Bước tiến nằm ở quyền tự thiết kế
Chip bảo mật là vi mạch tích hợp các chức năng xử lý mật mã để bảo vệ dữ liệu và kết nối của thiết bị, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm chạy trên bộ xử lý thông thường. VGC v1.0 là chip bảo mật đầu tiên do Việt Nam tự thiết kế — một cột mốc đáng chú ý vì năng lực làm chủ bản thiết kế tạo nền tảng để chủ động hơn về công nghệ lõi, không chỉ lắp ráp sản phẩm theo thiết kế có sẵn. Chiều 3/11, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel công bố chip cùng nền tảng bán dẫn bảo mật VGC v1.0 tại lễ ra mắt có Đại tướng Phan Văn Giang dự và chỉ đạo. Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, dự án kéo dài 24 tháng, với hơn 40 kỹ sư và chuyên gia tham gia. Đây là kết quả cụ thể của hợp tác giữa đơn vị đặt yêu cầu, phát triển thuật toán và đơn vị đảm nhiệm thiết kế vi mạch, hiện thực hóa bản thiết kế thành chip.
Con số gấp 10 lần cần được hiểu đúng
Điểm gây chú ý nhất là tốc độ mã hóa, giải mã của VGC v1.0 được đo nhanh gấp khoảng 10 lần giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ. Đây là kết quả so sánh trong một phép đo cụ thể, không phải lời khẳng định chip nhanh gấp 10 lần mọi bộ xử lý hay toàn bộ hệ thống an ninh. Giá trị kỹ thuật nằm ở cách triển khai: thuật toán mã khối MKV do Ban Cơ yếu Chính phủ phát triển được đưa thành khối xử lý mật mã chuyên dụng trên chip. Khi phần cứng đảm nhiệm trực tiếp phép mã hóa, hệ thống có thể xử lý tác vụ mật mã hiệu quả hơn so với chỉ chạy thuật toán bằng phần mềm. VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm và sử dụng kiến trúc mở RISC-V. Thuật toán MKV đã trở thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024, tạo cơ sở tiêu chuẩn hóa quan trọng cho ứng dụng.
Bảo mật có thể đi vào thiết bị từ khâu thiết kế
Ý nghĩa thực tế của chip bảo mật Việt Nam không dừng ở tốc độ. Khối mật mã chuyên dụng có thể được tích hợp vào các thiết bị cần bảo vệ dữ liệu và đường truyền, từ camera, thiết bị IoT đến các hệ thống AI, UAV và robot trong tương lai. Với người dùng, điều đó có thể giúp bảo mật trở thành một phần của kiến trúc thiết bị ngay từ đầu, thay vì chờ sản phẩm hoàn thiện rồi mới bổ sung giải pháp bảo vệ. Đây cũng là hướng đi đáng giá trong bối cảnh thiết bị kết nối ngày càng phổ biến, còn năng lực xử lý và mức độ nhạy cảm của dữ liệu rất khác nhau. Các hướng nghiên cứu tiếp theo gồm mật mã hậu lượng tử trước nguy cơ từ máy tính lượng tử, mật mã hạng nhẹ cho IoT hạn chế tài nguyên và mã hóa có xác thực tốc độ cao cho đường truyền dữ liệu lớn. Những ứng dụng này vẫn cần được kiểm chứng theo từng sản phẩm; có chip tự thiết kế không đồng nghĩa mọi thiết bị tự động an toàn.
Cột mốc mở đầu, không phải đích đến
Lô VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật trong quý I/2026 và được cấp chứng nhận sử dụng trong phạm vi kinh tế, xã hội theo yêu cầu của Ban Cơ yếu Chính phủ. Bước tiếp theo là mở rộng năng lực từ một sản phẩm sang nền tảng có thể tiếp nhận các thuật toán mật mã mới. Ban Cơ yếu Chính phủ dự kiến tiếp tục nghiên cứu thuật toán thế hệ mới, còn Viettel tập trung phát triển lõi RISC-V hiệu năng cao, kiến trúc đa lõi và hoàn thiện quy trình thiết kế, kiểm chứng vi mạch. Tuyên bố tốc độ mã hóa gấp khoảng 10 lần là điểm nhấn dễ nhớ, nhưng thành tựu đáng kể hơn là Việt Nam đã tự thiết kế một chip bảo mật và có hướng phát triển tiếp nối. Nếu năng lực này được kiểm chứng rộng hơn và đưa vào sản phẩm thực tế, chip Make in Vietnam có thể giúp giảm lệ thuộc vào giải pháp bảo mật bên ngoài, đồng thời đưa việc bảo vệ dữ liệu vào nền móng của thiết bị. Đó mới là thước đo dài hạn của cột mốc VGC v1.0.
