Tây Ninh chuyển mình: từ tỉnh biên giới thành trung tâm đầu tư đa ngành
Dự án Tây Ninh 2026 với việc khởi công và động thổ 13 công trình đa lĩnh vực là một bước ngoặt chiến lược, thể hiện rõ cách tỉnh này chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn FDI sản xuất sang xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, nơi hạ tầng giao thông, năng lượng, nông nghiệp, giáo dục, nước sạch và nhà ở xã hội được thiết kế đồng bộ để nâng cao sức cạnh tranh vùng trong dài hạn. Đây không chỉ là danh sách dự án mới, mà là tuyên bố tham vọng: Tây Ninh muốn được nhìn nhận như một trung tâm đầu tư hạ tầng Tây Ninh quy mô vùng, chứ không còn là “sân sau” của các tỉnh công nghiệp lân cận. Ý nghĩa “vì sao là lúc này” nằm ở hai yếu tố. Thứ nhất, đây là hội nghị xúc tiến đầu tư quy mô lớn đầu tiên sau khi hợp nhất Long An và Tây Ninh, tạo nên một không gian kinh tế mới với lợi thế biên giới – cảng biển độc đáo. Thứ hai, nền tảng tăng trưởng đã đủ mạnh: sáu tháng đầu năm, GRDP tăng 10,12%, đứng đầu khu vực phía Nam, cho phép tỉnh tự tin nâng cấp chiến lược phát triển.
Danh mục 13 dự án: bản đồ hạ tầng và ngành kinh tế mới của Tây Ninh
Điểm đáng chú ý nhất của danh mục 13 dự án không phải là quy mô từng công trình, mà là độ phủ của chúng lên gần như toàn bộ các trụ cột phát triển của tỉnh. Các dự án trải rộng trên giao thông, công nghiệp, nông nghiệp, chế biến thực phẩm, năng lượng, giáo dục, xử lý nước và nhà ở xã hội, tạo thêm động lực cho phát triển hạ tầng và các ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Đây là sự khác biệt so với cách tiếp cận quen thuộc tại nhiều địa phương, vốn thường ưu tiên một vài khu công nghiệp hoặc nhà máy lớn rồi hy vọng phần còn lại sẽ “tự phát triển”. Tây Ninh đi ngược: vừa mở rộng năng lực sản xuất, vừa đầu tư vào các dịch vụ nền tảng như nước sạch, giáo dục đại học và nhà ở xã hội để giữ chân lao động và doanh nghiệp. Tỉnh không chỉ muốn thu hút nhà đầu tư đến, mà còn muốn họ coi nơi đây là “ngôi nhà thứ hai” trong hành trình làm ăn lâu dài. Nếu nhìn ở góc độ cạnh tranh vùng, chính cách đa dạng hóa này mới là thứ tạo lợi thế bền vững, vì nó giảm phụ thuộc vào một ngành, đồng thời nâng cấp chất lượng tăng trưởng thay vì chạy theo số lượng dự án.
Từ đường vành đai đến cao tốc: nền móng cho logistics cảng biển Tây Ninh
Trong toàn bộ danh mục, nhóm dự án giao thông chính là “xương sống” của chiến lược logistics cảng biển Tây Ninh. Thay vì coi mình là tỉnh nội địa khó tiếp cận, Tây Ninh tận dụng vị trí mới sau hợp nhất: vừa có đường biên giới dài giáp Campuchia, vừa kết nối Biển Đông qua Cảng quốc tế Long An. Nhóm dự án hạ tầng khu công nghiệp, logistics và đô thị được thiết kế gắn với trục kết nối từ biên giới Tây Nam ra cảng này. Việc hình thành chuỗi logistics nối cửa khẩu, vùng sản xuất và khu công nghiệp với Cảng quốc tế Long An không chỉ là bài toán vận chuyển hàng hóa. Nó là cách tỉnh “kéo” mình vào bản đồ thương mại quốc tế, biến vị trí cửa ngõ miền Tây thành lợi thế thực sự. Khi hàng hóa nông nghiệp, công nghiệp chế biến và năng lượng tái tạo Tây Ninh có đường ra biển thuận lợi, nhà đầu tư sẽ đánh giá cao chi phí và thời gian lưu thông hơn là chỉ nhìn vào ưu đãi thuế. Ở tầm nhìn dài hạn, hạ tầng logistics hoàn chỉnh là điều kiện bắt buộc nếu Tây Ninh muốn cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp – cảng biển trong vùng, chứ không chỉ đóng vai trò vệ tinh.
Đa dạng hóa ngành: từ nông nghiệp, năng lượng tới giáo dục, nước sạch và nhà ở
Một tỉnh chỉ sống bằng sản xuất gia công cho FDI sẽ luôn đối mặt nguy cơ bị bỏ lại khi chuỗi cung ứng dịch chuyển. Tây Ninh dường như ý thức rõ điều này, nên danh mục dự án không dừng ở nhà máy, mà mở rộng sang nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo Tây Ninh, giáo dục đại học, xử lý nước và nhà ở xã hội. Nhóm dự án chăn nuôi heo cao tầng, trang trại bò sữa, nhà máy chế biến thực phẩm từ thịt và thức ăn chăn nuôi cho thấy tỉnh muốn nâng cấp nông nghiệp lên chuỗi giá trị, thay vì chỉ sản xuất nguyên liệu. Ở lĩnh vực năng lượng, điện mặt trời là bước đi hợp lý khi Tây Ninh có điều kiện tự nhiên thuận lợi, đồng thời góp phần hiện thực hóa cam kết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Sự xuất hiện của trường đại học và nhà máy xử lý nước mặt sông Vàm Cỏ Đông cho thấy tỉnh hiểu rằng hạ tầng xã hội và môi trường sống là yếu tố cạnh tranh không kém gì đường sá hay khu công nghiệp. Nhà ở xã hội cũng là thông điệp chính trị – kinh tế rõ ràng: phát triển nhanh không có nghĩa bỏ quên người thu nhập thấp.
Thách thức thực thi: Tây Ninh có giữ được đà chuyển đổi?
Tham vọng đa ngành sẽ vô nghĩa nếu dự án chậm tiến độ hoặc “đắp chiếu”. Điểm đáng mừng là yêu cầu về quản trị và thực thi đã được đặt lên bàn ngay tại hội nghị. Lãnh đạo trung ương nhấn mạnh thước đo hiệu quả xúc tiến đầu tư không chỉ là vốn đăng ký, mà phải là vốn thực hiện, tiến độ, hiệu quả kinh tế – xã hội và khả năng lan tỏa của dự án. Đồng thời, mỗi dự án phải có một đầu mối chịu trách nhiệm, lãnh đạo tỉnh trực tiếp theo dõi, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả. Một câu tuyên bố có thể trích dẫn ở thời điểm này là: "Tỉnh được yêu cầu giảm 50% thời gian và chi phí thủ tục hành chính theo Kết luận số 18". Nếu thực hiện được, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh rất thực tế so với nhiều địa phương khác – nơi chi phí thủ tục vẫn là rào cản lớn. Tuy nhiên, giảm thủ tục phải đi cùng giữ vững nguyên tắc: không đánh đổi môi trường, phát triển kinh tế cửa khẩu gắn chặt với quốc phòng, an ninh. Kết luận lại, Tây Ninh đang chọn con đường khó nhưng đúng: xây nền tảng hạ tầng và kinh tế đa ngành thay vì chạy theo những con số FDI ngắn hạn. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng biến 13 dự án khởi động hôm nay thành 13 mảnh ghép vận hành trơn tru trong một bức tranh phát triển nhanh nhưng bền vững ngày mai.
