Lừa đảo mua hàng online là gì và vì sao đang bùng nổ?
Lừa đảo mua hàng online là hình thức kẻ gian lợi dụng thói quen mua sắm qua mạng để tiếp cận người dùng, giả danh đơn vị uy tín, gửi thông báo thu hồi hàng hoặc hoàn tiền, rồi dẫn dụ nạn nhân cung cấp dữ liệu tài chính, truy cập đường link giả mạo nhằm chiếm đoạt tiền trong tài khoản. Việc đặt hàng online, thanh toán và nhận hàng chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại đã trở thành thói quen của nhiều người, biến đây thành “mảnh đất màu mỡ” cho tội phạm công nghệ cao. Nguy hiểm ở chỗ, không cần gặp mặt hay tiếp xúc trực tiếp, kẻ gian vẫn có thể tiếp cận người mua hàng online từ chính những đơn hàng vừa được giao. Một cuộc gọi tưởng như chăm sóc khách hàng bình thường lại có thể là khởi đầu cho kịch bản lừa đảo tinh vi khiến nạn nhân mất tiền chỉ sau vài thao tác trên điện thoại.
Chiêu giả danh thu hồi hàng, hoàn tiền: Kịch bản mới nhưng đánh trúng tâm lý cũ
Điểm nguy hiểm nhất của chiêu giả danh thu hồi hàng, hoàn tiền là kẻ lừa đảo nắm rất rõ thông tin đơn hàng: họ tên, tên sản phẩm, thời điểm giao nhận. Khi người gọi xưng là nhân viên sàn thương mại điện tử, thương hiệu hoặc đơn vị vận chuyển, kèm theo nội dung sản phẩm thuộc lô hàng lỗi, hàng cấm hoặc hàng có nguy cơ mất an toàn cần thu hồi khẩn cấp, đa số người mua lập tức tin đó là cảnh báo chính thức. Sau khi tạo lòng tin, chúng yêu cầu bạn phối hợp thu hồi gấp để được hoàn tiền, bồi thường, rồi mời kết bạn qua Zalo, Telegram, Facebook hoặc kênh khác với lý do “xác minh lệnh hoàn tiền, tạo mã thu hồi”. Từ đây, chuỗi thao tác nguy hiểm bắt đầu: truy cập đường link giả, quét mã QR lạ, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc nhập thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP theo hướng dẫn.
Tài khoản bị hút sạch như thế nào và vì sao bạn dễ mắc bẫy?
Bẫy chiếm đoạt tiền thường nằm trong những bước được giới thiệu là “thủ tục nhận tiền” hoặc “xác nhận thu hồi”. Nạn nhân bị điều hướng tới trang giả mạo để nhập thông tin đăng nhập ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc được yêu cầu xác nhận giao dịch chuyển tiền, cài ứng dụng rồi cấp quyền truy cập thiết bị. Khi đã có dữ liệu xác thực hoặc quyền kiểm soát thiết bị, kẻ gian có thể thực hiện giao dịch trái phép, chiếm đoạt tiền trong tài khoản. Thủ đoạn này đánh rất mạnh vào hai tâm lý phổ biến: sợ rắc rối pháp lý khi nghe đến “hàng cấm, hàng lỗi, thu hồi khẩn cấp” và ham được hoàn tiền, bồi thường nhanh. Chúng liên tục thúc giục, tạo cảm giác cấp bách, đe dọa phát sinh trách nhiệm nếu không làm ngay. Khi bạn chỉ tập trung “giải quyết sự cố”, bạn gần như quên mất việc kiểm tra danh tính người gọi hay tính thật giả của đường link nhận được.
Cảnh báo từ công an: 4 nguyên tắc vàng để bảo vệ tài khoản mua sắm
Lực lượng công an đã cảnh báo rõ: người dân phải đặc biệt cảnh giác với những cuộc gọi bất thường liên quan đến đơn hàng, thu hồi sản phẩm, hoàn tiền hoặc bồi thường. Trước mọi thông báo về thu hồi hàng giả, hàng lỗi hay hàng có nguy cơ mất an toàn, hãy bỏ qua yêu cầu từ người lạ và chủ động tự kiểm tra trên ứng dụng thương mại điện tử, hoặc liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng qua kênh chính thức.
- Không cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai, dù tự xưng là nhân viên sàn hay đơn vị vận chuyển.
- Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR, không cài ứng dụng theo yêu cầu của người lạ hoặc tài khoản không rõ nguồn gốc.
- Không chuyển tiền để được hoàn tiền, nhận bồi thường, hoặc “giải quyết nhanh” sự việc.
- Luôn xác minh qua kênh chính thức của sàn thương mại điện tử trước khi cung cấp bất kỳ dữ liệu cá nhân hoặc thông tin thanh toán nào.
Nếu đã lỡ làm theo: Bình tĩnh khóa tài khoản, thu thập chứng cứ và trình báo
Nhiều người chỉ nhận ra mình dính bẫy khi phát hiện tài khoản ngân hàng bị trừ tiền hoặc xuất hiện giao dịch lạ. Ở thời điểm đó, điều quan trọng nhất không phải là xấu hổ hay tự trách, mà là phản ứng đủ nhanh để giảm thiểu thiệt hại. Nếu đã lỡ truy cập link, cung cấp mã OTP, cài ứng dụng lạ hoặc thực hiện thao tác đáng ngờ, bạn phải dừng ngay mọi giao dịch, liên hệ ngân hàng để yêu cầu hỗ trợ bảo vệ tài khoản, khóa hoặc giới hạn dịch vụ theo hướng dẫn. Đồng thời, hãy lưu lại toàn bộ nội dung tin nhắn, số điện thoại, đường link, lịch sử giao dịch để làm chứng cứ. Sau đó, nhanh chóng trình báo cơ quan công an gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Kết lại, an toàn khi mua sắm online không chỉ nằm ở công nghệ của sàn thương mại điện tử, mà bắt đầu từ thói quen cảnh giác của chính mỗi người dùng.
