Kỳ thi SPT trên máy tính: bước ngoặt không thể xem nhẹ
Kỳ thi SPT là kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Sư phạm Hà Nội tổ chức, sử dụng kết quả để xét tuyển đại học, và từ năm 2027 phần thi trắc nghiệm sẽ được thực hiện trực tiếp trên máy tính thay vì tô phiếu giấy, kéo theo thay đổi cả cách tổ chức và chuẩn bị thi của thí sinh lẫn nhà trường. Theo thông tin nhà trường công bố ngày 16/9, kỳ thi SPT 2027 sẽ có sự thay đổi đáng chú ý về hình thức làm bài, với việc chuyển các bài trắc nghiệm sang làm trên phần mềm thi thay cho phiếu trả lời truyền thống. Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà là tín hiệu cho thấy hệ thống đánh giá năng lực đang bước vào giai đoạn số hóa sâu hơn, tiệm cận mô hình thi cử mà nhiều quốc gia đã áp dụng. Nếu thí sinh vẫn ôn luyện theo tư duy “bài thi trên giấy”, nguy cơ hụt hơi trước nhịp chuyển đổi này là rất rõ ràng.
Những điểm mới nổi bật của kỳ thi SPT 2027
Điểm thay đổi căn bản là toàn bộ phần trắc nghiệm được làm trên máy tính: thí sinh không còn tô đáp án trên phiếu mà thao tác trực tiếp trên phần mềm thi. Hệ thống tự phân phối đề theo môn đã đăng ký, hiển thị thời gian đếm ngược trên màn hình và tự động ghi nhận bài làm khi thí sinh nộp hoặc hết giờ. Bên cạnh đó, cấu trúc môn thi cũng được điều chỉnh: Toán và Ngữ văn tiếp tục kết hợp trắc nghiệm và tự luận, trong đó phần trắc nghiệm làm trên máy, câu hỏi tự luận hiển thị trên màn hình nhưng thí sinh viết bài trên giấy; khi chuyển sang tự luận, phần trắc nghiệm bị khóa và không thể chỉnh sửa. Mười môn còn lại chỉ thi trắc nghiệm trên phần mềm. Đây là bước đi nhất quán: tăng tính chuẩn hóa, giảm thao tác thủ công, đồng thời vẫn giữ các phần tự luận để đo những năng lực tư duy sâu mà trắc nghiệm khó chạm tới.
Tổ chức gọn trong một ngày: thuận lợi nhưng đòi hỏi sức bền
Một thay đổi đáng chú ý khác là mỗi đợt thi SPT 2027 sẽ được tổ chức gói gọn trong một ngày thay vì kéo dài hai ngày như trước, với bốn ca thi và một số ca có hai bài thi liên tiếp. Thí sinh chỉ được đăng ký một đợt thi và một địa điểm thi trong đợt đó. Cách bố trí này giúp rút ngắn thời gian tổ chức, giảm chi phí di chuyển, lưu trú và tạo cảm giác “thi xong là rõ ràng” cho nhiều em. Tuy vậy, mặt trái là áp lực tập trung và sức bền tinh thần tăng lên rõ rệt, nhất là với những thí sinh đăng ký từ ba đến sáu môn trong tổng số mười hai môn được phép lựa chọn. Nếu không có kế hoạch phân phối năng lượng, ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý cho một ngày thi dày đặc, việc thi trên máy tính qua nhiều ca có thể khiến thí sinh dễ mệt mỏi, thao tác chậm, và mắc lỗi do thiếu tỉnh táo hơn là do thiếu kiến thức.
Tác động đến cơ hội xét tuyển và yêu cầu với hạ tầng công nghệ
Điểm tích cực rõ ràng là ngày càng nhiều trường đại học sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực này, trong đó có hơn 40 cơ sở giáo dục đại học, bao gồm cả các trường lần đầu áp dụng như Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Y Hà Nội, Đại học Xây dựng Hà Nội, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông và Đại học Phenikaa. Điều đó mở rộng đáng kể cơ hội xét tuyển cho thí sinh, biến kỳ thi SPT thành một “đường vào đại học” quan trọng chứ không chỉ là lựa chọn phụ. Tuy nhiên, khi mọi thứ dựa trên thi trên máy tính, áp lực chuyển đổi không chỉ đặt lên thí sinh mà còn lên các điểm thi: hệ thống phần mềm phải ổn định, máy tính đủ số lượng, mạng internet an toàn, quy trình sao lưu dữ liệu rõ ràng. Việc số hóa quy trình đánh giá năng lực nếu không đi kèm đầu tư hạ tầng và đội ngũ vận hành có kinh nghiệm, thì lợi ích về chuẩn hóa và khách quan rất dễ bị bào mòn bởi sự cố kỹ thuật và tâm lý bất an của người dự thi.
Dự báo chuẩn bị tiếp theo và kết luận: làm quen với thi số là bắt buộc
Nhà trường khẳng định kỳ thi SPT chuyển sang tổ chức trên máy tính nhưng tiếp tục giữ ổn định mục tiêu đo lường, đánh giá phục vụ xét tuyển đại học, với nội dung bám sát chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Các thông tin chi tiết về thời gian tổ chức, địa điểm, lịch đăng ký và hướng dẫn dự thi sẽ được công bố theo kế hoạch, nghĩa là “trận địa” chưa lộ hết nhưng hướng đi thì đã rất rõ. Khi thi trên máy tính trở thành chuẩn mới, thí sinh không thể chỉ luyện đề trên giấy rồi hy vọng bản thân thích nghi kịp trong phòng thi. Việc làm quen với giao diện phần mềm, tập quản lý thời gian trên màn hình và rèn khả năng giữ tập trung trước màn hình suốt nhiều ca phải trở thành một phần của chiến lược chuẩn bị thi. Với các trường phổ thông, câu chuyện không dừng ở việc cập nhật thông tin; đó còn là cơ hội – và trách nhiệm – đưa học sinh tiếp cận sớm hơn với hình thức kiểm tra số hóa, để kỳ thi đánh giá năng lực không còn là cú “sốc công nghệ”, mà là bước chuyển tự nhiên trong hành trình học tập.
