Vành đai 3 TP.HCM: không chỉ là một tuyến đường mới mà là cấu trúc lại cả mạng lưới giao thông
Vành đai 3 TP.HCM là dự án giao thông chiến lược dài hơn 76 km, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, được đầu tư hơn 75.300 tỷ đồng với mục tiêu tạo một trục vành đai hiện đại giúp giảm tải các tuyến hiện hữu, mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và logistics, đồng thời tăng năng lực kết nối vùng, đặc biệt khu vực Đông Bắc thành phố. Đoạn trên cao thông xe sắp tới vì vậy không chỉ là thêm một tuyến đường, mà là bước bản lề để cấu trúc lại cách người và hàng hóa di chuyển quanh khu vực kinh tế lớn nhất phía Nam. Theo Ban Giao thông, đoạn trên cao từ nút giao kết nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây (HLD) đến Tân Vạn đã cơ bản hoàn thành, các đơn vị đang lắp đặt hệ thống chiếu sáng và hoàn thiện hạng mục an toàn giao thông để đưa vào khai thác. Ở giai đoạn chạy nước rút, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh cùng lãnh đạo các sở, ngành đã trực tiếp khảo sát công trường, kiểm tra tiến độ và yêu cầu tập trung nguồn lực để bảo đảm mục tiêu thông xe đoạn trên cao phía Đông trong tháng 11.
Đoạn trên cao HLD – Tân Vạn: tháo nút thắt giao thông TP.HCM ở cửa ngõ phía Đông
Điểm nhấn của tiến độ hiện nay là 17 km đoạn trên cao từ nút giao HLD, kết nối với cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, đến nút giao Tân Vạn, đã cơ bản hoàn thành và được lên kế hoạch khai thác đồng bộ trong tháng 11. Chính quyền thành phố thẳng thắn đặt mục tiêu: phải hoàn thiện dứt điểm hai vị trí then chốt HLD và Tân Vạn để toàn bộ đoạn trên cao thông xe trơn tru. Về mặt giao thông TP.HCM, đoạn tuyến phía Đông này được xác định giữ vai trò giảm áp lực tại cửa ngõ phía Đông, khi kết nối khu vực Bình Dương cũ với hệ thống giao thông hướng về các cảng. Thay vì chen chúc trên Xa lộ Hà Nội và Quốc lộ 1, dòng xe liên tỉnh và xe tải nặng sẽ có lựa chọn đi thẳng theo Vành đai 3 TP.HCM, tốc độ ổn định hơn, an toàn hơn và ít giao cắt dân sinh. Đây là thay đổi rất thực tế mà người dân và doanh nghiệp sẽ cảm nhận gần như ngay lập tức khi đoạn trên cao thông xe.
Hành lang kết nối Long Thành: tái định nghĩa khoảng cách Đông Bắc TP.HCM với vùng cảng và sân bay
Ý nghĩa lớn nhất của việc đoạn trên cao thông xe không nằm ở số km được hoàn thành, mà ở hành lang kết nối Long Thành mà nó tạo ra. Đoạn tuyến phía Đông được mô tả là một trong những hành lang giao thông quan trọng dẫn tới sân bay Long Thành, dự kiến đưa vào khai thác cuối năm 2026. Khi trục vành đai đã vận hành, các luồng hành khách và hàng hóa từ TP.Thủ Đức, Bình Dương cũ ra sân bay sẽ bớt lệ thuộc vào trung tâm TP.HCM, giảm đáng kể thời gian di chuyển và rủi ro kẹt xe. Theo Ban Giao thông, việc đưa từng đoạn tuyến vào khai thác sớm “sẽ góp phần tăng năng lực kết nối, tạo thêm lựa chọn hành trình cho người dân, doanh nghiệp và mở rộng không gian phát triển”. Nhìn rộng ra, Đông Bắc thành phố đang có cơ hội chuyển mình thành một cực logistics mới, gắn với Long Thành thay vì chỉ xoay quanh sân bay Tân Sơn Nhất vốn đã quá tải.
Tác động thực tế với người dân và doanh nghiệp: hành trình, chi phí và không gian phát triển
Nếu nhìn từ góc độ người sử dụng, lợi ích của đoạn trên cao thông xe rất cụ thể. Người dân khu vực TP.Thủ Đức, Bình Dương cũ sẽ có thêm lựa chọn hành trình, tránh đi xuyên lõi đô thị để ra cao tốc hoặc về hướng Đồng Nai, Tây Ninh. Doanh nghiệp vận tải giảm thời gian quay đầu xe, bớt cảnh xe container xếp hàng dài tại các nút giao truyền thống. Đối với các khu công nghiệp, kho bãi, việc Vành đai 3 TP.HCM hình thành sẽ là lý do thuyết phục để dịch chuyển đầu tư ra các khu vực dọc tuyến. Từ phía quản lý nhà nước, thông điệp cũng khá rõ: không chờ hoàn thành toàn tuyến mới khai thác, mà chủ động đưa những đoạn hoàn thành sớm vào sử dụng để tạo hiệu ứng lan tỏa. Điều này đồng nghĩa với việc cư dân quanh trục Vành đai 3 sẽ phải làm quen nhanh với một không gian đô thị chuyển động: tiếng ồn, lưu lượng xe tăng lên, nhưng đi kèm là giá trị đất đai, cơ hội việc làm và dịch vụ mới.
Thách thức vật liệu và bài kiểm tra về năng lực triển khai các dự án vành đai
Dù tiến độ đoạn phía Đông đang về đích, dự án Vành đai 3 TP.HCM vẫn đối mặt những thách thức không thể xem nhẹ. Ban Giao thông cho biết biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng và tình trạng khan hiếm một số loại vật liệu nhập khẩu, đặc biệt là nhựa đường, đang gây sức ép lên tiến độ. Theo đánh giá, nguồn cung nhựa đường nhập khẩu có khả năng thiếu hụt kéo dài, buộc chủ đầu tư phải rà soát, điều phối vật liệu theo từng gói thầu để giữ nhịp thi công. Đây là bài kiểm tra thực tế về năng lực triển khai các dự án vành đai quy mô lớn: không chỉ chuyện vốn hơn 75.300 tỷ đồng, mà là khả năng tổ chức chuỗi cung ứng, phối hợp liên tỉnh và duy trì chất lượng công trình trong bối cảnh giá cả biến động. Nếu Vành đai 3 vượt qua được giai đoạn nước rút này, nó sẽ trở thành mẫu thử quan trọng cho các tuyến vành đai tiếp theo mà vùng kinh tế trọng điểm phía Nam đang cần.
