Một Sư tử bạc Venice mang ý nghĩa lớn hơn một chiếc cúp
Chiến thắng Sư tử bạc – Giải thưởng Lớn của Ban giám khảo tại Liên hoan phim Venice lần thứ 83 của đạo diễn Lee Chang-dong với Possible Love là cột mốc xác lập lại vị thế của phim tác giả Hàn Quốc trên sân khấu quốc tế, đồng thời cho thấy sức sống bền bỉ của một nhà làm phim trở lại sau tám năm vắng bóng với một tác phẩm chạm tới nỗi đau xã hội lẫn câu hỏi đạo đức trong chính hành vi làm phim.
Lee Chang-dong, một trong những tiếng nói quan trọng nhất của điện ảnh Hàn, đã giành Giải thưởng lớn của Ban giám khảo – giải cao thứ hai của Venice – với Tình yêu khả dĩ (Possible Love), sau 24 năm kể từ lần được vinh danh Đạo diễn xuất sắc với Oasis. Với ông, đây không chỉ là chiếc Sư tử bạc Venice để trưng bày trên kệ, mà là "lời động viên" từ cộng đồng điện ảnh thế giới dành cho cách ông đặt câu hỏi với khán giả và với bản thân. Chiến thắng này cho thấy: không cần Sư tử Vàng, một phim Hàn vẫn có thể tạo nên khoảnh khắc mang tính định nghĩa cho cả nền điện ảnh.
Possible Love: khi phim Hàn đặt câu hỏi về đạo đức của cái nhìn
Possible Love phim không thắng nhờ chiêu trò, mà nhờ một câu hỏi khó chịu: điện ảnh được phép làm gì với vết thương của người khác? Tác phẩm theo chân hai cặp vợ chồng thuộc những tầng lớp đối lập – Ho Seok, công nhân bị sa thải do Seol Kyung-gu thủ vai, cùng vợ là Mi-ok (Jeon Do-yeon), và cặp đôi Ye-ji – đạo diễn phim tài liệu (Cho Yeo-jeong) với Sang-woo (Zo In-sung). Họ giao cắt khi Ye-ji quyết định làm một bộ phim tài liệu, và từ đó, máy quay trở thành con dao hai lưỡi: vừa ghi lại hiện thực, vừa xâm nhập đời sống riêng tư.
Điểm khởi nguồn của Possible Love là một vụ sa thải hàng loạt tại một tập đoàn lớn từng gây chấn động xã hội Hàn Quốc hơn 10 năm trước, cùng với cuộc đình công và quá trình cưỡng chế giải tán để lại vết sẹo nặng nề trong đời sống người lao động. Lee Chang-dong thừa nhận cú sốc mà ông cảm nhận với tư cách nhà sáng tạo là nguyên liệu cho kịch bản. Máy quay trong phim không chỉ quan sát nhân vật mà còn soi lại chính đạo diễn: khi một nhà làm phim bước vào đời sống của người khác, ranh giới giữa thấu hiểu và lợi dụng, giữa đồng cảm và khai thác, mỏng đến mức đáng sợ.
Từ khoảng lặng tám năm đến cú trở lại của Lee Chang-dong tại Venice
Possible Love đánh dấu bộ phim điện ảnh đầu tiên của Lee Chang-dong sau tám năm kể từ Burning, chấm dứt một khoảng lặng mà nhiều người lo rằng ông sẽ rời xa phim truyện vĩnh viễn. Thay vì lựa chọn một dự án "dễ chịu" cho màn trở lại, ông tiếp tục con đường khó: kể những câu chuyện chậm rãi, nhiều khoảng lặng, nhưng chất đầy mâu thuẫn đạo đức. "Tôi làm bộ phim này để đặt ra câu hỏi điện ảnh có thể và nên làm gì trong những thời điểm như thế này", ông nói khi nhận giải, xem Sư tử bạc như tín hiệu khích lệ để tiếp tục đặt ra những câu hỏi đó.
Chiến thắng lần này nối lại một vòng tròn nghề nghiệp: từ Oasis, Secret Sunshine, Poetry đến Burning, Lee Chang-dong luôn được nhắc tới như một trong những gương mặt định nghĩa dòng phim tác giả Hàn. Venice từng trao cho ông Sư tử bạc Đạo diễn xuất sắc, nay lại trao Giải thưởng Lớn của Ban giám khảo, như cách công nhận rằng cái nhìn của ông vẫn cần thiết trong điện ảnh đương đại. Nói cách khác, đây không phải hồi kết của một huyền thoại, mà là chương mới của một nhà văn – đạo diễn tiếp tục dùng phim để viết những câu hỏi chưa có lời giải.
Một chiến thắng lịch sử cho phim Hàn Quốc quốc tế tại Liên hoan phim Venice
Sư tử bạc Venice dành cho Possible Love không chỉ là chiến thắng cá nhân của Lee Chang-dong, mà còn là bước tiến lịch sử: lần đầu tiên một bộ phim Hàn Quốc giành Giải thưởng Lớn của Ban giám khảo tại Liên hoan phim Venice. Trước đó, Pieta của Kim Ki-duk từng giành Sư tử Vàng, nhưng giải Grand Jury vẫn là "nấc thang" mà phim Hàn chưa chạm tới. Giờ đây, điện ảnh Hàn Quốc đứng ở vị trí hiếm có: vừa từng đoạt giải cao nhất, vừa nắm một trong những giải quan trọng nhất của cuộc thi chính, mở rộng chỗ đứng trên bản đồ các liên hoan phim quốc tế lớn.
Đáng chú ý, Possible Love còn được chọn làm đại diện Hàn Quốc tranh hạng mục Phim quốc tế hay nhất tại Oscar lần thứ 99, cho thấy niềm tin rằng ngôn ngữ trầm tĩnh của Lee Chang-dong có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ. Sau LHP Venice, hành trình của phim chưa dừng lại: tác phẩm dự kiến ra rạp tại Hàn Quốc ngày 23/9, tiếp tục phát hành tại một số thị trường quốc tế trong tháng 10 trước khi xuất hiện trên Netflix toàn cầu ngày 6/11. Với chiến lược này, Possible Love không chỉ là phim dự lễ hội mà còn là bài kiểm tra sống còn của phim tác giả Hàn trong hệ sinh thái phát hành mới.
Sau Sư tử bạc: Possible Love và hướng đi mới của điện ảnh Hàn
Điều khiến chiến thắng của Lee Chang-dong Venice trở nên quan trọng là Possible Love không "thân thiện" theo kiểu thị trường; nó là phim đối thoại, không phải phim trả lời. Trong bối cảnh phim Hàn đang được biết đến nhiều hơn qua các bom tấn hay series trực tuyến, việc một phim cắt lát xã hội lạnh lẽo, nhiều khoảng lặng và đầy chất triết học lại đứng trên bục Sư tử bạc là tín hiệu đáng mừng: thế giới không chỉ muốn xem phim Hàn nhờ hành động hay kịch tính, mà còn sẵn lòng lắng nghe những câu hỏi khó chịu về đạo đức, giai cấp và khoảng cách giữa con người.
Tình yêu khả dĩ được mô tả là bộ phim đặt vấn đề đạo đức trong việc ghi lại vết thương của người khác một cách cô đọng, và sẽ sớm ra mắt khán giả trong nước vào ngày 23 trước khi phát hành toàn cầu trên Netflix vào 6-11. Hành trình đó cho thấy một tương lai nhiều khả dĩ cho phim Hàn Quốc quốc tế: từ Venice, Oscar cho tới nền tảng trực tuyến, một tác phẩm xuất phát từ cú sốc sa thải công nhân ở Hàn Quốc vẫn có thể trở thành tiếng nói chung cho người xem khắp thế giới. Kết luận đơn giản: Sư tử bạc không phải đích đến, mà là lời nhắc rằng điện ảnh Hàn vẫn còn nhiều câu chuyện gai góc cần được kể tiếp.
