Liên kết vùng phải biến lợi thế riêng thành sức mạnh chung
Liên kết vùng là cách các địa phương phối hợp nguồn lực, sản xuất và lưu thông hàng hóa để tạo thành một thị trường chung, thay vì mỗi nơi tự phát triển trong ranh giới hành chính của mình. Đây là hướng đi thiết thực cho miền Trung – Tây Nguyên, nơi lợi thế địa lý và kinh tế bổ trợ nhau nhưng chưa được kết nối tương xứng. Ngày 10/11, Bộ Công Thương và UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực lần thứ XII tại Quảng Ngãi, với khoảng 350 đại biểu tham dự. Hội nghị quy tụ đại diện 11 tỉnh, thành phố, trên diện tích hơn 150.000 km², dân số hơn 31 triệu người và gần 2.000 km bờ biển. Quy mô ấy đủ lớn để hình thành thị trường khu vực có sức nặng; vấn đề là các địa phương có sẵn sàng cùng tổ chức sản xuất, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ hay không. Tây Nguyên có đất đai, nông nghiệp, năng lượng và nguyên liệu; duyên hải có cảng biển, khu công nghiệp, chế biến và cửa ngõ giao thương. Nếu mỗi bên chỉ chạy theo dự án riêng, lợi thế bổ trợ sẽ tiếp tục bị bỏ phí.
Hợp tác công nghiệp và năng lượng thay cho cuộc đua trùng lặp
Liên kết không thể dừng ở những tuyên bố chung: cần nối vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến, năng lực công nghiệp với logistics, rồi đưa hàng hóa đến thị trường. Trong 10 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng toàn khu vực tăng 17,7%, còn kim ngạch xuất khẩu tăng 17,1% so với cùng kỳ. Kết quả đáng kể này cho thấy sức bật hiện có, nhưng không bảo đảm tăng trưởng sẽ bền nếu các địa phương tiếp tục thu hút đầu tư vào những sản phẩm tương tự mà thiếu kết nối về nguyên liệu, chế biến, phân phối và đầu ra. Hợp tác cần bao gồm phát triển công nghiệp theo chiều sâu, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng và chuyển đổi số. Năng lượng không phải một nhánh tách biệt: nguồn cung ổn định quyết định khả năng duy trì, mở rộng sản xuất, trong khi chế biến sâu giúp nguyên liệu địa phương giữ lại nhiều giá trị hơn. Lãnh đạo Quảng Ngãi cũng nhấn mạnh cần liên kết mạnh, thực chất để chuyển lợi thế riêng thành lợi thế chung. Theo hướng đó, các tỉnh nên phân vai theo năng lực, phối hợp tháo gỡ điểm nghẽn và tránh cạnh tranh trực diện bằng những sản phẩm giống nhau.
Thương mại điện tử mở cửa thị trường, nhưng phải tạo đơn hàng
Thương mại điện tử có thể đưa sản phẩm địa phương ra ngoài thị trường gần nhất, nhưng hiệu quả không nên đo bằng số gian hàng trực tuyến. Mục tiêu cần là giao dịch thật, thêm đơn hàng và doanh thu, như định hướng liên kết giai đoạn 2026–2030 được nêu tại hội nghị. Võ Quốc Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ngãi, đề xuất chuyển từ việc mỗi tỉnh tự tổ chức xúc tiến sang xây dựng hệ sinh thái thương mại số liên vùng, chia sẻ hạ tầng, chuyên gia, kinh nghiệm và nguồn lực. Kết nối nguồn cung giúp gom đơn, tối ưu vận chuyển và giảm chi phí tiếp cận khách hàng. Điều đó có ý nghĩa thiết thực với người mua: mạng lưới giao nhận rộng hơn có thể tăng độ phủ hàng hóa, còn phối hợp sản xuất và vận chuyển có thể góp phần giảm giá thành sản phẩm. Khánh Hòa ghi nhận doanh thu thương mại điện tử ước đạt 556,2 tỷ đồng năm 2025, tăng 29,57% so với năm trước, qua 4.378 gian hàng có lượt bán. Tuy nhiên, đưa sản phẩm OCOP, nông sản, thủy sản và hàng công nghiệp nông thôn lên mạng chỉ là bước đầu; các tỉnh còn phải đồng bộ chất lượng, thông tin sản phẩm và năng lực giao hàng.
Thị trường chung cần cơ chế phối hợp cụ thể
Nút thắt lớn nhất không phải thiếu tiềm năng mà là thiếu phối hợp đủ cụ thể để doanh nghiệp dùng được. Hội nghị đặt ra yêu cầu tháo gỡ khó khăn chung cùng các đơn vị liên quan, đồng thời nhận diện tình trạng nhiều địa phương phát triển sản phẩm tương tự nhưng chưa kết nối chặt chuỗi cung ứng. Nếu tỉnh nào cũng tự xây thương hiệu, tự tìm khách và tự vận chuyển, nguồn lực xúc tiến sẽ bị chia nhỏ, còn doanh nghiệp khó đạt quy mô đủ lớn để cạnh tranh. Bước tiếp theo nên là thống nhất những việc có thể làm chung: xác định nhóm sản phẩm bổ trợ thay vì trùng lặp, chia sẻ thông tin vùng nguyên liệu và năng lực chế biến, kết nối đầu mối logistics, rồi phối hợp đưa hàng lên các kênh số. Đây là cách để thương mại miền Trung mở rộng bằng quy mô thị trường và chất lượng chuỗi cung ứng, không phải bằng cuộc đua thu hút dự án giống nhau. Liên kết vùng chỉ có giá trị khi doanh nghiệp thấy được đơn hàng, người tiêu dùng tiếp cận được hàng hóa tốt hơn và mỗi địa phương giữ được vai trò rõ ràng trong chuỗi. Nếu thiếu những kết quả ấy, hợp tác sẽ vẫn chỉ nằm trên nghị trường.
