Đồng bằng sông Cửu Long đang chuyển mình thành điểm đến sản xuất mới
Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào giai đoạn tái định vị, khi những dự án như nhà máy Công nghệ Thể thao Bestway Cần Thơ và cụm công nghiệp Xây Đá B báo hiệu một chiến lược mới: biến vùng đất vốn quen với cây lúa, con cá thành điểm đến sản xuất, chế biến và xuất khẩu, dựa trên hạ tầng khu công nghiệp VSIP và mạng lưới giao thông kết nối liên vùng để thu hút dòng vốn đầu tư, tạo việc làm và nâng cấp năng suất kinh tế địa phương. Hai dự án này không chỉ là thêm vài nhà máy Cần Thơ, mà là phép thử cho khả năng miền Tây bước ra khỏi vai trò “vùng nguyên liệu” và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp quốc gia. Nhà máy Công nghệ Thể thao Bestway Cần Thơ giai đoạn 1 đang hoạt động trên diện tích nhà xưởng khoảng 280.000m² trong Khu công nghiệp Vĩnh Thạnh giai đoạn 1 thuộc VSIP Cần Thơ, với năng lực sản xuất hơn 22 triệu sản phẩm mỗi năm và định hướng xuất khẩu. Việc dự án hoàn thành đầu tư nhanh sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư lần đầu vào tháng 9/2025 cho thấy mức độ quyết liệt của nhà đầu tư và sức hấp dẫn mới của môi trường công nghiệp tại đây. Nếu chỉ nhìn đây như một nhà máy lớn, ta sẽ bỏ qua thông điệp quan trọng: Cần Thơ đang chủ ý xây dựng không gian công nghiệp mới để dịch chuyển cấu trúc kinh tế sang các ngành có năng suất cao hơn, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào nông nghiệp thô sơ.
Bestway Cần Thơ: Từ một nhà máy đến tham vọng hệ sinh thái công nghiệp
Nhìn vào nhà máy Bestway Cần Thơ, điều đáng nói không chỉ là quy mô, mà là cách thành phố dùng dự án này để định hình lại vai trò của khu vực Vĩnh Thạnh và khu công nghiệp VSIP trên bản đồ công nghiệp địa phương. Nhà máy giai đoạn 1 đã đi vào hoạt động, với kế hoạch tiếp tục triển khai giai đoạn 2 diện tích khoảng 120.000m² và đưa vào sản xuất vào tháng 7/2027, trước khi hoàn thiện giai đoạn 3 để đạt tổng diện tích sàn xây dựng khoảng 530.000m², tạo khoảng 6.000 việc làm và xuất khẩu sản phẩm đến hơn 120 quốc gia. Đây là lộ trình mở rộng sản xuất miền Tây mang tính hệ thống chứ không phải kiểu đầu tư nhỏ lẻ. Một phát biểu đáng trích lại là: "Nhà máy Bestway đi vào hoạt động không chỉ bổ sung năng lực sản xuất quy mô lớn, định hướng xuất khẩu mà còn góp phần định hình vai trò của khu vực Vĩnh Thạnh và Khu công nghiệp VSIP trong bản đồ công nghiệp của Cần Thơ". Việc lãnh đạo thành phố nhấn mạnh chuyển dịch sang công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và logistics cho thấy một lựa chọn chiến lược: dùng các dự án FDI có hoạt động thực chất để tạo tác phong công nghiệp, đào tạo kỹ năng và kết nối doanh nghiệp địa phương vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu thành công, VSIP Cần Thơ có thể tiến gần mục tiêu hình thành hệ sinh thái sản xuất, nơi các dự án bổ trợ lẫn nhau thay vì chỉ “ở chung khu đất công nghiệp” một cách rời rạc.
Cụm công nghiệp Xây Đá B: Lợi thế vị trí và bài toán công nghiệp hóa nông thôn
Nếu Bestway đặt dấu ấn ở trung tâm khu công nghiệp VSIP, thì cụm công nghiệp Xây Đá B kể một câu chuyện khác: công nghiệp hóa nông thôn với vị trí chiến lược. Nằm tại ấp Xây Đá B, xã Hồ Đắc Kiện, CCN này đấu nối trực tiếp với Quốc lộ 1A và giáp tỉnh Hậu Giang. Khoảng cách 40km tới trung tâm thành phố Cần Thơ, 50km tới sân bay Cần Thơ và 45km tới cảng Cái Cui không phải là con số ấn tượng nếu so với các khu công nghiệp sát đô thị, nhưng với một vùng nông nghiệp, đây là bước nhảy không nhỏ về khả năng tiếp cận thị trường và logistics. CCN Xây Đá B có tổng diện tích 53,9ha, mật độ xây dựng 70%, với đất xây dựng nhà máy chiếm 37,98ha cùng hệ thống giao thông nội bộ được quy hoạch lộ giới từ 13m đến 22m. Dự án được khởi động năm 2020, thi công từ tháng 3/2023 và khánh thành ngày 04/04/2025, đến tháng 6/2026 đã thu hút được 3 nhà đầu tư thứ cấp và kỳ vọng thêm khoảng 10 nhà đầu tư nữa trong tương lai. Việc sớm có hệ thống xử lý nước thải module công suất 1.500 m3/ngày và giấy phép môi trường được cấp tháng 8/2026 cho thấy chủ đầu tư không muốn lặp lại mô hình cụm công nghiệp “thiếu chuẩn môi trường”, vốn là nguyên nhân khiến nhiều địa phương bị chững lại trong quá trình công nghiệp hóa.
Hạ tầng công nghiệp mở rộng: Cơ hội FDI và bài toán chất lượng tăng trưởng
Điểm chung giữa nhà máy Bestway Cần Thơ và cụm công nghiệp Xây Đá B là cách cả hai dự án đang dùng hạ tầng công nghiệp để mở cửa cho FDI lẫn doanh nghiệp trong nước. Tại VSIP Cần Thơ, thành phố yêu cầu các cơ quan đồng hành xuyên suốt quá trình dự án vận hành, xử lý nhanh và rõ trách nhiệm những vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời chủ động kết nối các dự án bổ trợ nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất. Đây là bước chuyển quan trọng: không còn tư duy “cấp phép xong là xong”, mà coi việc giữ chân nhà đầu tư và tạo điều kiện cho sản xuất phát triển là nhiệm vụ dài hạn. Ở CCN Xây Đá B, việc sớm thu hút 3 nhà đầu tư thứ cấp và xây dựng hệ thống điện, nước, xử lý nước thải đồng bộ là tín hiệu cho thấy hạ tầng công nghiệp đang được dùng như công cụ để kéo thêm dòng vốn sản xuất, thay vì chờ các doanh nghiệp “tự bơi” trong điều kiện thiếu dịch vụ. Tuy nhiên, thách thức nằm ở chỗ chất lượng tăng trưởng phải đi kèm với quản lý môi trường và liên kết với nông nghiệp địa phương. Nếu các ngành chế biến nông sản, thủy sản, cơ khí, may mặc và sản xuất linh kiện điện tử chỉ dừng lại ở gia công đơn giản, miền Tây sẽ có thêm nhà máy nhưng vẫn khó bước lên nấc thang giá trị cao hơn.
Kết luận: Miền Tây có đủ dũng khí để trở thành vùng công nghiệp mới?
Nhìn tổng thể, sự xuất hiện của nhà máy Bestway trong khu công nghiệp VSIP Cần Thơ và cụm công nghiệp Xây Đá B cho thấy Đồng bằng sông Cửu Long đang thử nghiệm một mô hình phát triển sản xuất miền Tây mới: kết hợp lợi thế lao động, vị trí giao thông với hạ tầng công nghiệp bài bản để thu hút dự án sản xuất hướng xuất khẩu. Nhà đầu tư nước ngoài chọn Cần Thơ vì nguồn lao động dồi dào, hạ tầng phát triển và môi trường ổn định, trong khi chính quyền địa phương chủ ý dịch chuyển cơ cấu kinh tế sang các ngành có năng suất cao hơn. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu miền Tây có thể trở thành điểm đến sản xuất, mà là có chấp nhận thay đổi thói quen phát triển: chú trọng chất lượng dự án, gắn chặt yêu cầu môi trường và buộc doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Nếu Cần Thơ giữ được tinh thần đồng hành với doanh nghiệp đến cùng, dùng VSIP và các cụm công nghiệp như Xây Đá B làm hạt nhân hình thành hệ sinh thái sản xuất liên kết với nông nghiệp, dịch vụ và logistics, thì câu trả lời có thể là "có". Nhưng đó sẽ không phải là cuộc chuyển mình tự nhiên, mà là lựa chọn mang tính chính sách, đòi hỏi kiên trì, sự tỉnh táo trước rủi ro môi trường và quyết tâm thoát khỏi hình ảnh một vùng "cung cấp nguyên liệu" trong chuỗi sản xuất toàn cầu.
