Chuẩn hóa không có nghĩa mọi thửa đất đã lên hệ thống
Chuẩn hóa dữ liệu đất đai là quá trình rà soát, bổ sung và làm sạch thông tin thửa đất để dữ liệu chính xác, đầy đủ, sạch và có thể được khai thác, chứ không đồng nghĩa mọi hồ sơ địa chính đã được số hóa và cập nhật hoàn chỉnh. Theo báo cáo ngày 29/10 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến 28/10 cả nước có 105.196.422 thửa đất; hơn 70,3 triệu thửa đã có dữ liệu trong hệ thống, nhưng chỉ 55.650.555 thửa đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”. Con số hơn 55,6 triệu là tiến bộ đáng kể, song không nên bị hiểu thành toàn bộ dữ liệu thửa đất đã sẵn sàng. Khoảng cách giữa số thửa đã đưa vào cơ sở dữ liệu đất đai và số thửa đạt chuẩn cho thấy công việc không dừng ở quét hồ sơ: thông tin còn phải được đối soát, cập nhật và có thể sử dụng thống nhất.
Tính đến cùng thời điểm, số thửa đạt chuẩn tăng hơn 32 triệu so với khi triển khai Chỉ thị 05/CT-TTg; riêng kỳ báo cáo, nhóm này tăng gần 7,9 triệu thửa. Dẫu vậy, cả nước vẫn còn hơn 14,65 triệu thửa đã có dữ liệu nhưng chưa đạt chuẩn và gần 34,9 triệu thửa chưa được xây dựng cơ sở dữ liệu. Vì vậy, cách đọc đúng về chuẩn hóa dữ liệu đất là nhìn đồng thời cả tiến độ lẫn phần hồ sơ chưa hoàn tất. Một cơ sở dữ liệu có nhiều bản ghi chưa chắc đã phản ánh đầy đủ tình trạng pháp lý và biến động thực tế của từng thửa.
Lâm Đồng là khoảng trống cần được nhìn thẳng
Khoảng trống ấy hiện rõ tại Lâm Đồng: toàn tỉnh còn 2.080.066 thửa đất chưa được cập nhật, số hóa và quản lý đầy đủ thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai. Đây không chỉ là một con số tồn đọng; nó cho thấy tiến độ chung của cả nước không thể thay thế việc kiểm tra cụ thể ở từng địa phương. Ngày 6/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường báo cáo tỉnh đã lập sáu tổ công tác để kiểm tra, tháo gỡ khó khăn, đồng thời phối hợp với công an, chính quyền cấp xã và Văn phòng Đăng ký đất đai nhằm đối soát thông tin, hoàn thiện hồ sơ và xử lý dữ liệu còn vướng.
Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành 832.000 thửa trong năm 2026, còn phần việc khác tiếp tục sang năm 2027. Riêng Văn phòng Đăng ký đất đai được giao tập trung xử lý hơn 500.000 thửa tồn đọng. Kế hoạch có mốc và đầu mối chịu trách nhiệm là tín hiệu cần thiết, nhưng khối lượng còn lại vẫn lớn. Địa bàn rộng, số thửa nhiều, hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ và biến động cần xác minh khiến số hóa đất đai không thể hoàn tất chỉ bằng việc chuyển giấy tờ thành tệp điện tử. Ảnh tư liệu về hoạt động số hóa tại Lâm Đồng minh họa đúng trọng tâm của phần việc này.
Hồ sơ thiếu có thể làm chậm việc của dân và cơ quan quản lý
Khi dữ liệu địa chính chưa hoàn chỉnh, người dân có thể gặp trở ngại lúc thực hiện thủ tục liên quan đến đất, công chứng hoặc thuế nếu thông tin trên hồ sơ và dữ liệu điện tử chưa khớp. Cơ quan quản lý cũng khó xác minh người sử dụng đất; có trường hợp người đứng tên đã mất nhưng thủ tục thừa kế chưa hoàn tất. Lịch sử sử dụng đất phức tạp và biến động qua nhiều thời kỳ càng làm việc đối chiếu kéo dài. Đây là lý do một thửa đã có bản ghi vẫn có thể chưa đủ điều kiện để xử lý hồ sơ một cách liền mạch.
Ở Lâm Đồng, cán bộ chuyên môn còn hạn chế trong khi cấp xã phải thực hiện nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Nếu chỉ chạy theo số lượng hồ sơ quét mà thiếu khâu kiểm chứng, dữ liệu có thể được đưa lên hệ thống nhưng vẫn không giải quyết được câu hỏi về vị trí, diện tích, ranh giới hay pháp lý. Ngược lại, dữ liệu được cập nhật và minh bạch giúp người dân làm thủ tục thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và nhà đầu tư tìm hiểu thửa đất, lựa chọn địa điểm dự án. Giá trị của số hóa vì thế nằm ở độ tin cậy và khả năng sử dụng, không chỉ ở số bản ghi.
Tiến độ phải được đo bằng dữ liệu dùng được
Ở quy mô cả nước, nhiệm vụ trước mắt là hoàn thiện dữ liệu cho hơn 14,65 triệu thửa đã có trong hệ thống nhưng chưa đạt tiêu chí; các địa phương dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu mới cho gần 2,8 triệu thửa trong năm 2026, rồi tiếp tục đo đạc, lập bản đồ địa chính và xây dựng dữ liệu cho phần còn lại trong năm 2027. Lâm Đồng cũng dự kiến chuyển phần chưa hoàn tất sang năm sau. Các mốc này chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng việc xác định rõ trách nhiệm, tháo gỡ lỗi kỹ thuật và hướng dẫn người dân phối hợp xác minh hồ sơ.
Khoảng cách giữa hơn 55,6 triệu thửa đạt chuẩn trên toàn quốc và hơn 2 triệu thửa chưa được cập nhật đầy đủ tại Lâm Đồng không phủ nhận kết quả chung; nó nhắc rằng tiến độ bình quân có thể che khuất những điểm nghẽn cụ thể. Cơ quan quản lý nên công khai rõ số thửa đã có dữ liệu, số thửa đạt chuẩn và số hồ sơ còn thiếu ở từng địa bàn. Với người dân, điều quan trọng không phải hệ thống có bao nhiêu bản ghi, mà thông tin thửa đất của mình có chính xác, cập nhật và dùng được khi cần hay không.
