Hồ sơ sức khỏe điện tử: từ khái niệm đến bước ngoặt ở TP.HCM
Hồ sơ sức khỏe điện tử là hệ thống lưu trữ, liên thông và cập nhật toàn bộ thông tin khám, chữa bệnh, xét nghiệm, đơn thuốc và các chỉ số sức khỏe của người dân trên nền tảng số, giúp tạo thành một lịch sử sức khỏe liên tục, đồng bộ giữa các cơ sở y tế, công cụ quản lý và người bệnh, thay thế hoàn toàn cách giữ hồ sơ giấy rời rạc và đứt quãng vốn gây lãng phí, trùng lặp và bỏ lỡ cơ hội phòng bệnh từ sớm. Tại TP.HCM, bước ngoặt đã rõ: hơn 4 triệu người đã được khám sức khỏe và lập hồ sơ sức khỏe điện tử chỉ sau hơn ba tháng triển khai từ ngày 25/5 đến 6/9, đạt trên 31% mục tiêu hơn 12,7 triệu dân. Con số ấy không chỉ phản ánh nỗ lực tổ chức khám miễn phí, mà đánh dấu chuyển đổi số y tế đang đi vào đời sống hàng ngày. Điều đáng nói là mỗi cuộc khám giờ không kết thúc ở tờ giấy, mà trở thành một mắt xích dữ liệu trong hành trình quản lý sức khỏe toàn vòng đời.
Từ xấp giấy khám bệnh đến "ký ức sức khỏe" suốt đời
Điểm giá trị nhất của hồ sơ sức khỏe điện tử không nằm ở giao diện ứng dụng, mà ở triết lý mới: dữ liệu phải theo kịp cuộc đời người bệnh. Từ ngày 1/7, TP.HCM đưa hồ sơ sức khỏe điện tử lên ứng dụng Công dân số Thành phố, biến mỗi lần khám thành một phần của lịch sử sức khỏe liên tục thay vì một sự kiện lẻ tẻ. Người dân không còn phải ôm theo xấp giấy, hồi tưởng lại toa thuốc cũ khi bác sĩ hỏi kết quả xét nghiệm lần trước. Khi huyết áp, đường huyết, các chỉ số xét nghiệm được ghi nhận theo thời gian, họ lần đầu có thể nhìn thấy xu hướng tăng – giảm để điều chỉnh hành vi, thay vì chỉ chờ bệnh xuất hiện rồi mới cấp cứu. Ngành y tế Thành phố nói rõ: mục tiêu không phải "đưa vài kết quả xét nghiệm lên ứng dụng" mà là tạo ra "ký ức sức khỏe" cho mỗi người dân. Đó là cách quản lý sức khỏe toàn vòng đời trở nên hữu hình, có dữ liệu hỗ trợ, thay vì chỉ là khẩu hiệu.
Sổ sức khỏe VNeID: hồ sơ y tế di động và sức mạnh liên thông
Điểm then chốt để hồ sơ sức khỏe điện tử không bị "chết yểu" là đưa chúng vào hệ sinh thái số người dân đang dùng hàng ngày. Sổ sức khỏe VNeID làm được điều đó. Ở một tỉnh khác, hơn 1,6 triệu người đã có Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, sau khi 1,72 triệu người được khám sàng lọc sức khỏe miễn phí, tương đương hơn 51% dân số. Sổ này lưu trữ lịch sử khám chữa bệnh, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm trên điện thoại, giúp bác sĩ nhìn rõ quá trình điều trị, đặc biệt với người tái khám định kỳ. Ở cấp quốc gia, hơn 30 triệu Sổ sức khỏe điện tử đã được tích hợp trên VNeID, cùng với bệnh án điện tử tại 1.192 bệnh viện dẫn tới một mạng lưới dữ liệu y tế đang được liên thông mạnh mẽ. Theo quyết định chuyên ngành, dữ liệu trên sổ sức khỏe VNeID còn có thể thay thế giấy tờ y tế tương đương trong một số thủ tục hành chính, nếu đã liên thông và hiển thị đầy đủ. Điều này không chỉ giảm giấy tờ và đi lại, mà khẳng định sổ sức khỏe VNeID là công cụ quản lý, lưu trữ thông tin y tế quan trọng, đi cùng người dân như một "hồ sơ y tế di động" suốt đời.
Chuyển đổi số y tế: từ chữa bệnh thụ động sang quản lý sức khỏe theo vòng đời
Việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử không phải phong trào nhất thời, mà là bước trung tâm trong chiến lược chuyển đổi số y tế. Một địa phương đã đặt mục tiêu từ năm nay 100% người dân được khám sức khỏe miễn phí hàng năm và lập Sổ sức khỏe điện tử trọn đời, đồng thời đến năm 2030 tiếp tục đầu tư hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và y tế số. Theo ngành y tế tỉnh này, hồ sơ số là điều kiện để chuyển từ mô hình điều trị thụ động sang chủ động quản lý sức khỏe theo vòng đời. Khi mỗi người có Sổ sức khỏe trên VNeID, bác sĩ nhanh chóng nắm tiền sử bệnh, hạn chế xét nghiệm trùng lặp; nhà quản lý nhìn được mô hình bệnh tật, phân bổ nguồn lực và chủ động phòng dịch. Trên bình diện toàn quốc, chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử từ 8/7 đến 15/10 được triển khai để bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và liên thông giữa cơ sở y tế. Đó là cách hệ thống y tế chuẩn bị cho một tương lai khi dự phòng, sàng lọc sớm và theo dõi liên tục trở thành chuẩn mực.
Thách thức dữ liệu và lý do người dân cần chủ động tham gia
Dẫu vậy, không nên lãng mạn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử. Hơn 4 triệu hồ sơ ở TP.HCM mới chỉ đạt hơn 31% mục tiêu, còn gần 9 triệu người chưa được tiếp cận, khám và sàng lọc. Ở các địa phương, nhân viên y tế phải vừa tổ chức khám, vừa hướng dẫn người dân – đặc biệt người cao tuổi, người khuyết tật – cập nhật thông tin vào Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Ngay cả khi công nghệ sẵn sàng, hồ sơ chỉ có giá trị nếu dữ liệu đầy đủ, chính xác, cập nhật thường xuyên. Thêm vào đó, an toàn và bảo mật thông tin là yêu cầu không thể né. Chính vì vậy, cách tiếp cận hợp lý không phải là chờ hệ thống hoàn hảo rồi mới dùng, mà là chấp nhận giai đoạn "vừa làm vừa chỉnh" và chủ động tham gia. Người dân càng đi khám định kỳ, yêu cầu cập nhật hồ sơ và học cách tra cứu, hồ sơ sức khỏe điện tử càng trở thành công cụ thiết thực để quản lý sức khỏe toàn vòng đời, chứ không dừng ở biểu tượng chuyển đổi số. Kết thúc lại, câu hỏi không còn là "có dùng hồ sơ điện tử hay không" mà là "chúng ta muốn dữ liệu sức khỏe của mình theo suốt đời, hay tiếp tục để nó rơi rụng theo từng tờ giấy khám bệnh".
