Từ cú huých 15 dự án đến tham vọng trung tâm công nghiệp mới
Việc Quảng Ninh khởi công đồng thời 15 dự án hạ tầng công nghiệp với tổng diện tích gần 3.000ha, tập trung vào khu công nghiệp, cụm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và logistics cảng biển, phản ánh chiến lược chủ động tái cấu trúc không gian sản xuất để nâng sức cạnh tranh vùng, thu hút vốn đầu tư chất lượng cao và dịch chuyển mô hình tăng trưởng từ công nghiệp “nâu” sang “xanh”. Điểm đáng nói là quyết định này không mang tính phong trào mà là một “cú huých” có tính toán: Quảng Ninh chọn thời điểm khởi công khi địa phương chuẩn bị bước sang dấu mốc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, qua đó gửi đi thông điệp rõ ràng rằng khu công nghiệp Quảng Ninh sẽ là trụ cột trong không gian phát triển mới. Đồng thời, việc phân bổ 7 khu công nghiệp và 8 cụm công nghiệp ở nhiều địa bàn cho thấy tầm nhìn không chỉ cho riêng tỉnh, mà cho cả chuỗi kết nối Hải Phòng – Quảng Ninh – vùng Trung du miền núi phía Bắc.
Bạch Đằng II: mảnh ghép chiến lược trong tam giác cảng biển – công nghiệp
Nếu phải chọn một dự án biểu tượng cho tham vọng kết hợp sản xuất với logistics cảng biển, Bạch Đằng II rõ ràng là tâm điểm. Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp này tại phường Liên Hòa được khởi công với tổng vốn đầu tư 5.000 tỷ đồng, quy mô hơn 420ha, trong đó hơn 322ha dành cho đất công nghiệp tổng hợp và kho bãi cho thuê. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Bạch Đằng II sở hữu khoảng 2.150m đường bờ, tiếp giáp tuyến luồng hàng hải Hải Phòng và kết nối trực tiếp với hệ thống cảng biển khu vực Hải Phòng”. Vị trí trong tam giác Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh giúp khu công nghiệp này trở thành điểm pháp lý để Quảng Ninh bước vào cuộc chơi logistics cảng biển cấp vùng. Khi sản xuất, kho bãi và dịch vụ logistics nằm trong cùng một hệ sinh thái, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian giao hàng, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh so với nhiều khu công nghiệp nội địa không có cửa ngõ cảng biển. Đây là cách Quảng Ninh dùng hạ tầng để trả lời cạnh tranh không chỉ với các tỉnh lân cận mà cả những trung tâm cảng phía Nam.
Mạng lưới khu công nghiệp Quảng Ninh: mở rộng không gian sản xuất “xanh”
Cú khởi động 15 dự án cho thấy Quảng Ninh không xây dựng một vài điểm sáng rời rạc mà tạo cả mạng lưới khu công nghiệp Quảng Ninh trải khắp các cửa ngõ giao thông quan trọng. Bảy khu công nghiệp mới có quy mô hơn 2.500ha, trong đó An Hưng Quảng Ninh tại Uông Bí trên 323ha, tổng mức đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng, được định hướng thành khu công nghiệp hiện đại, công nghệ cao và dự kiến khai thác từ quý 1/2029. Green Bay Tech hơn 435ha ở Uông Bí – Yên Tử được định hướng theo mô hình công nghệ cao, đồng bộ và thân thiện môi trường. Ở Quảng Yên, chuỗi dự án Bạch Đằng II, VSIP Quảng Ninh (450,56ha, vốn khoảng 5.810 tỷ đồng) và VB Quảng Yên gần 408ha với hơn 2km mặt sông Bạch Đằng biến khu vực này thành “cửa ngõ công nghiệp – logistics” kết nối trực tiếp Hải Phòng, cao tốc Hạ Long – Hải Phòng và hệ thống cảng biển vùng. Quan điểm nhất quán là ưu tiên công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, kinh tế biển và logistics như những động lực tăng trưởng mới, thay thế cho mô hình khai khoáng truyền thống.
Dự án hạ tầng công nghiệp gắn sân bay: bước đi dài cho chuỗi giá trị mới
Không chỉ nhìn về biển, Quảng Ninh còn đặt cược vào hạ tầng gắn với sân bay để đón các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao. Khu công nghiệp Đông Bắc sân bay Vân Đồn có diện tích khoảng 347,79ha, vốn đầu tư khoảng 2.578 tỷ đồng, được chia làm hai giai đoạn và kỳ vọng tạo việc làm cho 30.000–35.000 lao động khi hoàn chỉnh hạ tầng. Vị trí gần sân bay quốc tế Vân Đồn là điểm cộng để phát triển các ngành công nghiệp gắn với logistics hàng không, công nghệ cao và kinh tế biển, một hướng đi hiếm thấy ở nhiều địa phương khác. Ở chiều ngược lại, khu công nghiệp Đông Triều gần 117ha, vốn hơn 1.515 tỷ đồng, do SAIGONTEL đầu tư, hướng tới công nghiệp hỗ trợ, điện – điện tử, công nghiệp phụ trợ và công nghiệp sạch, dự kiến hoàn thành trong quý 3/2027. Sự kết hợp giữa các dự án hướng biển, hướng sân bay và hướng thị trường nội địa tạo ra mạng lưới hạ tầng công nghiệp đa điểm, mở đường cho đầu tư công nghiệp có chiều sâu thay vì dàn trải theo chiều rộng.
Thông điệp cạnh tranh vùng và bài toán thực thi
Điểm then chốt trong chiến lược đầu tư công nghiệp lần này là cách Quảng Ninh dùng hạ tầng để tái định vị vai trò trong bản đồ kinh tế vùng. Khi các khu, cụm công nghiệp được bố trí từ cửa ngõ Hải Phòng tới Uông Bí, Đông Triều, Vân Đồn, tỉnh đã tạo một “trục công nghiệp – logistics” vừa kết nối trung tâm kinh tế lớn, vừa vươn lên hành lang giao thương với Trung Quốc thông qua hệ thống cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái. Đây là nền tảng để cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp và cảng biển khác trong khu vực, không phải bằng ưu đãi thuế ngắn hạn, mà bằng chất lượng hạ tầng dài hạn. Tuy vậy, tham vọng chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển hóa thành năng lực thực thi. Thách thức nằm ở tiến độ xây dựng, chất lượng hạ tầng, kết nối thực tế với cảng và sân bay, cùng khả năng thu hút nhà đầu tư thứ cấp đúng định hướng “công nghệ cao – công nghiệp sạch”. VB Quảng Yên đặt mục tiêu có nhà đầu tư thứ cấp sau 24 tháng kể từ ngày khởi công – nếu mốc này đạt được, đó sẽ là phép thử đầu tiên cho sức hấp dẫn của mô hình kết hợp nhà máy – kho bãi – cảng ngay tại cửa ngõ Hải Phòng. Câu trả lời cuối cùng cho tham vọng cạnh tranh vùng của Quảng Ninh sẽ đến từ việc các khu công nghiệp và cụm công nghiệp này có lấp đầy bằng các dự án chất lượng cao hay không.
