Đồ uống không phải nguyên nhân duy nhất gây bệnh thận
Nước ngọt và thận có mối liên hệ đáng lưu ý: dùng đồ uống có đường thường xuyên có thể gắn với nguy cơ bệnh thận cao hơn, nhất là khi đi cùng những thói quen sinh hoạt bất lợi. Bởi vậy, giảm nước ngọt là lựa chọn hợp lý để bảo vệ sức khỏe thận, nhưng không nên kết luận một loại đồ uống riêng lẻ chắc chắn gây suy thận.
Điều dưỡng trưởng Wang Lixiao, sau 20 năm làm việc tại đơn vị lọc máu của Bệnh viện trực thuộc số 2, Đại học Trịnh Châu, khuyên người trẻ không dùng nước ngọt thay nước lọc. Bà ghi nhận ở một số bệnh nhân trẻ các thói quen như thức khuya, ăn đồ ăn nhanh thường xuyên và uống nước ngọt thay nước lọc. Bức tranh này nhắc rằng sức khỏe thận chịu ảnh hưởng từ tổng thể lối sống, chứ không thể quy mọi nguy cơ suy thận cho riêng một món uống.
Một nghiên cứu đăng năm 2024 trên Frontiers in Nutrition, do nhóm thuộc Trường Y, Đại học Trung Sơn thực hiện, theo dõi dữ liệu gần 200.000 người trong hơn 10 năm. Người uống trên 250 ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao hơn khoảng 45% so với nhóm không sử dụng. Đây là mối liên hệ trong nghiên cứu, không có nghĩa uống đến một mức nhất định chắc chắn mắc bệnh.

Những đồ uống cần để ý trong thói quen hằng ngày
Nước ngọt có gas, trà sữa, nước ép đóng chai và các loại đồ uống nhiều đường dễ được xem là cách giải khát tiện lợi. Nhưng tiêu thụ quá nhiều đường có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường — những yếu tố có thể ảnh hưởng đến chức năng thận. Một nguồn cảnh báo rằng đường dư thừa có thể làm rối loạn chuyển hóa và tăng gánh nặng cho hệ thống lọc của thận. Vì thế, đây là nhóm đồ uống hại thận nên giảm dần, không phải thứ nên dùng thay nước lọc.
Trà pha quá đặc và cà phê đậm vị cũng cần được cân nhắc, đặc biệt nếu uống nhiều. Theo bác sĩ Trương Tiểu Văn, người cao tuổi hoặc người vốn có vấn đề về thận nên hạn chế tối đa các thức uống này. Nước khoáng có hàm lượng natri cao cũng không mặc nhiên là lựa chọn tốt chỉ vì được quảng bá là giàu khoáng chất; nên đọc nhãn để kiểm tra thành phần và ưu tiên loại có hàm lượng khoáng thấp nếu được khuyến nghị.
Đồ uống không đường hoặc dùng chất tạo ngọt nhân tạo cũng không nên trở thành lựa chọn thay thế mặc định. Bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định chất tạo ngọt trực tiếp làm tổn thương thận ở mọi người, nhưng hạn chế phụ thuộc vào chúng vẫn là cách thận trọng.
Bảo vệ thận bằng những thay đổi thực tế
Thay nước ngọt bằng nước lọc là bước dễ bắt đầu, nhưng lượng nước phù hợp tùy thời tiết, vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Nên uống đều trong ngày, điều chỉnh khi ra nhiều mồ hôi hoặc vận động nhiều; người mắc bệnh thận, suy tim hay được yêu cầu hạn chế dịch cần làm theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự áp dụng một mức chung.
Ăn mặn kéo dài có thể làm tăng huyết áp và tạo thêm áp lực lên các mạch máu nhỏ trong thận. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối từ mọi nguồn. Hãy chú ý cả natri trong nước mắm, nước tương, mì ăn liền, dưa muối và thực phẩm chế biến sẵn, chứ không chỉ lượng muối rắc khi nấu.
Ông Thượng, 65 tuổi, phát hiện suy thận mức độ 3 trong một lần khám sức khỏe dù duy trì chạy bộ và giờ giấc khá điều độ. Trường hợp này không chứng minh đồ uống nào là nguyên nhân duy nhất, nhưng nhắc rằng tổn thương thận giai đoạn đầu có thể âm thầm. Duy trì sinh hoạt lành mạnh, kiểm soát huyết áp, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và khám định kỳ thiết thực hơn việc trông chờ vào một thức uống được cho là có lợi.
Kết luận: giảm đồ uống có đường, đừng bỏ qua toàn bộ lối sống
Cảnh báo về nước ngọt và thận đáng để lưu tâm, nhưng không nên biến mối liên hệ thống kê thành kết luận chắc chắn rằng một lon nước ngọt sẽ gây suy thận. Hãy hạn chế nước ngọt, trà sữa và đồ uống quá ngọt; cân nhắc trà đặc, cà phê đậm và nước khoáng nhiều natri; đồng thời duy trì nước uống phù hợp với sức khỏe cá nhân.
Muốn giảm nguy cơ suy thận, cần nhìn rộng hơn vào chế độ ăn, vận động, huyết áp và việc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Với người đã mắc bệnh thận hoặc bệnh lý cần giới hạn dịch, lời khuyên cá nhân từ nhân viên y tế quan trọng hơn mọi hướng dẫn chung. Thay đổi nhỏ nhưng bền vững là cách thực tế để bảo vệ sức khỏe thận.






