Bước nhảy 4,2 lần của vốn đầu tư: tín hiệu chiến lược, không chỉ là con số
Vốn đầu tư Việt Nam sang Lào tăng 4,2 lần trong 7 tháng đầu năm, cùng thương mại song phương mở rộng và các dự án hạ tầng như cao tốc Hà Nội Viêng Chăn, phản ánh một chiến lược kết nối kinh tế khu vực được hai nước định hình chủ động và có tính dài hạn, hơn là những biến động nhất thời của dòng vốn. Trong hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước Việt Nam – Lào tổ chức ngày 27/8 tại Đà Nẵng, hai bên đã thống nhất tăng tốc hợp tác kinh tế, đầu tư và hạ tầng, đồng chủ trì bởi Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng Lào Santiphab Phomvihane. Đây không phải là một cuộc rà soát thủ tục, mà là diễn đàn chính trị – kinh tế nơi dòng vốn được đặt trong bài toán lớn hơn: kết nối hạ tầng Đông Nam Á và tái cấu trúc chuỗi giá trị khu vực. Việc thương mại song phương đạt 1,3 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm được nhìn nhận như phần nổi của tảng băng, phía dưới là sự dịch chuyển tư duy từ hợp tác song phương sang tích hợp khu vực.
Dòng vốn tăng 4,2 lần: vì sao Lào thành điểm đến đầu tư hàng đầu?
Việc vốn đầu tư Việt Nam sang Lào trong 7 tháng đầu năm đạt mức đăng ký tăng 4,2 lần so với cùng kỳ năm trước nói lên hai điều: doanh nghiệp Việt đang nhìn Lào như không gian mở rộng tự nhiên của nền kinh tế trong nước, và chính sách hai bên đã dịch chuyển theo hướng "mở đường" cho dòng vốn thay vì chỉ quản lý nó. Lào hiện là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất của Việt Nam, với 300 dự án và tổng vốn đăng ký đáng kể, cho thấy đây không còn là thị trường thử nghiệm mà là điểm tựa chiến lược của đầu tư Việt Nam. Tại hội nghị Đà Nẵng, hai bên không chỉ tổng kết kế hoạch hợp tác trong 8 tháng mà còn mổ xẻ những vướng mắc cơ chế, với mục tiêu rõ ràng: tháo rào cản cho doanh nghiệp, đẩy mạnh đầu tư các lĩnh vực như năng lượng, giao thông, viễn thông, du lịch và thương mại song phương. Việc Lào tuyên bố sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt cho thấy hai phía cùng nhận ra rằng tăng dòng vốn là cách nhanh nhất để biến khẩu hiệu hợp tác thành sức bật tăng trưởng.
Cao tốc Hà Nội Viêng Chăn và đường sắt: kết nối hạ tầng Đông Nam Á là mục tiêu trung tâm
Nếu dòng vốn là nhiên liệu, thì các dự án hạ tầng là động cơ của chiến lược đầu tư Việt Nam – Lào. Việc Lào ưu tiên thúc đẩy các dự án quan trọng như cao tốc Hà Nội Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt cho thấy hạ tầng không chỉ để hai nước đi lại thuận tiện hơn, mà còn để kết nối hạ tầng Đông Nam Á thành mạng lưới liên thông. "Việt Nam và Lào được đề nghị phối hợp thúc đẩy các tuyến đường sắt kết nối hai nước và liên thông với ASEAN" – thông điệp này cho thấy tầm nhìn vượt khỏi biên giới song phương, hướng tới việc biến trục Việt Nam – Lào thành cầu nối giữa đất liền và các nền kinh tế khu vực. Theo tinh thần hội nghị, hạ tầng giao thông – từ cao tốc đến đường sắt – được đặt ngang hàng với các lĩnh vực năng lượng, tài chính, viễn thông trong ưu tiên hợp tác. Điều này hợp lý: không có hạ tầng, mọi cam kết về thương mại song phương hay phát triển kinh tế xanh, kinh tế số đều khó đi vào thực tế.
Từ song phương đến khu vực: chiến lược kết nối và những lĩnh vực ưu tiên mới
Dòng vốn đầu tư Việt Nam sang Lào tăng vọt không phải là câu chuyện đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược rộng hơn: tăng tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và kết nối ba nền kinh tế Việt Nam – Lào – Campuchia, đồng thời mở ra trục liên thông với ASEAN. Hợp tác được hai bên định hướng tập trung vào thể chế, tài chính, giao thông vận tải, năng lượng, viễn thông và du lịch – những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng dây chuyền lên toàn khu vực nếu được kết nối bằng hạ tầng và các hiệp định kinh tế phù hợp. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, các ưu tiên mới gồm kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo và nông nghiệp công nghệ cao – lựa chọn cho thấy hai nước không muốn dừng ở mô hình hợp tác tài nguyên – hạ tầng truyền thống. Khi thương mại song phương đã đạt mốc đáng kể, câu chuyện tiếp theo sẽ là làm sao để hàng hóa, dịch vụ và dữ liệu dịch chuyển nhanh hơn trên nền hạ tầng chung, từ cao tốc, đường sắt đến mạng viễn thông. Đó là cách duy nhất để dòng vốn đầu tư hiện tại không bị "chết" trong các dự án rời rạc, mà trở thành một mạng lưới giá trị khu vực.
Nhìn về 2027: vốn đầu tư là phép thử cho cam kết kết nối khu vực
Trong những tháng cuối năm, Việt Nam và Lào thống nhất tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ: tăng cường hợp tác chính trị, ngoại giao; củng cố quốc phòng, an ninh; thúc đẩy kết nối kinh tế; và ưu tiên giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Đây là khung hành động cho giai đoạn chuẩn bị bước vào năm 2027 – thời điểm đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 50 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác giữa hai nước. Việc tiếp tục rà soát, tháo gỡ vướng mắc tại các dự án trọng điểm còn chậm tiến độ là phép thử cho độ nghiêm túc của chiến lược kết nối hạ tầng Đông Nam Á: nếu những nút thắt không được xử lý, dòng vốn tăng 4,2 lần có thể chỉ là cơn "bùng nổ" ngắn hạn. Ngược lại, nếu các dự án cao tốc Hà Nội Viêng Chăn, đường sắt kết nối và các sáng kiến tích hợp kinh tế được triển khai đúng cam kết, Việt Nam – Lào có cơ hội trở thành trục kết nối mới của khu vực. Khi đó, đầu tư Việt Nam Lào sẽ không chỉ là thống kê ấn tượng, mà là minh chứng cho một lựa chọn chiến lược đúng hướng.
