Liên kết vùng phải biến lợi thế rời rạc thành sức mạnh chung
Liên kết vùng là cách các địa phương phối hợp nguồn lực, hạ tầng, dữ liệu và thị trường để kết nối sản xuất với tiêu thụ, thay vì phát triển riêng lẻ theo ranh giới hành chính. Sáng 10/11/2026, Bộ Công Thương cùng UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, do Thứ trưởng Lương Hoàng Thái và lãnh đạo tỉnh đồng chủ trì. Thông điệp của hội nghị đúng trọng tâm: vừa hoàn thành nhiệm vụ còn lại của năm 2026, vừa nhận diện và tháo gỡ những vướng mắc cản trở tăng trưởng. Thứ trưởng nhấn mạnh cần kết nối nội vùng, đồng thời mở rộng hợp tác với bên ngoài. Đây không phải lời kêu gọi hình thức. Khi vùng có nguyên liệu, năng lượng, nhà máy, cảng biển và cửa khẩu nhưng các mắt xích thiếu liên thông, lợi thế riêng lẻ khó tạo ra thị trường đủ lớn hay chuỗi cung ứng hiệu quả.
Tăng trưởng công nghiệp chưa xóa được các điểm nghẽn
Các chỉ số cho thấy công nghiệp miền Trung đang tăng nhanh ở phần lớn địa phương: trong 10 tháng, 9/11 tỉnh, thành có IIP tăng trên 10%; Hà Tĩnh tăng 42,17%, Nghệ An 21,49%, còn Gia Lai và Khánh Hòa lần lượt tăng 8,61% và 7,06%. Công nghiệp chế biến, chế tạo là động lực chính, từ lọc hóa dầu, cơ khí, điện tử đến chế biến nông, lâm, thủy sản. Quy mô sản xuất đã có nền tảng đáng kể: đến tháng 10/2026, vùng có 13 khu kinh tế với 1.327 dự án đi vào hoạt động và 75 khu công nghiệp đã thành lập, đi vào hoạt động. Nhưng dự án chậm, hạ tầng năng lượng và hệ thống xử lý nước thải chưa đồng bộ vẫn ghìm khả năng mở rộng. Biến động giá xăng dầu làm tăng chi phí sản xuất, logistics, trong khi rào cản thương mại gây sức ép lên đơn hàng. Vì vậy, ưu tiên phải là đẩy nhanh dự án có thể sớm tạo sản lượng mới, bảo đảm điện ổn định và nối khu công nghiệp với giao thông, cảng biển, logistics.
Mở thị trường bằng phối hợp thực chất, không phải xúc tiến manh mún
Một sản phẩm địa phương chỉ đến được người mua khi nguyên liệu, chế biến, bảo quản, vận tải và phân phối vận hành liền mạch. Vì thế, các tỉnh, thành cần tận dụng lợi thế bổ trợ: nơi có nguồn cung kết nối với nơi có chế biến, cửa ngõ vận tải và mạng lưới tiêu thụ. Đại diện Quảng Ngãi đề xuất liên kết dựa trên dữ liệu dùng chung, chương trình xúc tiến thống nhất, tiêu chuẩn sản phẩm và cách đo hiệu quả. Cách làm này có thể giúp gom nguồn cung, chia sẻ điểm tập kết, mở rộng giao nhận và tăng độ phủ khách hàng. Thị trường nội địa cũng cần được xem là không gian chung: liên thông kênh phân phối, gắn nguồn lực bên ngoài với nội lực từng địa phương, đồng thời mở rộng thanh toán không tiền mặt ở chợ, điểm bán sản phẩm OCOP và điểm du lịch. Người lao động hưởng lợi khi công nghiệp tạo thêm việc làm, còn người mua có cơ hội tiếp cận nhiều sản phẩm địa phương hơn; song điều đó chỉ thành hiện thực nếu nguồn hàng ổn định và tiêu chuẩn đủ tin cậy.
Thương mại điện tử là phép thử cho năng lực phối hợp
Thương mại điện tử có thể mở thêm khách hàng cho sản phẩm vùng, nhưng đưa hàng lên mạng chưa đồng nghĩa với bán được hàng. Những vướng mắc được nêu gồm thiếu nhân lực số, logistics tốn kém, kết nối vùng xa không đồng đều, dữ liệu thiếu thống nhất và năng lực cung ứng, bao bì, truy xuất chưa đồng đều. Giải pháp không nên là mỗi tỉnh tự mở một chiến dịch riêng, mà là xây dựng hệ sinh thái thương mại số liên vùng, kết nối địa phương, doanh nghiệp, nền tảng và đối tác. Việc phối hợp phải chạy suốt chuỗi: kết nối nguồn cung, chuẩn hóa sản phẩm, phân phối trên nền tảng, hoàn tất đơn hàng rồi chăm sóc khách sau bán. Lộ trình hợp lý gồm ba bước: thống nhất đầu mối và dữ liệu, thí điểm; mở rộng doanh nghiệp, sản phẩm, logistics và xúc tiến; sau đó đánh giá, hoàn thiện cơ chế và nhân rộng mô hình hiệu quả. Tuần lễ thương mại số liên vùng, gian hàng chung và livestream phối hợp có thể là phép thử sớm.
Tăng trưởng chung cần được đo bằng kết quả chung
Miền Trung - Tây Nguyên không thiếu tiềm năng hay những con số tăng trưởng đáng khích lệ. Điều còn thiếu là cơ chế phối hợp đủ cụ thể để dự án không mắc kẹt, hạ tầng phục vụ được nhiều địa phương và doanh nghiệp có thể bán hàng vượt khỏi thị trường quen thuộc. Trong những tháng cuối năm 2026, đẩy nhanh các dự án công nghiệp có khả năng sớm tạo sản lượng mới là việc cấp thiết; năm 2027 cần kế thừa bằng kết nối tốt hơn giữa khu kinh tế, khu công nghiệp, giao thông và logistics. Với thị trường số, cần chuyển từ hiện diện trực tuyến sang giao dịch thực chất và mở rộng đầu ra trong giai đoạn 2026–2030. Kết luận rất rõ: liên kết vùng chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp giảm được trở ngại, sản phẩm đến được người mua và tăng trưởng công nghiệp tạo thêm việc làm, thu nhập. Nếu tiếp tục mạnh ai nấy làm, đà tăng hiện tại khó chuyển thành sức bật bền vững cho toàn vùng.
