Bạo lực trong lớp học và câu hỏi về an toàn
Giám sát giáo viên trong trường học là trách nhiệm trực tiếp của cơ sở giáo dục, kể cả khi tiết học được tổ chức qua hợp tác với một trung tâm bên ngoài. Vụ giáo viên nước ngoài đánh học sinh tại Trường Việt - Hoa ở Cần Thơ cho thấy trách nhiệm ấy không thể chỉ nằm trên giấy.
Theo báo cáo của trường, từ 15 giờ 48 đến 16 giờ ngày 22/9, trong tiết tiếng Anh lớp 2A2, giáo viên người Nga tên P. bị ghi hình túm cổ, nhấc một học sinh khỏi mặt đất rồi đưa ra ngoài, đồng thời vung tay đánh hai em khác. Nhà trường cho biết có bốn học sinh bị giáo viên tác động. Hình ảnh lan truyền khiến dư luận bức xúc, nhưng điều đáng lo hơn là hành vi ấy diễn ra ngay trong lớp, nơi học sinh lớp 2 phải được bảo vệ.
Vụ việc không nên bị xem như một sự cố cá nhân để khép lại bằng lời xin lỗi hay quyết định chấm dứt hợp đồng. Một lớp học có camera, giáo viên đứng lớp và trợ giảng vẫn không ngăn được bạo lực học đường; đó là dấu hiệu cần xem lại toàn bộ cách lựa chọn, bố trí và giám sát người dạy.
Lời giải trình không thay thế trách nhiệm
Giáo viên P. giải trình rằng học sinh mất trật tự, tự ý rời chỗ và đùa nghịch khiến ông quá tải, mất kiềm chế. Ông thừa nhận đánh học sinh là sai, bày tỏ hối hận và xin lỗi các em, gia đình cùng nhà trường. Những tình huống lớp học khó kiểm soát có thể đòi hỏi kỹ năng sư phạm, nhưng không thể được dùng để biện minh cho việc tác động thân thể lên trẻ.
Tối 29/10, Công an phường Cái Răng cho biết đang phối hợp với lực lượng chức năng xác minh, điều tra và làm rõ clip. Trong khi đó, Trung tâm Ngoại ngữ Gia Việt cho biết đã chấm dứt hợp đồng lao động với giáo viên, báo cáo cơ quan chức năng và người này đã rời Việt Nam. Trung tâm cũng thừa nhận thiếu sót, cho biết sẽ bổ sung đào tạo về kiểm soát cảm xúc, kỹ năng và nghiệp vụ sư phạm.
Nhưng đào tạo bổ sung sau sự việc chưa đủ trả lời câu hỏi cốt lõi: tiêu chuẩn tuyển dụng và quy trình đánh giá năng lực đứng lớp đã kiểm tra đến đâu? Trung tâm nói việc tuyển giáo viên chủ yếu tập trung vào bằng cấp, chuyên môn; trợ giảng hôm xảy ra vụ việc là sinh viên và không phản ứng kịp thời. Đó là những mắt xích cần được làm rõ, thay vì dừng ở trách nhiệm của riêng người trực tiếp đánh học sinh.
Rà soát đối tác phải đi cùng giám sát tại lớp
Sau vụ việc, lãnh đạo thành phố giao ngành giáo dục chủ trì kiểm tra các chương trình liên kết dạy ngoại ngữ tại cơ sở giáo dục, phối hợp với công an, ngành nội vụ và chính quyền địa phương. Nội dung rà soát gồm tư cách pháp lý, điều kiện cung cấp dịch vụ giáo dục của đối tác, hợp đồng liên kết, bằng cấp và năng lực chuyên môn của giáo viên nước ngoài, cùng giấy phép lao động hoặc giấy tờ miễn giấy phép hợp lệ.
Đây là hướng đi cần thiết, bởi một hồ sơ đủ giấy tờ không bảo đảm người đứng lớp biết cách ứng xử an toàn với trẻ. Thành phố cũng yêu cầu trường học trực tiếp quản lý, giám sát mọi hoạt động giáo dục trong khuôn viên, nhất là tiết học có giáo viên nước ngoài; nhà trường không được giao phó toàn bộ việc quản lý lớp cho đối tác hay cá nhân giáo viên. Trách nhiệm ấy phải thể hiện trong thực tế từng buổi học, không chỉ ở hợp đồng.
Trường Việt - Hoa cho biết sẽ tạm dừng chương trình tiếng Anh liên kết từ ngày 1/11 để rà soát quy trình, yêu cầu, rồi lấy ý kiến phụ huynh về việc có tiếp tục hay không, với trung tâm nào và theo cách thức nào. Trường có gần 1.000 học sinh phổ thông, từ lớp 1 đến lớp 12, trong 32 lớp; vì thế việc quản trị đối tác không thể dựa vào xử lý tình huống sau khi sự cố đã xảy ra.
Kết luận cần hướng tới không phải là loại bỏ mọi chương trình liên kết, mà là đặt ra ranh giới trách nhiệm rõ ràng: trung tâm phải tuyển chọn, đào tạo và hỗ trợ giáo viên; nhà trường phải giám sát trực tiếp; cơ quan chức năng phải kiểm tra và xử lý vi phạm. Khi các khâu này cùng được thực thi, an toàn của học sinh mới là ưu tiên thật sự, thay vì một cam kết trong hồ sơ.
