Vươn ra quốc tế là bài toán năng lực tổng thể
Năng lực cạnh tranh toàn cầu là khả năng của doanh nghiệp biến sản phẩm, con người và cách vận hành thành giá trị đáp ứng được tiêu chuẩn, kỳ vọng và khác biệt của nhiều thị trường quốc tế. Vì vậy, có sản phẩm tốt mới chỉ là điều kiện đầu tiên, không phải tấm vé bảo đảm thành công.
Tại hội thảo “Năng lực cạnh tranh toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam – Từ tư duy đến năng lực và hành động”, diễn ra ngày 31/10 do Hội đồng Tư vấn - Hỗ trợ Khởi nghiệp Quốc gia phía Nam phối hợp với Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu nâng năng lực quản trị, chuẩn hóa sản phẩm, thích ứng văn hóa và xây dựng hệ sinh thái có sức cạnh tranh. Đây là lời nhắc đúng lúc: sức ép quốc tế tăng lên trong khi lợi thế sẵn có không tự chuyển thành chỗ đứng bền vững. Doanh nghiệp Việt cần chủ động củng cố nội lực thay vì trông chờ vào giá thấp hay một mặt hàng nổi bật.
Thách thức còn nằm ở vị trí trong chuỗi giá trị. Khoảng 81% kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, theo số liệu được nêu tại hội thảo; điều đó cho thấy doanh nghiệp trong nước cần tham gia sâu hơn vào sản xuất và chuỗi cung ứng. Muốn làm được, mỗi doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực vận hành trước khi mở rộng quy mô.

Quản trị và con người phải đi trước tăng trưởng
Năng lực quản trị không chỉ là bộ quy trình hay hệ thống báo cáo. Đó còn là khả năng người lãnh đạo học hỏi, ra quyết định trong điều kiện biến động, giữ cam kết với đối tác và giúp đội ngũ thực hiện nhất quán. Kinh nghiệm được chia sẻ tại hội thảo nhấn mạnh ba bài học gắn bó với nhau: kết nối, trách nhiệm và cải tiến liên tục.
Muốn tổ chức thay đổi, lãnh đạo phải sẵn sàng thay đổi trước; kiến thức và kinh nghiệm sau đó cần được lan tỏa tới đội ngũ quản lý, các nhóm làm việc và lớp kế cận. Đây không phải khẩu hiệu về học tập, mà là cách biến năng lực cá nhân thành khả năng vận hành của cả doanh nghiệp. Đầu tư công nghệ hay chuyển đổi số sẽ khó đem lại kết quả nếu quy trình cũ, kỹ năng yếu và sai sót cứ lặp lại.
Nhân lực cũng không thể được xem như khoản mục chỉ cần tối thiểu hóa. Chi phí nhân công có thể chiếm từ 12% đến 30% giá thành, tùy ngành và sản phẩm, nhưng giảm chi phí bằng cách làm tổn hại chất lượng không tạo lợi thế lâu dài. Hướng đi thuyết phục hơn là nâng năng suất qua cách quản lý tốt hơn, công nghệ phù hợp và phương thức làm việc hiệu quả.

Chuẩn hóa và thích ứng theo từng thị trường
Bước vào thị trường toàn cầu không có nghĩa là mang nguyên một cách làm đi áp dụng ở mọi nơi. Quy định, tiêu chuẩn và văn hóa khác nhau buộc doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ thị trường đích, điều chỉnh sản phẩm lẫn quy trình và chuẩn bị năng lực thực hiện cam kết. Một bộ tiêu chuẩn chung cho mọi quốc gia dễ biến thành điểm yếu khi yêu cầu khách hàng và quy định sở tại không giống nhau.
Chuẩn hóa vì thế không phải thủ tục để hoàn tất trước khi xuất khẩu, mà là nền móng giúp chất lượng ổn định, hạn chế sai sót và tạo niềm tin. Các chuyên gia tại hội thảo lưu ý rằng muốn cạnh tranh quốc tế, doanh nghiệp cần nâng năng suất, chuẩn hóa sản phẩm và tăng cường liên kết. Ba việc này hỗ trợ lẫn nhau: quy trình rõ giúp đo lường hiệu quả, năng suất tốt tạo dư địa nâng giá trị, còn liên kết giúp doanh nghiệp bổ sung năng lực mình còn thiếu.
Doanh nghiệp cũng cần coi sự khác biệt văn hóa là một yêu cầu kinh doanh, không phải trở ngại có thể xử lý sau. Tôn trọng đối tác, giữ lời hứa và duy trì kết nối là những năng lực thực tế quyết định quan hệ hợp tác có thể đi xa hay không. Sản phẩm được chấp nhận là khởi đầu; khả năng giao hàng và phục vụ nhất quán mới giúp giữ thị trường.

Liên kết để tạo vị thế bền vững
Không doanh nghiệp nào cần tự xây mọi năng lực một mình. Doanh nghiệp lớn có thể dẫn dắt chuỗi, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia bằng sản phẩm, dịch vụ hoặc năng lực hỗ trợ sản xuất. Hợp tác với đối tác có kinh nghiệm, công nghệ và mạng lưới cũng có thể mở thêm lối tiếp cận khách hàng quốc tế. Điều quan trọng là liên kết phải dựa trên năng lực bổ trợ và cam kết rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở quan hệ hình thức.
Lợi thế tài nguyên, lao động hay giá thành chỉ trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị cao hơn và năng suất tốt hơn. Khi lợi thế lao động giá thấp thu hẹp, tiếp tục cạnh tranh bằng cách ép chi phí sẽ khiến doanh nghiệp dễ mắc kẹt ở phân khúc giá trị thấp. Đổi mới tư duy quản trị, cải tiến quy trình và học hỏi từ hợp tác mới tạo cơ sở để tiến lên những khâu có giá trị lớn hơn.
Kết luận, doanh nghiệp Việt muốn đứng vững trên thị trường toàn cầu phải xem quản trị, nhân lực, thích ứng, chuẩn hóa và liên kết là một chương trình nâng cấp đồng bộ. Không yếu tố đơn lẻ nào thay thế được những nền tảng ấy. Sản phẩm tốt mở cửa; năng lực nội tại mới quyết định doanh nghiệp có thể bước vào, giữ được vị trí và phát triển bền vững hay không.






