Triển lãm ảnh di tích và thông điệp mở đầu: di sản chỉ sống khi được nhìn ngắm
Triển lãm ảnh di tích lịch sử – văn hóa TP.HCM là hoạt động trưng bày 283 tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật của các nữ nhiếp ảnh gia, khắc họa di tích, công trình kiến trúc và địa chỉ lịch sử để tôn vinh di sản văn hóa TP.HCM và lan tỏa trách nhiệm bảo tồn di sản đến cộng đồng thông qua cảm xúc thị giác và ký ức đô thị. Sáng 2/10, không gian Nhà Văn hóa Phụ nữ TP.HCM cơ sở 2 bỗng trở thành “bảo tàng ký ức” khi triển lãm ảnh nghệ thuật "Di tích lịch sử - văn hóa TP Hồ Chí Minh" chính thức khai mạc. Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà là lời nhắc mạnh mẽ: di sản nếu không được nhìn, nhớ và kể lại thì sẽ trở nên im lặng trong chính thành phố của mình.
Góc nhìn nữ nhiếp ảnh gia: từ chùa cổ đến phố xá hiện đại
Điều làm triển lãm ảnh di tích này khác biệt là toàn bộ 283 tác phẩm đều đến từ 28 thành viên Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nữ Hải Âu. Khi những nữ nhiếp ảnh gia bước vào không gian di sản văn hóa TP.HCM, họ không chỉ ghi nhận chi tiết kiến trúc, mà còn đọc được cảm xúc của đá, gỗ, mái ngói và ánh sáng. Các tác phẩm tập trung khắc họa nét cổ kính của những ngôi chùa, công trình kiến trúc, địa chỉ ghi dấu lịch sử, đồng thời đặt chúng trong nhịp thở của đô thị hôm nay. Nhờ sự chọn lựa ánh sáng, màu sắc và góc chụp tinh tế, những điểm đến quen thuộc hiện lên giàu cảm xúc, buộc người xem phải dừng lại lâu hơn, nhìn kỹ hơn, và tự hỏi mình đã “sống cùng” di sản hay chỉ “đi ngang qua” nó từ trước đến nay.
Kết nối quá khứ và hiện tại: khi nhiếp ảnh trở thành lời mời dấn thân
Quan điểm cốt lõi của triển lãm là: bảo tồn di sản không thể tách khỏi đời sống mãnh liệt của đô thị. Các khung hình cho thấy di tích không đứng riêng trên bục trưng bày, mà nằm giữa dòng người, xe cộ, giữa những câu chuyện thường ngày. Theo bà Phan Thị Bích Hường, di sản là nơi lưu giữ ký ức và góp phần định hình bản sắc của nhiều thế hệ người dân; qua các tác phẩm này, những nữ nhiếp ảnh gia đã kết nối quá khứ với nhịp sống hiện tại và gửi gắm tình cảm dành cho thành phố. Góc nhìn ấy rất quan trọng: nó khuyến khích công chúng, nhất là người trẻ, nhìn di sản như một phần đời sống chứ không phải một chương mục lịch sử xa lạ. Trong từng bức ảnh, ta thấy một lời mời dấn thân: hãy bước vào di tích, nghe nó kể chuyện, rồi kể lại theo cách của chính mình.
Từ triển lãm đến cộng đồng: bảo tồn di sản là trách nhiệm chung
Triển lãm ảnh di tích rõ ràng không chỉ nhắm đến giới yêu nhiếp ảnh. Mục tiêu của Nhà Văn hóa Phụ nữ là đưa di sản văn hóa TP.HCM đến gần công chúng, giúp mọi người hiểu, trân trọng di sản và nâng cao ý thức giữ gìn giá trị văn hóa. Việc triển lãm kéo dài đến ngày 12-10 tại cơ sở 2, số 2 Nguyễn Đổng Chi, phường Tân Mỹ, tạo khoảng thời gian đủ rộng để các nhóm học sinh, sinh viên, người dân khu vực và du khách ghé thăm. Song song với không gian trưng bày, Câu lạc bộ Nhiếp ảnh nữ Hải Âu ra mắt tập sách ảnh cùng tên với 396 tác phẩm của 28 tác giả, nối dài hành trình lưu giữ di sản bằng nhiếp ảnh. Khi hình ảnh được mang về nhà, về trường học, về câu lạc bộ, thông điệp bảo tồn di sản không dừng lại ở tường triển lãm mà lan ra cộng đồng.
Kết luận: nữ nhiếp ảnh gia và tương lai di sản văn hóa TP.HCM
Nhìn lại sự kiện khai mạc ngày 2/10, có thể nói triển lãm ảnh nghệ thuật "Di tích lịch sử - văn hóa TP Hồ Chí Minh" đã làm được điều mà nhiều chiến dịch truyền thông chưa chạm tới: khiến người xem thấy mình có phần trong di sản chứ không chỉ là khán giả đứng ngoài. Khi đề tài di tích lịch sử, văn hóa từng là thách thức với các tác giả nữ, việc họ kiên trì sáng tác và hoàn thành bộ ảnh cho thấy một thái độ rất rõ: bảo tồn di sản không phải công việc của riêng ngành văn hóa, mà là câu chuyện của từng công dân đô thị. Triển lãm ảnh di tích lần này nhấn mạnh một kết luận cần được lặp lại nhiều lần: nếu mỗi người dành thêm một khoảnh khắc quan sát, tìm hiểu và tôn trọng những công trình quanh mình, di sản văn hóa TP.HCM sẽ có tương lai sống động hơn, thay vì chỉ tồn tại trên những dòng tư liệu khô khan.
