cho thấy hạ tầng sạc đang trở thành cuộc đua quy mô lớn".
Trong bối cảnh đó, lựa chọn đi theo hạ tầng sạc mở khiến TC Group VGX không bị kẹt vào cuộc đua số lượng trạm sạc thuần túy. Thay vì phải vượt đối thủ bằng con số, họ có thể cạnh tranh bằng độ phủ thông minh, chất lượng dịch vụ, khả năng tương thích nhiều thương hiệu và trải nghiệm công nghệ cho người dùng. Đáng chú ý, thỏa thuận được ký khi thị trường Việt Nam ngày càng xuất hiện nhiều mẫu ô tô điện và hybrid sạc ngoài, kéo theo nhu cầu điểm sạc, thời gian sạc, tính tương thích tăng mạnh. Đây là thời điểm hợp lý để các doanh nghiệp xây hạ tầng trước khi thị trường bùng nổ, thay vì chạy theo một cách bị động.
Hạ tầng sạc mở: Chìa khóa tăng trưởng thị trường EV
Nếu giai đoạn đầu của xe điện là cuộc chơi sản phẩm, thì giai đoạn tiếp theo sẽ là cuộc chơi hạ tầng – đặc biệt là hạ tầng sạc mở. VGX khẳng định định hướng phát triển mô hình trạm sạc mở, có khả năng phục vụ xe của nhiều thương hiệu, đồng thời nhấn mạnh chiến lược hạ tầng năng lượng xanh theo hướng mở cho mọi hãng xe và mọi người dùng. Đây là lựa chọn mang tính hệ thống: mở thì khó quản lý hơn, nhưng tạo niềm tin cho người tiêu dùng và giảm đáng kể rủi ro “bị khóa” vào một hệ sinh thái riêng. Khi người mua xe điện không còn phải lo hạ tầng sạc bị giới hạn theo hãng, rào cản tâm lý sẽ hạ xuống nhanh.
Hạ tầng sạc luôn là yếu tố quan trọng hàng đầu để thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện. Với mô hình trạm sạc mở, mỗi trạm sạc xe điện mới không chỉ phục vụ một hãng, mà đóng góp cho cả thị trường. Điều này tạo hiệu ứng mạng: càng nhiều hãng xe dùng chung hạ tầng, sản lượng sạc càng tăng, giúp chi phí vận hành tính trên mỗi kWh ổn định hơn và mở đường cho dịch vụ tốt hơn. Ngược lại, nếu mỗi hãng xây hệ thống riêng, thị trường sẽ bị phân mảnh, lãng phí hạ tầng và người dùng phải “sống chung” với sự bất tiện. Về dài hạn, hạ tầng mở là cách hợp lý nhất để hỗ trợ tăng trưởng EV tổng thể.
Cạnh tranh hạ tầng: Áp lực cần thiết để cải thiện dịch vụ
Cùng với sự gia tăng của các dòng xe năng lượng mới, hạ tầng trạm sạc bước vào giai đoạn phát triển sôi động với nhiều doanh nghiệp nhập cuộc. Sự cạnh tranh này không phải là rào cản mà là áp lực cần thiết để cải thiện chất lượng dịch vụ và mở rộng phủ sóng. Khi một đơn vị đã có hơn 150.000 trạm sạc, đơn vị khác đặt mục tiêu 30.000 trạm, và có thêm mô hình liên minh 350 trụ sạc, bất kỳ người chơi mới nào như TC Group VGX buộc phải khác biệt nếu muốn tồn tại. Hạ tầng sạc mở chính là “điểm khác biệt” đó: không chạy theo độc quyền, mà đặt cược vào trải nghiệm dùng chung.
Dù vậy, cuộc đua này vẫn ở giai đoạn đầu. TC Group và VGX chưa công bố lộ trình cụ thể về số lượng cũng như thời điểm đưa các trạm sạc mới vào hoạt động. Điều này cho thấy hạ tầng sạc mở còn nhiều việc phải làm: tiêu chuẩn kỹ thuật, mô hình kinh doanh, cơ chế chia sẻ dữ liệu, chính sách giá và ưu đãi khách hàng vẫn đang trong quá trình thiết kế. Tuy nhiên, hướng đi đã rõ: thay vì chờ nhà nước vẽ đường, các doanh nghiệp chủ động định hình mạng lưới sạc Việt Nam. Nếu làm tốt, người hưởng lợi lớn nhất sẽ là người dùng – những người muốn chuyển sang xe điện nhưng vẫn còn e ngại hạ tầng.
