Xét nghiệm tiền hôn nhân: Tấm “lá chắn” cho tương lai sinh con
Xét nghiệm tiền hôn nhân là quá trình khám và làm các xét nghiệm toàn diện cho cả nam và nữ trước khi kết hôn nhằm đánh giá sức khỏe sinh sản, tầm soát bệnh lý tiềm ẩn, phát hiện sớm các rối loạn nội tiết, bệnh truyền nhiễm hay bất thường di truyền có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh con và sức khỏe thai kỳ.
Điều nhiều cặp đôi quên mất là sức khỏe sinh sản không tự nhiên mà tốt; nó bị chi phối bởi rối loạn nội tiết, bệnh lý mạn tính, viêm nhiễm và bất thường di truyền âm thầm làm giảm khả năng thụ thai, tăng nguy cơ sảy thai và ảnh hưởng sức khỏe mẹ, bé. Nói thẳng: đợi “hiếm muộn” rồi mới khám là cách đánh cược rủi ro nhất. ThS.BS Vũ Thị Ngọc tại Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khuyến cáo các cặp đôi nên khám sức khỏe trước khi dự định có con 3-6 tháng để được tư vấn danh mục xét nghiệm phù hợp, điều chỉnh dinh dưỡng, bổ sung vi chất và tiêm chủng nếu cần.
Các xét nghiệm “bắt buộc” trong khám sức khỏe vợ chồng trước hôn nhân
Nếu coi hôn nhân là khởi đầu của một gia đình, thì khám sức khỏe vợ chồng là bước kiểm tra nền móng. Xét nghiệm máu, tầm soát bệnh truyền nhiễm, đánh giá dự trữ buồng trứng và tinh dịch đồ không phải là “gói dịch vụ thêm” mà là bộ xét nghiệm tối thiểu để hiểu rõ sức khỏe sinh sản của cả hai.
Với nữ giới, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm nội tiết như AMH, FSH, LH, Estradiol, Progesterone kết hợp siêu âm tử cung, buồng trứng và đếm số nang noãn để đánh giá dự trữ buồng trứng và khả năng rụng trứng, đồng thời phát hiện hội chứng buồng trứng đa nang, suy giảm dự trữ buồng trứng hay các bệnh phụ khoa khác. Với nam giới, tinh dịch đồ là xét nghiệm quan trọng nhất để đánh giá số lượng, độ di động, hình dạng và chất lượng tinh trùng; nếu bất thường, có thể cần thêm xét nghiệm nội tiết sinh dục, siêu âm bìu, tinh hoàn hoặc xét nghiệm di truyền. Bỏ qua những bước này rồi bước vào hành trình sinh con là một lựa chọn thiếu trách nhiệm.
Bài học từ cô gái 27 tuổi suy buồng trứng sớm: Không xét nghiệm là tự tước cơ hội của mình
Câu chuyện của chị Hạnh, 27 tuổi, đến khám sức khỏe sinh sản toàn diện trước khi kết hôn với suy nghĩ chỉ để hai bên gia đình yên tâm, là lời cảnh tỉnh cho mọi cặp đôi trẻ. Kết quả cho thấy chỉ số dự trữ buồng trứng AMH của chị chỉ còn 0,12 ng/ml – tương đương phụ nữ 45-50 tuổi tiền mãn kinh – kèm FSH tăng tới 42 mIU/ml và siêu âm chỉ còn một nang trứng thứ cấp. BS Nguyễn Lệ Thủy nhận định dự trữ buồng trứng của chị gần như cạn kiệt và nếu trì hoãn thêm khoảng một năm, cơ hội có con bằng chính trứng của chị có thể không còn.
Xét nghiệm di truyền sau đó phát hiện chị mang gene FMR1 tiền đột biến trên nhiễm sắc thể X với 80 lần lặp CGG, làm tăng nguy cơ suy buồng trứng sớm và nguy cơ di truyền hội chứng Fragile X cho con, đặc biệt là con trai. Nhờ phát hiện sớm, bác sĩ kịp thời xây dựng phác đồ kích thích buồng trứng, chọc hút gom trứng, làm IVF kết hợp chẩn đoán di truyền tiền làm tổ (PGT), lựa chọn được một phôi khỏe mạnh và chị mang thai ngay lần chuyển phôi đầu tiên. Không xét nghiệm, rất có thể chị sẽ chỉ biết đến suy buồng trứng sớm khi đã mất gần như toàn bộ cơ hội làm mẹ bằng chính trứng của mình.
Suy buồng trứng sớm: Nguy cơ âm thầm, hậu quả kéo dài cả đời
Suy buồng trứng sớm không còn là chuyện hiếm và không chỉ xảy ra với phụ nữ ngoài 40. Đây là tình trạng buồng trứng suy giảm chức năng trước tuổi 40, khiến số lượng nang noãn giảm mạnh, rối loạn phóng noãn, kinh nguyệt thưa hoặc mất kinh, từ đó làm giảm khả năng mang thai. Người mang các bất thường gene như FMR1 tiền đột biến, như trường hợp của chị Hạnh, có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này.
Điều đáng sợ không chỉ là khó có con. Phụ nữ bị suy buồng trứng sớm có nguy cơ thiếu hụt estrogen trước tuổi mãn kinh, kéo theo loãng xương, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa và chất lượng cuộc sống suy giảm nếu không được quản lý đúng. Các bác sĩ khuyến cáo phụ nữ trẻ cần đi khám sức khỏe sinh sản nếu kinh nguyệt thưa, mất kinh, lượng kinh giảm bất thường hoặc có tiền sử gia đình mãn kinh sớm, người thân mắc hội chứng Fragile X hay chậm phát triển trí tuệ chưa rõ nguyên nhân. Nói cách khác, bỏ qua những dấu hiệu này là đang nhắm mắt trước một nguy cơ ảnh hưởng cả khả năng sinh con lẫn sức khỏe lâu dài.
Đừng bỏ qua cảnh báo trước hôn nhân: Hành động sớm để giữ quyền lựa chọn làm cha mẹ
Các kết quả bất thường trong khám sức khỏe tiền hôn nhân không phải là “án tử” cho ước mơ làm cha mẹ; chúng là tín hiệu cảnh báo để bạn kịp điều chỉnh kế hoạch. Khi phát hiện rối loạn nội tiết, bệnh mạn tính, nhiễm trùng hay bất thường di truyền, bác sĩ có thể tư vấn điều trị, kiểm soát bệnh, thậm chí đề xuất các biện pháp hỗ trợ sinh sản hoặc bảo tồn sinh sản trước khi bạn chính thức cố gắng có con.
Điều quan trọng là không phớt lờ. Nếu một cô gái 27 tuổi như chị Hạnh không đi khám trước hôn nhân, có lẽ chị chỉ phát hiện suy buồng trứng sớm khi đã mất gần hết thời gian vàng. Ngược lại, chủ động xét nghiệm tiền hôn nhân giúp bạn biết rõ sức khỏe sinh sản, nắm được dự trữ buồng trứng, chất lượng tinh trùng, tình trạng bệnh truyền nhiễm và nội tiết để lập kế hoạch có con phù hợp. Kết luận rất rõ: khám sức khỏe vợ chồng trước hôn nhân không phải chuyện “hên xui”, mà là cách duy nhất để bạn giữ quyền lựa chọn thời điểm và cơ hội làm cha mẹ trên cơ sở hiểu rõ cơ thể mình.
