Mục tiêu cao, thước đo cuối cùng vẫn là đời sống
GDP bình quân đầu người là tổng sản phẩm trong nước tạo ra trong một thời kỳ chia cho dân số, phản ánh quy mô sản xuất bình quân chứ không phải khoản tiền mỗi người dân nhận được. Sáng 7/11, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với 467/469 đại biểu có mặt tán thành. Nghị quyết đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên và GDP bình quân đầu người khoảng 6.100 USD. Đây là đích đến đầy tham vọng, nhưng con số tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và cải thiện năng suất, việc làm, thu nhập. Nghị quyết xác định năm 2027 là năm tăng tốc, tạo đà thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực được dự báo còn phức tạp, theo nhận định của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đặt mục tiêu cao càng đòi hỏi điều hành thận trọng, không đánh đổi ổn định lấy thành tích ngắn hạn.
GDP bình quân không phải thu nhập bình quân
Cần phân biệt rành mạch hai chỉ tiêu thường bị hiểu lẫn. GDP bình quân đầu người lấy tổng giá trị sản phẩm cuối cùng tạo ra trong nền kinh tế chia cho dân số; nó không cho biết mỗi cá nhân thực nhận bao nhiêu. GDP bao gồm nhiều cấu phần như thu nhập người lao động, thặng dư hoạt động sản xuất, khấu hao và thuế sản xuất sau khi trừ trợ cấp. Trong khi đó, thu nhập bình quân theo khảo sát mức sống dân cư phản ánh nguồn thu của hộ gia đình, gồm tiền lương, hoạt động kinh doanh, tài sản và các khoản chuyển giao. Năm 2024, thu nhập bình quân đầu người theo khảo sát là khoảng 5,4 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 64,8 triệu đồng mỗi năm. Vì phạm vi và phương pháp thống kê khác nhau, không thể lấy mục tiêu GDP bình quân để kết luận túi tiền của từng người sẽ tăng tương ứng. Muốn đánh giá thành quả tăng trưởng, cần nhìn cả năng suất lao động, chất lượng việc làm, phân phối thu nhập, giá cả và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Từ chỉ tiêu quốc gia đến việc làm cụ thể
Mục tiêu 10% sẽ chỉ là khẩu hiệu nếu không được chuyển thành việc làm có người chịu trách nhiệm và kết quả kiểm chứng được. Quốc hội yêu cầu Chính phủ, các cơ quan cụ thể hóa mục tiêu thành kịch bản, chỉ tiêu, nhiệm vụ và sản phẩm theo từng ngành, lĩnh vực, địa phương, đồng thời thường xuyên cập nhật giải pháp. Trách nhiệm cần gắn với tiến độ, thời hạn và kết quả thực hiện; Chính phủ cũng chỉ đạo xây dựng các giải pháp cụ thể để sớm đưa nghị quyết vào cuộc sống. Yêu cầu này đúng hướng: thay vì chỉ giao một con số chung, cần chỉ rõ đầu tư nào được ưu tiên, nút thắt nào phải gỡ và lợi ích nào người dân có thể nhận thấy. Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh nâng cao chất lượng thực thi và vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp. Tăng trưởng chỉ bền vững khi thành quả kinh tế đi cùng việc làm, thu nhập, an sinh và môi trường sống tốt hơn.
Bảo vệ người dám làm, nhưng phải gắn với trách nhiệm
Một điểm đáng chú ý là yêu cầu xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ, công chức dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây không phải đặc quyền miễn trừ, mà là điều kiện để bộ máy xử lý công việc thay vì né tránh, đùn đẩy hoặc sợ sai. Cơ chế bảo vệ chỉ thuyết phục khi đi cùng tiêu chí rõ ràng, minh bạch trong quyết định và trách nhiệm giải trình; nếu thiếu những ranh giới ấy, chủ trương khuyến khích hành động có thể bị hiểu sai. Quốc hội cũng yêu cầu tăng kỷ luật hành chính, chống lãng phí và nâng chất lượng tổ chức thực thi. Kết luận, mục tiêu GDP 2027 là một phép thử về năng lực biến kế hoạch thành năng suất và đời sống tốt hơn, chứ không phải lời hứa rằng mọi người sẽ có thu nhập tương ứng với chỉ tiêu GDP bình quân. Thành công phải được đo bằng hiệu quả thực chất mà người dân cảm nhận được.
