Bắc Ninh lên thành phố trực thuộc: bước ngoặt được đo bằng hạ tầng
Sự kiện Bắc Ninh đồng loạt khởi công và khánh thành 8 dự án quy mô lớn là chuỗi hoạt động đầu tư hạ tầng, công nghiệp, đô thị và văn hóa nhằm chào mừng việc địa phương này được nâng cấp thành thành phố trực thuộc, đồng thời tái định hình không gian phát triển trong giai đoạn mới của vùng Kinh Bắc.
Điểm đáng nói không phải ở số lượng lễ cắt băng, mà ở việc Bắc Ninh chọn ra mắt “bộ sưu tập” dự án mang tính nền tảng vào đúng thời điểm chuyển đổi thể chế. Theo kế hoạch của UBND tỉnh, có 8 dự án được tổ chức khởi công, khánh thành; riêng ngày 16/9 diễn ra đồng thời 7 dự án từ 8h sáng, gồm 5 dự án khởi công và 2 dự án khánh thành. Đây là thông điệp chính trị và kinh tế rất rõ: Bắc Ninh thành phố trực thuộc không chỉ là sự thay đổi tên gọi hành chính, mà là cam kết đi lên bằng đầu tư hạ tầng đồng bộ. Việc sắp xếp mật độ công trình dày đặc quanh mốc công bố thành phố cho thấy tinh thần thi đua phát triển, thay vì “nghỉ ngơi” sau khi đã lên đô thị Trung ương.
Vinhomes King Park và loạt dự án hạ tầng Bắc Ninh: mở rộng không gian tăng trưởng
Nhìn vào cơ cấu các dự án hạ tầng Bắc Ninh được khởi công cùng lúc, có thể thấy tỉnh chủ ý mở đồng thời cả “mặt trận” đô thị, công nghiệp và nhà ở xã hội. Tâm điểm là Khu đô thị mới phía Tây Bắc thành phố Bắc Ninh – Khu 1, thương mại là Vinhomes King Park, do liên danh nhà đầu tư đứng đầu là một tập đoàn lớn triển khai với tổng mức đầu tư hơn 41.000 tỷ đồng. Dự án nằm ở phía bắc phường Kinh Bắc, tại nút giao hai hành lang kinh tế Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, gắn trực tiếp với các trục giao thông chiến lược như cao tốc Bắc – Nam, sân bay quốc tế Gia Bình và đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đào Quang Khải, dự án quy hoạch trên khoảng 270 ha, dân số dự kiến hơn 31 nghìn người, mật độ xây dựng dưới 20%, hướng tới mô hình đô thị hiện đại, sinh thái và văn minh. Đây không phải một khu đô thị vệ tinh đơn lẻ mà là “hạt nhân” mở rộng không gian phát triển đô thị Bắc Ninh về phía Tây Bắc, bổ sung nguồn cung nhà ở chất lượng cao, không gian công viên – mặt nước gắn với cảnh quan sông Cầu. Khi một dự án tỷ đô hình thành ngay tại cửa ngõ các hành lang kinh tế liên vùng, lợi thế cạnh tranh của Bắc Ninh thành phố trực thuộc trong bản đồ đầu tư miền Bắc được nâng lên thấy rõ.
Công nghiệp và nhà ở xã hội: trục kép giữ sức hút đầu tư
Nếu Vinhomes King Park mở rộng biên phát triển đô thị, thì các khu công nghiệp mới và dự án nhà ở xã hội lại giúp Bắc Ninh giữ nhịp tăng trưởng công nghiệp và an sinh cho lực lượng lao động. Trong 5 dự án khởi công ngày 16/9, đáng chú ý là các dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Nghĩa Hưng, Khu công nghiệp Thuận Thành III – phân khu C, Khu công nghiệp Việt Hàn mở rộng tại phường Nếnh và phường Việt Yên, cùng Khu nhà ở xã hội thuộc Khu đô thị mới Phượng Hoàng. Ngoài ra, tỉnh tiếp tục lên lịch khởi công Khu công nghiệp Quế Võ III – phân khu 2 vào ngày 22/9, cho thấy chiến lược công nghiệp không bị ngắt quãng bởi sự kiện hành chính.
Theo thông tin công bố, riêng Khu công nghiệp Nghĩa Hưng có diện tích 148,68 ha với tổng vốn đầu tư 2.200 tỷ đồng, còn một dự án nhà ở xã hội Vegahomes triển khai trên khoảng 4,3 ha với vốn hơn 1.048 tỷ đồng. Cùng lúc, Bắc Ninh khánh thành Khu nhà ở xã hội dành cho công nhân tại phường Nếnh (trước đây là xã Quang Châu, huyện Việt Yên), bổ sung chỗ ở cho lực lượng lao động công nghiệp. Việc song hành phát triển khu công nghiệp và nhà ở xã hội không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn là thông điệp: Bắc Ninh muốn giữ chân nhà đầu tư bằng hệ sinh thái đầy đủ từ đất công nghiệp đến chỗ ở công nhân, chứ không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.
Công viên Văn Miếu và đền thờ Bác Hồ: đô thị không thể thiếu không gian ký ức
Trong loạt khánh thành công trình lớn, Công viên Văn Miếu và khu đền thờ Bác Hồ tại phường Võ Cường, phường Kinh Bắc là mảnh ghép tinh tế cho câu chuyện phát triển đô thị Bắc Ninh. Công viên Văn Miếu rộng khoảng 4,7 ha, chia thành 3 phân khu chức năng với tổng vốn đầu tư hơn 670 tỷ đồng, được hoàn thành sau khoảng 20 tháng thi công và khánh thành sáng 16/9 như một điểm nhấn cảnh quan – văn hóa mới của thành phố. Trung tâm của tổ hợp là đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh hai tầng, tám mái, nằm giữa hồ sen khoảng 1.100 m2, kết nối với hệ thống cây xanh, quảng trường Đại Đoàn Kết và hai phù điêu đá tự nhiên dài hơn 34 m khắc họa lịch sử – văn hóa Bắc Ninh và tình cảm của Người với vùng đất Kinh Bắc.
Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh việc xây dựng đền thờ Bác Hồ tại quê hương Bắc Ninh mang ý nghĩa vừa tri ân vừa giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau. Điều đáng chú ý là công trình này được khánh thành đúng lúc tỉnh đang chuẩn bị trở thành thành phố trực thuộc, giúp hoàn thiện thêm không gian văn hóa – lịch sử trong tổng thể cảnh quan đô thị mới. Khi một thành phố bỗng dưng được nâng cấp mà không đầu tư vào ký ức tập thể, nó rất dễ trở thành “đô thị vô danh”. Bắc Ninh có vẻ hiểu điều đó, nên chọn đầu tư mạnh cho không gian biểu tượng bên cạnh đường sá, khu công nghiệp.
Chiến lược phát triển đồng bộ để bước vào “sân chơi” thành phố trực thuộc
Nghị quyết số 39/2026/QH16 của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh trên toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh đã chính thức biến chính quyền tỉnh thành chính quyền thành phố. Lễ công bố dự kiến diễn ra ngày 19/9 tại Quảng trường 3/2, nhưng Bắc Ninh không chờ đến ngày đó mới hành động. Việc tổ chức khởi công, khánh thành các dự án hạ tầng Bắc Ninh được tỉnh xác định nhằm tạo khí thế thi đua, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương văn minh, hiện đại, có kết cấu hạ tầng đồng bộ, đồng thời quảng bá hình ảnh, môi trường đầu tư và thành tựu phát triển, tạo đồng thuận trong nhân dân và doanh nghiệp, huy động thêm nguồn lực mới.
Từ góc nhìn cạnh tranh vùng, đây là bước đi đúng thời điểm. Khi nhiều địa phương cùng tham vọng trở thành cực tăng trưởng mới, Bắc Ninh không thể chỉ dựa vào danh xưng Bắc Ninh thành phố trực thuộc để hút vốn. Trái lại, tỉnh đang bày lên bàn một “gói cam kết” gồm: khu đô thị quy mô lớn, chuỗi khu công nghiệp mới, nhà ở xã hội cho công nhân và quần thể văn hóa – cảnh quan giàu bản sắc. Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm yêu cầu trang trọng, an toàn, tiết kiệm, hiệu quả như kế hoạch đặt ra, Bắc Ninh có cơ hội không chỉ giữ vững vị thế trung tâm công nghiệp miền Bắc mà còn vươn lên như một đô thị hiện đại, cân bằng giữa tăng trưởng và bản sắc.
