Du khách phương Tây chi tiêu ít vì… không biết tiêu vào đâu
Hiện tượng du khách phương Tây chi tiêu ít tại các điểm đến ở Việt Nam là tình trạng nhiều khách quốc tế chủ yếu tập trung chi tiêu cho quán bar, ăn uống cơ bản và một vài hoạt động tham quan ban ngày, nhưng thiếu hẳn những sản phẩm giải trí, mua sắm và trải nghiệm bản địa đủ hấp dẫn để họ sẵn sàng “móc hầu bao” nhiều hơn trong suốt cả ngày lẫn đêm. Lần đầu đến Việt Nam, anh Nate từ Mỹ chọn TPHCM và bị chinh phục bởi nhịp sống sôi động, bữa tối trên du thuyền ngắm thành phố lên đèn, coi đó là trải nghiệm đáng nhớ nhất chuyến đi. Nhưng những đêm còn lại, ngoài dạo phố, du thuyền hoặc Bùi Viện – Phạm Ngũ Lão, anh gần như không còn lựa chọn nào khác; sau 22h, chỉ khu vực khách Tây nhộn nhịp còn lại thành phố khá vắng. Kết quả là phần lớn thời gian anh và bạn bè chỉ vào quán bar uống vài chai bia vì… không có gì khác để làm.
Kinh tế đêm Việt Nam: “mỏ vàng” đang bị bỏ ngỏ
Kinh tế đêm Việt Nam được ví như “mỏ vàng” để kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của khách quốc tế, đóng góp vào GDP, nhưng nhiều nơi vẫn thiếu sản phẩm đủ sức giữ chân du khách. Câu chuyện vợ chồng Mia, khách Australia, đến Chợ Lớn nghe giới thiệu là phố đêm vui chơi – ẩm thực nhưng khi tới nơi chỉ thấy chợ Bình Tây lên đèn rồi đóng cửa, vài xe nước ngọt và đồ ăn vặt, cho thấy khoảng trống lớn về trải nghiệm văn hóa có tổ chức. Họ kỳ vọng một trải nghiệm cộng đồng người Hoa nhưng rốt cuộc phải tiếc nuối quay về khách sạn. Trong khi đó, một tour vịnh Hạ Long trong ngày chỉ mang lại mức chi tiêu khoảng 1,8-2,5 triệu đồng/khách, nhưng nếu khách ở lại nghỉ đêm cao cấp, con số có thể lên 6-8 triệu đồng, tức tăng thêm 4-6 triệu đồng, gấp 2-3 lần tour ban ngày phổ thông. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng thêm một đêm trải nghiệm tốt có giá trị hơn nhiều so với chạy theo số lượng tour ban ngày.
Vấn đề không nằm ở lượng khách mà ở chuỗi trải nghiệm bị đứt đoạn
Một nghịch lý là TPHCM đã được xếp hạng 16 trong top 50 điểm đến mua sắm hàng đầu thế giới nhờ sự kết hợp giữa chợ truyền thống, trung tâm thương mại hiện đại và các cửa hàng độc lập, nhưng chi tiêu của du khách phương Tây vẫn “nhỏ giọt”. Gốc rễ ở chỗ chúng ta chưa biến lượng khách quốc tế thành nguồn thu lớn cho kinh tế, mà vẫn dựa nặng vào việc tăng số lượt khách. Nghị quyết 26-NQ/TW đã nêu rõ phải chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng, nhưng trên thực tế, nhiều mô hình kinh tế đêm vẫn manh mún, thiếu bản sắc rõ ràng và lặp lại nhau với cùng một kiểu phố đi bộ, chợ đêm. Các lãnh đạo khách sạn quốc tế nhấn mạnh, không thể chỉ kiếm tiền từ phòng; khách có giá trị cao là người ở lâu hơn, dùng nhiều dịch vụ, quay trở lại điểm đến và dành nhiều thời gian hơn cho ẩm thực, chăm sóc sức khỏe, tham quan, mua sắm trong kỳ nghỉ.
Chiến lược cho khách sạn: kéo khách ra khỏi quán bar bằng trải nghiệm bản địa
Để tăng doanh thu du lịch thay vì chỉ “đếm đầu người”, các tập đoàn khách sạn quốc tế đề xuất một chuyển dịch tư duy rõ ràng: xây một hệ sinh thái trải nghiệm xuyên suốt hành trình của khách, chứ không đóng khung trong bốn bức tường khách sạn. Theo họ, khách sạn, hãng lữ hành, nhà hàng, điểm tham quan và cộng đồng địa phương phải được kết nối thành một chuỗi trải nghiệm, trong đó kinh tế đêm là mắt xích quan trọng. Thay vì cạnh tranh bằng giảm giá phòng – dấu hiệu của điểm đến thiếu khác biệt – quy hoạch du lịch cần hình thành hệ sinh thái gồm điểm tham quan, giải trí, văn hóa, nhà hàng, mua sắm và không gian công cộng. Một khoảng thời gian “chết” đầy tiềm năng là lúc khách trả phòng cho tới giờ bay; nếu được tổ chức tốt, họ có thể tiếp tục ăn uống, mua sắm hoặc sử dụng dịch vụ thư giãn, thay vì ngồi chờ ở sảnh khách sạn. Nói cách khác, nhiệm vụ của ngành khách sạn là kéo khách ra khỏi quán bar bằng những trải nghiệm bản địa có chất lượng, chứ không phải bán thêm vài ly bia.
TPHCM chuyển sang chiều sâu: từ kinh tế đêm đến dữ liệu số
TPHCM đang cho thấy cách một đô thị lớn có thể đi từ tăng số lượng sang chiều sâu. Trong 8 tháng đầu năm, thành phố đón khoảng 7,77 triệu lượt khách quốc tế, 35,5 triệu lượt khách nội địa, đem lại tổng doanh thu du lịch khoảng 259.696 tỉ đồng. Đây không chỉ là con số ấn tượng; nó phản ánh định hướng tập trung vào sản phẩm đặc thù như tour mua sắm kết hợp kinh tế đêm, kết nối tổ hợp nghệ thuật, không gian thương mại ngầm và tuyến phố chuyên doanh nhằm tối ưu hóa trải nghiệm du khách. Thành phố bám sát Nghị quyết 26-NQ/TW để chuyển mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng, với ba nhóm giải pháp đột phá, trong đó có nghiên cứu thí điểm trung tâm du lịch – giải trí – thương mại hoạt động 24/7. Ngành du lịch cũng đặt mục tiêu đến hết năm 2028 hoàn thành cơ sở dữ liệu du lịch kết nối với nền tảng số quốc gia và số hóa 100% dữ liệu tài nguyên, điểm đến để phục vụ hoạch định chính sách, kêu gọi đầu tư và dự báo thị trường dài hạn. Nếu làm đúng, đây sẽ là nền tảng để kinh tế đêm Việt Nam nở rộ, trải nghiệm du khách quốc tế trở nên sâu và dài hơn, và du khách phương Tây chi tiêu không còn bị giới hạn trong vài chai bia ở quán bar.
