Giải thưởng nhiếp ảnh châu Âu và làn sóng kể chuyện bằng hình ảnh
Giải thưởng nhiếp ảnh châu Âu và Ocean Photographer of the Year là các cuộc thi ảnh quốc tế tập trung tôn vinh những tác phẩm nhiếp ảnh xuất sắc có khả năng kể chuyện về thế giới, từ đô thị đến đại dương, đồng thời phản ánh xu hướng nhiếp ảnh hiện đại với kỹ thuật chuyên nghiệp và góc nhìn giàu tính nhân văn của các tác giả trên nhiều châu lục.
Điểm đáng chú ý năm nay là cả hai sân chơi đều không xem ảnh chỉ như bằng chứng của khoảnh khắc, mà là phương tiện để người xem "ở lại" lâu hơn với câu chuyện, với không gian và với những câu hỏi về môi trường, lao động, hay mối quan hệ giữa con người và tự nhiên. Theo một nhận định, "những bức ảnh tốt làm được nhiều hơn là ghi chép một khoảnh khắc", và tinh thần đó xuyên suốt từ rừng mưa lạnh giá đến làn sóng Tahiti.
European Photography Awards: thế giới nhìn qua khoảnh khắc và không gian
European Photography Awards năm nay thu hút hơn 3.000 tác phẩm dự thi đến từ hơn 40 quốc gia, cho thấy sức hấp dẫn của một cuộc thi ảnh quốc tế đã vượt khỏi phạm vi khu vực. Trọng tâm cuộc thi thuộc về hai danh hiệu lớn: Michelle Valberg được vinh danh Photographer of the Year ở hạng mục chuyên nghiệp, còn Thea Mihu nhận giải cao nhất ở hạng mục nghiệp dư.
Trong "Edge of the Feast" của Valberg, khoảnh khắc cá voi lưng gù lao lên mặt nước và chim mòng biển lao xuống trở thành hình ảnh về ranh giới mong manh giữa hiểm nguy và cơ hội trong tự nhiên, hơn là màn trình diễn sức mạnh đơn thuần. Trái ngược, "The White Harvest" của Mihu lại là một câu chuyện lao động ở cánh đồng muối Hòn Khói, nơi một vài người công nhân nhỏ bé giữa hàng trăm hecta ruộng phơi, gợi lên câu hỏi về điều gì được giữ lại và điều gì sẽ mất đi khi quá trình hiện đại hóa diễn ra.
Ocean Photographer of the Year: 13 bức ảnh và bản đồ cảm xúc của đại dương
Ocean Photographer of the Year là một cuộc thi ảnh quốc tế khác, tôn vinh đại dương trong toàn bộ sự phức tạp: vẻ đẹp, tính mong manh và nhu cầu cấp thiết phải bảo vệ hệ sinh thái biển. Năm nay, danh sách chung khảo giới thiệu 13 bức ảnh nổi bật, từ cảnh hải cẩu New Zealand xé xác cá đuối, các loài cá săn mồi cắn nhau, đến khoảnh khắc Mola mola lặng lẽ lướt đi trong làn nước trong xanh ở bán đảo Baja.
Ở hạng mục Fine Art, một làn sóng mạnh ngoài khơi Tahiti được chụp từ mô-tô nước bằng ống kính tele dài, biến hỗn độn của nước thành một phong cảnh được cân bằng kỹ lưỡng, gợi nhớ đến bản in "The Great Wave" kinh điển của Hokusai. Những cảnh săn mồi bạo liệt, những mối quan hệ mẹ con của hải cẩu Hawai, hay người thợ săn cá voi ở Lamalera lao mình với cây lao tay không chỉ ghi lại sự kiện, mà buộc người xem đối diện với các tranh luận về sinh kế, văn hóa và bảo tồn biển.
Kỹ thuật, xu hướng và ý niệm về nhiếp ảnh hiện đại
Các giải thưởng quốc tế này cho thấy nhiếp ảnh hiện đại đang đi xa khỏi lối chụp tả thực đơn giản: bằng drone, ống kính tele dài, ánh sáng điều hướng bằng snoot hay góc nhìn từ mô-tô nước, tác giả biến chủ đề quen thuộc thành cấu trúc hình học, lớp chất liệu, hoặc bề mặt trừu tượng. Bộ ảnh "Hong Kong From Above" biến mật độ đô thị thành một bức tranh hình học trừu tượng, trong khi những bức sóng ở Tahiti hay các cuộc săn mồi dưới nước là minh chứng cách kỹ thuật cao cấp được dùng để kể chuyện hơn là khoe công nghệ.
Điểm chung là sự kết hợp giữa kỹ thuật chuyên nghiệp và thông điệp: Valberg gắn nhiếp ảnh động vật hoang dã với kể chuyện môi trường và bảo tồn, không chỉ ở rừng mưa Great Bear mà cả vùng Bắc Cực. Ocean Photographer of the Year thì nhấn mạnh "sự kỳ diệu, tính mong manh và nhu cầu bảo vệ" đại dương như một trục nội dung xuyên suốt. Nhiếp ảnh vì thế trở thành ngôn ngữ thị giác của thời đại khủng hoảng khí hậu và chuyển dịch xã hội, nơi mỗi cú bấm máy mang theo lập luận thay vì chỉ là cảm xúc.
Kết luận: Ý nghĩa của các sân chơi quốc tế đối với nhiếp ảnh
Cho dù là giải thưởng nhiếp ảnh châu Âu hay Ocean Photographer of the Year, điểm cốt lõi không nằm ở danh hiệu mà ở cách những tác phẩm nhiếp ảnh xuất sắc buộc người xem đặt lại câu hỏi về thế giới quanh mình. Các bức ảnh từ rừng mưa đến đại dương đều cho thấy nhiếp ảnh đang chuyển từ việc ghi nhận sang đối thoại: giữa người và tự nhiên, giữa đô thị và ký ức, giữa sinh kế và bảo tồn.
Với việc danh sách chung khảo đã được công bố và các hạng mục cùng danh hiệu Ocean Photographer of the Year sẽ được công bố vào tháng 9, câu chuyện chắc chắn chưa kết thúc. Các cuộc thi ảnh quốc tế như thế tiếp tục là nơi phản chiếu xu hướng kỹ thuật mới, đồng thời là diễn đàn nơi nhiếp ảnh được xem như một hình thức báo cáo trực quan về trạng thái hành tinh, chứ không chỉ là nghệ thuật đẹp mắt treo trên tường.
