SPT là gì và thay đổi lớn nhất sắp đến là gì?
Kỳ thi đánh giá năng lực SPT là kỳ thi độc lập do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức, gồm 12 môn học, nhằm đo lường khả năng hiểu, vận dụng kiến thức cốt lõi và năng lực đặc thù theo chương trình giáo dục phổ thông, kết quả được nhiều trường đại học dùng để xét tuyển, với cấu trúc kết hợp trắc nghiệm trên máy tính và tự luận viết tay ở một số môn. Điểm mấu chốt của kỳ thi SPT 2027 là bước chuyển toàn bộ phần trắc nghiệm sang thi trên máy tính, thay cho hình thức thi trên giấy trước đây. Điều này không chỉ là thay đổi kỹ thuật; nó buộc thí sinh phải coi kỹ năng thi trên máy tính là một phần trong chiến lược chuẩn bị thi SPT, ngang với việc ôn luyện kiến thức. Nếu vẫn học và luyện như các kỳ thi giấy truyền thống, thí sinh sẽ bị động trước tốc độ, nhịp làm bài mới và nguy cơ lúng túng thao tác trong phòng thi.
Cấu trúc đề và quy chế mới: Không nắm rõ là tự đánh mất lợi thế
Hình thức thi trên máy tính khiến cấu trúc đề và quy trình làm bài của kỳ thi SPT 2027 thay đổi rõ rệt. Mười môn gồm Tiếng Anh, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ (Công nghiệp) và Công nghệ (Nông nghiệp) chuyển sang trắc nghiệm 100% trong 60 phút, thí sinh trả lời trực tiếp trên phần mềm và bài làm tự động gửi lên máy chủ khi hết giờ. Ở Toán và Ngữ văn, cấu trúc vẫn kết hợp trắc nghiệm và tự luận trong 90 phút; phần tự luận hiển thị trên màn hình nhưng thí sinh phải viết trên giấy thi theo mẫu quy định, và khi chuyển sang tự luận thì phần trắc nghiệm bị khóa, không thể quay lại sửa. Quan trọng hơn, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký một đợt thi, chọn một địa điểm thi duy nhất và đăng ký tối thiểu 3, tối đa 6 bài thi. Việc mỗi đợt thi rút từ hai ngày xuống một ngày với bốn ca thi liên tiếp giúp giảm thời gian đi lại và chi phí lưu trú cho thí sinh, nhưng đồng thời đòi hỏi các em phải đọc kỹ ca thi để tránh đăng ký các môn trùng ca.
Thi trên máy tính: Cơ hội cho người chuẩn bị bài bản, rủi ro cho người chủ quan
Việc chuyển kỳ thi SPT sang thi trên máy tính không chỉ nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức, giảm khâu thủ công và tăng khả năng quản lý dữ liệu, mà còn hiện đại hóa kỳ thi để phù hợp với việc sử dụng kết quả trong tuyển sinh đại học. Ảnh hưởng thực tế lên thí sinh là rất rõ: nội dung đề thi vẫn bám sát chương trình phổ thông, thang điểm tối đa mỗi bài là 10 điểm, nhưng cách thao tác, nhịp thời gian và cảm giác làm bài hoàn toàn khác với thi giấy. Theo nhà trường, "sự thay đổi về hình thức thi đòi hỏi thí sinh không chỉ nắm chắc kiến thức chuyên môn mà còn cần rèn luyện thao tác làm bài trắc nghiệm trên máy tính cũng như kỹ năng phân bổ thời gian hợp lý". Nếu biết tận dụng, thi trên máy tính có nhiều lợi thế: hệ thống hiển thị đồng hồ đếm ngược, đề được nhận tự động đúng môn đã đăng ký, bài trắc nghiệm được gửi thẳng lên máy chủ khi hết giờ hoặc khi nộp bài. Ngược lại, người thiếu kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản, di chuyển chuột chậm, không quen đọc nhanh trên màn hình dễ bị áp lực, mất điểm oan dù kiến thức không kém.
Chiến lược đăng ký và ôn tập: Chọn đúng môn, luyện đúng kỹ năng
Trong bối cảnh 40 cơ sở giáo dục đại học dự kiến sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực SPT để xét tuyển, việc "chuẩn bị thi SPT" không thể dừng ở chuyện học thuộc kiến thức. Thí sinh phải bắt đầu từ việc đọc kỹ đề án tuyển sinh của trường tổ chức kỳ thi và các trường đại học công nhận điểm SPT, đối chiếu với tổ hợp xét tuyển mình nhắm đến để chọn đúng và đủ 3–6 môn thi. Nên ưu tiên môn nằm trong nhiều tổ hợp để tối đa hóa cơ hội, nhưng đồng thời phải xem bảng ca thi để tránh đăng ký các môn trùng nhau trong cùng buổi. Một lưu ý chiến lược khác là mỗi thí sinh chỉ được đăng ký một đợt thi, một địa điểm thi nên mọi sai lầm trong lựa chọn môn, ca thi sẽ không có cơ hội sửa. Trong phòng thi, cách làm bài cũng cần điều chỉnh: ở Toán và Ngữ văn, phải xác định rõ thời gian cho từng phần vì sau khi chuyển sang tự luận, phần trắc nghiệm sẽ bị khóa; ở các môn trắc nghiệm 60 phút, cần luyện thói quen đọc nhanh, phán đoán và chọn đáp án trên màn hình, thay vì tốn thời gian khoanh giấy rồi tô lại.
Kế hoạch từ nay đến trước ngày thi: Lộ trình thực tế cho thí sinh
Điều quan trọng là thí sinh không đợi tới sát ngày thi mới quan tâm đến kỳ thi SPT 2027. Nhà trường sẽ công bố đề thi tham khảo kèm đáp án, thang điểm, danh sách các cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả SPT, thông tin chi tiết về các đợt thi, địa điểm thi, giới hạn số lượng thí sinh và hướng dẫn đăng ký dự thi trực tuyến trước ngày 15/1/2027 trên cổng thông tin chính thức. Nếu bỏ qua mốc thời gian này, thí sinh dễ thiếu thông tin, chọn sai môn hoặc đăng ký muộn. Từ nay đến lúc đó, việc luyện đề theo cấu trúc trắc nghiệm trên máy tính, nhất là với các môn sử dụng hoàn toàn hình thức thi trên máy tính, phải trở thành thói quen hằng ngày. Với Toán và Ngữ văn, nên tập viết tự luận rõ ràng, mạch lạc trên giấy, đồng thời luyện làm trắc nghiệm trong khoảng thời gian hợp lý để dành đủ quỹ thời gian cho phần viết. Trong bối cảnh gần 23.000 thí sinh đã tham gia kỳ thi năm trước và điểm SPT có bảng quy đổi tương đương mức rất cao của kỳ thi tốt nghiệp, những người có kế hoạch bài bản và thích ứng nhanh với thay đổi hình thức thi sẽ là nhóm nắm ưu thế trong cuộc cạnh tranh xét tuyển đại học.
