Hồ sơ sức khỏe điện tử: từ tờ giấy lẻ loi đến “ký ức sức khỏe” suốt đời
Hồ sơ sức khỏe điện tử là hệ thống dữ liệu y tế số hóa lưu trữ toàn bộ thông tin khám chữa bệnh, tiêm chủng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh của mỗi người dân trên một nền tảng số thống nhất, cho phép cập nhật tự động sau mỗi lần khám và theo dõi các chỉ số sức khỏe liên tục suốt vòng đời thay vì phụ thuộc vào những tờ giấy rời dễ thất lạc. Hồ sơ sức khỏe điện tử ở TP.HCM không chỉ là bản chép lại kết quả khám mà là một “ký ức sức khỏe” sống động, tích lũy theo từng lần đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết hay chẩn đoán hình ảnh. Khi hơn 4 triệu người dân đã được khám và có hồ sơ điện tử sau hơn 3 tháng triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân, thông điệp quan trọng là: sức khỏe không còn được nhìn qua một lần khám, mà qua cả hành trình.
Khám sức khỏe toàn dân: lượng đã lớn, nhưng giá trị nằm ở chất và dữ liệu
TP.HCM đang triển khai 150 ngày cao điểm khám sức khỏe miễn phí theo hướng phi địa giới hành chính, đưa dịch vụ đến từ bệnh viện đến các điểm lưu động trong cộng đồng. Từ ngày 25/5 đến 6/9, thành phố đã khám sức khỏe cho 4.009.583 người, đạt hơn 31% mục tiêu 12.774.459 người. Con số này ấn tượng, nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “khám cho đủ số” thì chương trình sẽ sớm mất ý nghĩa. Giá trị thực sự nằm ở chỗ mỗi cuộc khám trở thành một dữ liệu y tế số hóa tiếp tục được sử dụng: dữ liệu khám phải được cập nhật để phục vụ quản lý sức khỏe người dân về sau. Theo Sở Y tế, ngành không đặt mục tiêu “đưa vài kết quả xét nghiệm lên ứng dụng”, mà nhắm đến việc tạo một ký ức sức khỏe cho từng người. Đây là bước chuyển từ tư duy chiến dịch sang tư duy quản lý sức khỏe lâu dài bằng dữ liệu.
Một hồ sơ, nhiều lần khám: lợi ích rất cụ thể với người dân và bác sĩ
Người dân đã bắt đầu cảm nhận sự khác biệt rất thực tế khi dữ liệu y tế được số hóa. Bà Trương Thị Cẩm May chia sẻ trước đây mỗi lần đi khám phải cầm theo nhiều giấy tờ, có khi thất lạc; nay hệ thống lưu lại thông tin các lần khám đầy đủ nên thuận tiện hơn. Hệ thống dữ liệu giúp người dân không phải cung cấp lại nhiều lần thông tin sức khỏe cơ bản khi đi nhiều bệnh viện khác nhau, đồng thời giúp bác sĩ tra cứu lịch sử điều trị dễ hơn. Quan trọng hơn, những chỉ số như huyết áp hay đường huyết nếu nhìn một lần có thể bình thường, nhưng khi theo dõi qua nhiều lần mới thấy xu hướng tăng hoặc giảm, từ đó tăng ý thức phòng bệnh của người dân. Hồ sơ sức khỏe điện tử chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi lần khám được cập nhật tự động, tích lũy theo thời gian để phục vụ chăm sóc sức khỏe, thay vì “nằm yên” trên ứng dụng.
Giám sát chất lượng bằng phản ánh số: người dân trở thành đồng tác giả dữ liệu
Khám sức khỏe toàn dân không chỉ là chuyện bác sĩ khám – người dân nhận kết quả. TP.HCM đang cho người dân một vai trò mới: đồng giám sát chất lượng khám và dữ liệu. Người dân có thể gửi phản ánh trực tiếp qua đường dây nóng hoặc mục “Phản ánh của người dân” trên cổng thông tin, các phản ánh được số hóa thành dữ liệu quản lý để nhận diện vấn đề và cơ sở cần chấn chỉnh. Sở Y tế xây dựng bộ tiêu chí gồm 8 nhóm với 48 tiêu chí, tổng 100 điểm và 5 điểm thưởng, trong đó 24 tiêu chí lõi và 8 tiêu chí bắt buộc để đánh giá chất lượng khám từ điều kiện tổ chức, quy trình đến tư vấn khi phát hiện bất thường. Hệ thống Dashboard tiếp nhận phản ánh giúp công khai phản hồi và kết quả xử lý hằng tuần. Điều này biến chương trình thành một cơ chế hai chiều: bác sĩ nhập dữ liệu, người dân phản hồi, và chính quyền dùng dữ liệu phản ánh để nâng chất khám – chứ không chỉ đếm lượt.
Từ phát hiện sớm đến quản lý dự phòng: chặng đường dài cần thêm 9 triệu hồ sơ
Giá trị lớn nhất của dữ liệu liên tục không nằm ở những con số đẹp trên Dashboard, mà ở khả năng phát hiện sớm bệnh lý và chuyển trọng tâm sang chăm sóc dự phòng. Với người khỏe mạnh, hồ sơ sức khỏe điện tử giúp theo dõi các chỉ số theo thời gian; với người có bệnh hoặc dấu hiệu bất thường, chuỗi dữ liệu dài cho phép bác sĩ nhìn thấy xu hướng, nguy cơ, và tư vấn can thiệp sớm hơn. Quy trình đánh giá chất lượng khám đã yêu cầu cơ sở y tế phải tư vấn, hướng dẫn rõ ràng khi phát hiện bất thường về sức khỏe. Tuy nhiên, hơn 4 triệu hồ sơ mới chỉ là khởi đầu: với mục tiêu 12.774.459 người, hiện thành phố mới đạt hơn 31%, nghĩa là gần 9 triệu người vẫn cần được tiếp cận, khám và sàng lọc. Người dân chủ động tham gia khám không chỉ là quan tâm sức khỏe bản thân mà còn góp phần hình thành dữ liệu sức khỏe cộng đồng đầy đủ hơn, phục vụ quản lý và chăm sóc sức khỏe TP.HCM trong dài hạn.
