Tuổi trẻ không phải lá chắn trước nhồi máu cơ tim
Nhồi máu cơ tim là tình trạng dòng máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn đột ngột, khiến phần cơ tim thiếu oxy có thể tổn thương hoặc hoại tử nếu không được tái thông kịp thời. Hai nam giới 42 tuổi liên tiếp được cấp cứu tại Tây Ninh vì bệnh này là lời cảnh báo rằng bệnh mạch vành không chờ đến tuổi già mới xuất hiện. Cả hai đều phải đặt stent cấp cứu để khôi phục dòng máu đến tim. Một trường hợp bị đau ngực trái sau khi thức dậy, huyết áp đo được 180/100 mmHg; chụp mạch cho thấy động mạch liên thất trước hẹp 70–80%, kèm huyết khối. Trường hợp còn lại đau dữ dội vùng ngực trái, khó thở và có tiền sử hút thuốc; động mạch vành phải bị tắc cấp. Cả hai ổn định sau can thiệp và xuất viện sau năm ngày điều trị. Những ca bệnh này khiến quan niệm “còn trẻ thì tim còn khỏe” trở nên nguy hiểm.
Tăng huyết áp, thiếu ngủ và căng thẳng là cảnh báo cần hành động
Trường hợp một người đàn ông 35 tuổi tại Trung Quốc cho thấy các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể tích tụ âm thầm. Anh thường tăng ca, nhiều hôm dùng điện thoại đến 1–2 giờ sáng rồi 7 giờ đã dậy đi làm. Trước đó, anh từng được phát hiện huyết áp ở mức 140 mmHg nhưng không theo dõi, kiểm soát. Một buổi tối tháng 9, anh đột ngột đau ngực trái; sau đó xuất hiện hồi hộp, chóng mặt, mệt mỏi, buồn nôn và nôn. Bác sĩ chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp; anh được nong mạch và đặt stent cấp cứu để tái thông động mạch vành, rồi ổn định sau can thiệp. Tăng huyết áp, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài không nên được xem là cái giá bình thường của công việc. Hút thuốc, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, thừa cân, ít vận động, uống nhiều rượu bia và tiền sử gia đình mắc bệnh tim sớm cũng làm tăng nguy cơ.
Bệnh tim người trẻ đáng ngại không chỉ vì biến cố có thể xảy ra đột ngột, mà còn vì người bệnh dễ bỏ qua dấu hiệu ban đầu. Cảm giác tức ngực hoặc hồi hộp thoáng qua không đủ để tự kết luận mắc bệnh tim, nhưng cũng không nên mặc định là do mệt hay đau dạ dày, nhất là khi triệu chứng mới xuất hiện, tăng dần hoặc đi kèm khó thở, choáng, buồn nôn và vã mồ hôi. Không thể chẩn đoán nhồi máu cơ tim qua một triệu chứng đơn lẻ; khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đi cấp cứu thay vì chờ cơn đau tự hết hoặc tự uống thuốc tại nhà. Với nhồi máu cơ tim cấp, trì hoãn có thể khiến cơ tim tổn thương thêm.
Stent khẩn cấp cứu dòng máu, nhưng không xóa bỏ nguy cơ
Đặt stent cấp cứu có thể mở lại đoạn động mạch vành bị tắc, nhưng không đồng nghĩa bệnh xơ vữa đã khỏi hoàn toàn. Stent là giá đỡ giữ lòng mạch mở sau khi nong; nguy cơ hẹp ở vị trí khác vẫn còn, nên điều trị và kiểm soát yếu tố nguy cơ phải tiếp tục. Người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định, tái khám đúng lịch và hỏi bác sĩ trước khi dùng thêm thuốc, thảo dược hay thực phẩm bổ sung. Đặc biệt, không tự ý ngừng thuốc chống kết tập tiểu cầu: ngừng quá sớm có thể làm hình thành cục máu đông trong stent và gây nhồi máu cơ tim nguy hiểm. Những người trẻ có huyết áp cao, hút thuốc hoặc có dấu hiệu bất thường không nên đợi đến lúc đau dữ dội mới đi khám. Theo dõi sức khỏe định kỳ giúp phát hiện nguy cơ trước khi biến cố buộc họ phải vào phòng can thiệp.
Phòng ngừa không đòi hỏi một thay đổi lớn trong một ngày, nhưng cần sự kiên trì: ngủ đủ, sắp xếp công việc để giảm thức khuya, vận động thường xuyên, ăn uống cân bằng, không hút thuốc và hạn chế rượu bia. Nếu đã có tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu, cần theo dõi và điều trị thay vì chờ cơ thể phát tín hiệu rõ rệt. Bệnh nhân 35 tuổi cho biết sẽ thay đổi thói quen thức khuya sau khi xuất viện; hai bệnh nhân 42 tuổi cũng ổn định sau năm ngày điều trị. Những kết cục này nhắc rằng cấp cứu kịp thời có thể cứu cơ tim, nhưng chủ động kiểm soát nguy cơ mới là cách giảm khả năng phải đối mặt với biến cố. Tuổi tác không thể thay thế việc chăm sóc sức khỏe.
