Xác nhận thảo luận, chưa xác nhận cuộc gặp
Thượng đỉnh Mỹ–Nga–Trung là cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hiện mới ở giai đoạn các bên trao đổi về khả năng tổ chức chứ chưa được lên lịch chính thức. Trong tuần này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh lần đầu xác nhận Bắc Kinh đang liên lạc với các bên liên quan về cuộc gặp Trump–Tập–Putin.
Điểm cần giữ rõ là sự khác biệt giữa thảo luận và quyết định. Bà Mao nhấn mạnh chưa có quyết định cuối cùng về việc tổ chức; kế hoạch cụ thể cũng chưa được xác nhận. Vì vậy, cách gọi đây là một hội nghị đã được chốt sẽ đi xa hơn những gì các tuyên bố hiện có cho phép. Bắc Kinh xác nhận tiến trình trao đổi, không xác nhận rằng ba nhà lãnh đạo chắc chắn sẽ ngồi cùng bàn.
APEC là khả năng, không phải lịch hẹn
Kịch bản đang được nhắc đến là cuộc gặp diễn ra bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến trong tháng 11. Trung Quốc là nước chủ nhà APEC năm nay, diễn đàn có 21 nền kinh tế thành viên. Tuy nhiên, địa điểm và khung thời gian này vẫn là khả năng được nêu trong các bản tin, chứ chưa phải một lịch trình chính thức đã công bố.
Bối cảnh khiến ý tưởng có sức nặng là ông Trump dự kiến dự hội nghị và có thể gặp ông Tập lần thứ ba trong năm 2026. Hai nước đã gia hạn thỏa thuận hạ nhiệt thương chiến đến tháng 1-2027, nhưng căng thẳng thương mại vẫn chưa được giải quyết. Cuộc điện đàm ngày 6-11 giữa Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong, trong đó phía Mỹ thúc giục Bắc Kinh thực hiện cam kết mua nông sản và cung ứng đất hiếm, cho thấy quan hệ kinh tế vẫn là một động lực trực tiếp cho ngoại giao cấp cao.
Nghị trình còn vướng khác biệt lợi ích
Ngay cả nếu cuộc gặp được sắp xếp, ba bên chưa thể hiện một nghị trình chung. Ông Trump nói muốn bàn với ông Tập và ông Putin về kiểm soát vũ khí hạt nhân; Nga được cho là muốn đưa chiến tranh Ukraine vào trọng tâm. Nguồn tin cũng cho biết ông Putin muốn thảo luận vấn đề này mà không có đại diện Ukraine. Việc bàn về tương lai Ukraine khi Kiev vắng mặt sẽ đặt ra câu hỏi về quyền tự quyết của nước này, thay vì tự động tạo ra một tiến trình hòa bình có tính chính danh.
Bắc Kinh có một phép cân bằng khó: nước này có thể muốn giữ quan hệ kinh tế với Mỹ và tránh bị cuốn vào tranh chấp Washington–Moscow, đồng thời không muốn cuộc họp bị hiểu là ba cường quốc đang quyết định thay cho các quốc gia khác. Các chuyên gia được dẫn lời cũng nhận định khác biệt lợi ích sẽ khiến việc bàn sâu những vấn đề thực chất trở nên khó khăn.
Giá trị của cuộc gặp sẽ nằm ở kết quả
Một cuộc gặp ba bên có thể đem lại lợi ích ngoại giao không đồng đều. Cựu quan chức ngoại giao Mỹ Danny Russel nhận định Nga có thể thu được nhiều nhất về vị thế khi xuất hiện cạnh lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc. Với ông Trump, cuộc họp có thể tạo cơ hội thể hiện vai trò ngoại giao; với ông Tập, việc đứng ra chủ trì có thể củng cố hình ảnh Trung Quốc như một trung tâm ngoại giao. Nhưng cả hai mục tiêu đều khó chuyển thành thay đổi thực chất nếu không có thỏa thuận rõ ràng.
Hiện chưa có xác nhận về thời điểm cụ thể, chương trình nghị sự hay thỏa thuận cuối cùng. Do đó, cách đánh giá thận trọng nhất không phải là dự đoán kết quả một hội nghị chưa được chốt, mà là theo dõi liệu các bên có biến trao đổi hiện tại thành quyết định chính thức hay không. Thượng đỉnh Mỹ Nga Trung vẫn là khả năng được bàn bạc, không phải sự kiện đã được lên lịch. APEC có thể tạo dịp thuận lợi, nhưng chỉ thông báo tiếp theo mới xác nhận cuộc gặp có thành hình.
